Bệnh viêm cơ tim có chữa khỏi được không? Phương pháp điều trị

Mặc dù có tỉ lệ mắc nhỏ (20 ca trên 100.000 dân mỗi năm) nhưng cơ tim bị viêm vẫn là mối lo ngại lớn do diễn tiến âm thầm và nguy hiểm. Bệnh viêm cơ tim có chữa khỏi được không và làm sao để ngăn ngừa biến chứng suy tim? Cùng ECO Pharma tìm lời giải đáp ngay trong bài viết sau.

Bệnh viêm cơ tim có chữa khỏi được không?

Trong nhiều trường hợp bệnh viêm cơ tim có thể chữa khỏi, đặc biệt khi bệnh nhẹ, được chẩn đoán sớm và điều trị đúng phác đồ. Không ít người đã hồi phục hoàn toàn sau khi viêm tự thuyên giảm hoặc được điều trị kịp thời. Nhưng những trường hợp cơ tim viêm nặng, kéo dài, đã để lại tổn thương cơ tim khó hồi phục, hình thành bệnh cơ tim giãn, suy tim hoặc rối loạn nhịp tim thì khó điều trị khỏi. Người bệnh cần phải theo dõi và điều trị lâu dài.

Nhìn chung bệnh có chữa khỏi không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Nguyên nhân gây bệnh: Cơ chế bệnh sinh quyết định tiên lượng. Viêm cơ tim do virus là nhóm thường gặp nhất, đa số có thể hồi phục hoàn toàn nếu nghỉ ngơi, điều trị nội khoa đúng cách. Nhưng các trường hợp liên quan đến bệnh tự miễn, độc tố, thuốc hoặc rối loạn miễn dịch thường kéo dài, khó hồi phục hoàn toàn và dễ tái phát.
• Mức độ và phạm vi tổn thương cơ tim: Người bị viêm nhẹ, chức năng co bóp tim còn bảo tồn thường có tiên lượng rất tốt. Trong khi đó viêm lan tỏa gây suy giảm chức năng thất trái nặng có thể để lại sẹo cơ tim vĩnh viễn dẫn đến bệnh cơ tim, suy tim mãn tính. (1)
• Thời điểm chẩn đoán, can thiệp điều trị: Phát hiện sớm và xử trí kịp thời bằng cách nghỉ ngơi hợp lý, dùng thuốc điều trị, kiểm soát nhiễm trùng giúp cải thiện khả năng hồi phục. Điều trị muộn làm tăng nguy cơ tổn thương tim sâu, khó hồi phục.
• Tuổi và tình trạng sức khỏe: Người trẻ tuổi, không có bệnh tim từ trước thường hồi phục nhanh, triệt để hơn. Ngược lại người lớn tuổi, có bệnh nền như huyết áp cao, tiểu đường, bệnh tim mãn tính sẽ phục hồi chậm hơn và dễ để lại di chứng.
• Tuân thủ hướng dẫn phục hồi: Việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ như tránh gắng sức, tái khám định kỳ, điều chỉnh lối sống có lợi cho tim giúp tăng khả năng hồi phục và giảm nguy cơ tái phát bệnh.

Cách điều trị viêm cơ tim hiệu quả

Phần lớn trường hợp cơ tim bị viêm có tiên lượng tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Nguyên tắc điều trị là xử lý nguyên nhân, kiểm soát viêm và phòng ngừa biến chứng. Viêm nhiễm cơ tim có chữa được không còn tùy mức độ bệnh và tình trạng huyết động, bác sĩ sẽ lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp như theo dõi, dùng thuốc cùng các biện pháp hồi sức chuyên sâu.

1. Điều trị nâng đỡ

Điều trị nâng đỡ là bắt buộc trong mọi trường hợp viêm cơ tim. Người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối trong giai đoạn viêm cấp, tránh vận động gắng sức và tập thể thao cường độ cao ít nhất 3 – 6 tháng, đồng thời theo dõi sát các dấu hiệu như khó thở, mệt nhiều, hồi hộp, đánh trống ngực và phù. Nhiều trường hợp cơ tim viêm nhẹ chỉ cần nghỉ ngơi và điều trị nội khoa là chức năng tim có thể hồi phục hoàn toàn sau vài tháng.

2. Liệu pháp ức chế miễn dịch

Với các trường hợp mắc bệnh do rối loạn miễn dịch, bệnh viêm cơ tim có chữa khỏi được không sẽ phụ thuộc nhiều vào việc điều trị đúng hướng và kịp thời. Bác sĩ có thể chỉ định corticosteroid khi bệnh diễn tiến xấu như viêm màng cơ tim tối cấp, suy tim nặng, rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc bloc nhĩ thất nặng.

Trong một số thể đặc biệt như viêm nhiễm cơ tim tế bào khổng lồ, cơ tim bị viêm tăng bạch cầu ái toan, sarcoidosis tim hoặc mắc bệnh tự miễn toàn thân, người bệnh có thể cần phối hợp thêm các thuốc ức chế miễn dịch khác. Việc dùng những thuốc này phải dựa trên chẩn đoán nguyên nhân rõ ràng và được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn.

3. Interferon α và β

Interferon, đặc biệt là interferon β, chỉ được xem xét dùng trong một số ít trường hợp viêm nhiễm cơ tim do virus khi các xét nghiệm cho thấy virus vẫn còn tồn tại trong cơ tim, chẳng hạn như adenovirus hoặc enterovirus. Trên thực tế, phần lớn người bệnh được chẩn đoán khi virus đã bị cơ thể loại bỏ, vì vậy phương pháp này ít được áp dụng trong điều trị thường quy.

4. Lọc huyết tương

Lọc huyết tương giúp loại bỏ các chất trung gian gây viêm, kháng thể và phức hợp miễn dịch trong máu. Phương pháp này có thể được cân nhắc trong viêm cơ tim rất nặng, cơ tim viêm do cơ chế miễn dịch, không đáp ứng điều trị thông thường nhằm giảm tổn thương cơ tim.

5. Globulin miễn dịch

Globulin miễn dịch tiêm tĩnh mạch (IVIG) có tác dụng điều hòa miễn dịch, giảm phản ứng viêm và hỗ trợ chống nhiễm trùng. IVIG thường được dùng trong trường hợp bệnh nặng, tối cấp, do rối loạn miễn dịch và một số trường hợp ở trẻ em giúp cải thiện triệu chứng, hỗ trợ phục hồi chức năng tim.

6. Quản lý suy tim cấp

Trong chiến lược quản lý suy tim cấp hướng tiếp cận điều trị thường dựa trên chức năng bơm máu của tim và tình trạng tưới máu mô.

Đối với các bệnh nhân có huyết động ổn định:

Nếu không rơi vào sốc tim và huyết áp ổn định điều trị chủ yếu bằng thuốc:

• Thuốc lợi tiểu giúp giảm tụ dịch và giảm tải cho tim.
• Thuốc ức chế men chuyển (ACEi) hoặc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) giúp cải thiện chức năng tim và làm chậm tiến triển suy tim.
• Thuốc chẹn beta được dùng khi người bệnh dung nạp tốt nhằm kiểm soát nhịp tim.

Những trường hợp suy tim nặng, có rối loạn nhịp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chống đông để giảm nguy cơ hình thành huyết khối trong tim.

Đối với các bệnh nhân có huyết động không ổn định:

Nếu cơ tim bị viêm nặng, xuất hiện suy tim cấp hoặc sốc tim, người bệnh cần được điều trị tích cực tại bệnh viện. Bác sĩ có thể dùng thuốc truyền tĩnh mạch nhằm tăng sức co bóp của tim và ổn định huyết áp, đồng thời truyền thuốc trực tiếp vào tĩnh mạch.

Nếu đáp ứng với thuốc kém, có thể phải áp dụng các biện pháp hỗ trợ tuần hoàn cơ học như hệ thống tim phổi nhân tạo ECMO, bơm bóng đối xung động mạch chủ hoặc đặt thiết bị hỗ trợ tâm thất. Những phương pháp này giúp duy trì tuần hoàn, bảo toàn tính mạng, tạo thời gian cho cơ tim hồi phục hoặc làm cầu nối để chờ ghép tim trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.

Sau điều trị bệnh nhân viêm cơ tim sống được bao lâu?

Tiên lượng sống của người bệnh phụ thuộc chủ yếu vào mức độ tổn thương cơ tim và khả năng hồi phục chức năng tim sau điều trị. Nhiều người có thể sống khỏe mạnh nhiều năm, thậm chí hồi phục hoàn toàn và không cần dùng thuốc dài hạn.

Tuy nhiên một số trường hợp diễn tiến thành bệnh cơ tim giãn hoặc suy tim mãn tính có thể cần điều trị lâu hơn, thậm chí cần ghép tim. Viêm cơ tim có thể chữa không cũng liên quan đến khoảng 20% các trường hợp đột tử ở người trẻ cho thấy đây là bệnh lý không thể chủ quan.

Theo thống kê, 50 – 80% người bệnh viêm nhiễm cơ tim do virus có thể sống trên 5 năm sau chẩn đoán, đặc biệt nếu được phát hiện sớm, tuân thủ điều trị. Người trẻ tuổi có khả năng hồi phục hoàn toàn và duy trì cuộc sống năng động, khỏe mạnh. (2)

Hướng dẫn cách chăm sóc sau điều trị cho người bị viêm cơ tim

Chăm sóc sau điều trị quyết định bệnh có chữa khỏi không và khả năng hồi phục lâu dài của tim. Ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện người bệnh vẫn cần theo dõi y tế và điều chỉnh lối sống khoa học.

• Tái khám định kỳ theo chỉ định: Sau giai đoạn cấp người bệnh cần khám định kỳ để đánh giá tiến trình hồi phục cơ tim. Các thăm dò thường bao gồm điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm sinh hóa tim hoặc chụp cộng hưởng từ tim nhằm phát hiện tình trạng viêm tồn lưu hay sẹo cơ tim. Việc theo dõi lâu dài đặc biệt quan trọng vì viêm cơ tim có thể tái phát sau nhiều tháng hoặc nhiều năm, đôi khi diễn tiến âm thầm.
• Tuân thủ chặt chẽ chỉ định dùng thuốc: Đây là yếu tố rất quan trọng sau điều trị. Người bệnh thường cần uống các thuốc giúp hỗ trợ hoạt động của tim, kiểm soát huyết áp, giảm tụ dịch và phòng ngừa rối loạn nhịp tim hoặc hình thành cục máu đông. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều hoặc dùng thêm thuốc khác khi chưa có chỉ định của bác sĩ, ngay cả khi cảm thấy sức khỏe đã tốt hơn. Việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ suy tim hoặc khiến viêm màng cơ tim tái phát.
• Theo dõi triệu chứng cảnh báo và xử trí kịp thời: Người bệnh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như đau thắt ngực, khó thở nặng, tim đập nhanh – không đều, ngất, phù chi dưới, kiệt sức. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần đi khám ngay để được đánh giá sớm, tránh tiến triển thành các biến cố tim mạch nghiêm trọng.
• Duy trì lối sống có lợi cho tim mạch: Giữ lối sống lành mạnh giúp hỗ trợ phục hồi cơ tim, cải thiện tiên lượng lâu dài. Người bệnh nên tránh uống rượu bia, hút thuốc lá và dùng chất kích thích, hạn chế ăn mặn để giảm trữ nước, duy trì chế độ ăn cân đối giàu rau xanh, trái cây, thịt nạc, ngũ cốc nguyên hạt. Bên cạnh đó kiểm soát căng thẳng và đảm bảo ngủ đủ 7 – 9 tiếng mỗi đêm để giảm tải cho tim.
• Hạn chế vận động thể lực trong thời gian hồi phục: Người bệnh thường được khuyến cáo tránh tập luyện cường độ cao trong ít nhất 3 – 6 tháng. Tập luyện quá sớm dễ làm tăng phản ứng viêm, hình thành sẹo cơ tim và gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Việc quay lại vận động cần được thực hiện từng bước và chỉ sau khi bác sĩ đánh giá tim đã hồi phục.

Sau khi được bác sĩ cho phép người bệnh có thể bắt đầu các hoạt động cường độ thấp, tham gia chương trình phục hồi chức năng tim. Mức độ vận động cần được cá nhân hóa dựa trên chức năng tim và tình trạng sức khỏe. Những môn thể thao đối kháng hoặc những hình thức tập luyện cường độ cao thường phải kiêng lâu hơn và chỉ được phép tập lại sau khi đã được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng.

Hiện nay Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong những đơn vị chuyên khoa Tim mạch uy tín, quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, ứng dụng đồng bộ trang thiết bị hiện đại như chụp cắt lớp vi tính đa lát cắt, cộng hưởng từ tim, siêu âm tim công nghệ cao và hệ thống điện tâm đồ tiêu chuẩn, góp phần nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán, theo dõi sau điều trị.

Nhìn chung việc chăm sóc, theo dõi đúng cách sau điều trị có ý nghĩa quyết định đối với tiên lượng lâu dài và giúp trả lời rõ ràng câu hỏi bệnh viêm cơ tim có chữa khỏi được không. Tuân thủ chỉ định của bác sĩ tim mạch, kết hợp lối sống lành mạnh và theo dõi định kỳ sẽ giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi hoàn toàn, giảm nguy cơ biến chứng về sau.