Gym là một dạng vận động giúp tăng cường thể lực và cải thiện sức khỏe, nhưng đối với người mắc bệnh viêm gan B có tập gym được không. Nếu tập gym thì có ảnh hưởng đến gan hay không, đâu là giới hạn an toàn cho người bệnh? Cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau.
Người mắc viêm gan B vẫn có thể tập gym nhưng cần điều chỉnh cường độ và thời gian tập luyện sao cho phù hợp với bệnh trạng. Gym là hình thức vận động đa dạng, bao gồm các bài cardio (chạy bộ, đạp xe, bơi lội, đi bộ nhanh), tập kháng lực – tạ và các bài giãn cơ. Mỗi nhóm bài tập đều mang lại lợi ích nhất định như tăng sức bền tim mạch, cải thiện cơ bắp, kiểm soát cân nặng và giảm căng thẳng, hỗ trợ quá trình phục hồi sức khỏe cho người bệnh.
Đối với người viêm gan B nên bắt đầu bằng các bài tập nhẹ đến trung bình như đi bộ, đạp xe chậm, tập tạ nhẹ. Tránh tập quá sức hoặc kéo dài liên tục vì có thể khiến gan phải tăng chuyển hóa năng lượng dẫn đến mệt mỏi, tăng men gan hoặc làm bệnh nặng hơn. Đặc biệt nếu đang trong giai đoạn cấp tính hoặc có dấu hiệu mệt, chán ăn, vàng da, men gan tăng cao, người bệnh nên tạm ngưng tập luyện và nghỉ ngơi hoàn toàn để gan phục hồi. Trước khi quay lại tập gym người bệnh cần thăm khám với bác sĩ chuyên khoa gan mật để được đánh giá chức năng gan và hướng dẫn chế độ vận động an toàn.
Người mắc viêm gan B nên tạm ngưng tập gym khi cơ thể hoặc chức năng gan chưa ổn định, vì gắng sức có thể khiến gan hoạt động quá mức, làm bệnh tiến triển nặng hơn.
Cụ thể người bệnh cần ngừng tập luyện tạm thời trong các trường hợp sau:
Để tập gym mang lại lợi ích mà không gây hại cho gan, người mắc viêm gan B cần tuân thủ một số nguyên tắc tập luyện an toàn về cường độ, thời lượng và cách sắp xếp buổi tập.
Cụ thể như sau:
Người mắc viêm gan B nên tuân thủ nguyên tắc “chậm – nhẹ – đều đặn ”, ưu tiên sự ổn định và phục hồi thay vì gắng sức. Vận động vừa phải giúp cải thiện chức năng gan và giảm viêm mạn tính nhờ tăng lưu thông máu, cải thiện chuyển hóa lipid và đường huyết, đồng thời giảm stress oxy hóa ở tế bào gan. (1)
Trước khi tập người bệnh nên khởi động nhẹ 5 – 10 phút; tránh tập khi đói hoặc ngay sau bữa ăn và uống đủ nước để hỗ trợ gan thải độc. Cường độ tập lý tưởng là 30% – 60% ngưỡng sức chịu đựng, tức là vẫn có thể trò chuyện khi tập nhưng không cảm thấy hụt hơi. Người bệnh nên tập 20 phút – 40 phút mỗi buổi, 3 buổi – 5 buổi/tuần, xen kẽ ngày nghỉ để gan phục hồi. Trong ngày nghỉ có thể đi bộ, giãn cơ, yoga hoặc hít thở sâu giúp tăng oxy cho gan. (2)
Bệnh viêm gan B có tập gym được không? Không phải bài tập nào cũng phù hợp với người bệnh. Dưới đây là những bài tập mà người bệnh nên chọn hoặc cần tránh để tốt cho sức khỏe.
Người mắc viêm gan B ổn định có thể tập các bài aerobic nhẹ đến trung bình như đi bộ nhanh, đạp xe chậm, chạy bộ nhẹ, bơi lội nhẹ, yoga hoặc pilates để tăng lưu thông máu và hỗ trợ chuyển hóa năng lượng tại gan. Theo nghiên cứu tổng quan công bố trên tạp chí Hepatology (Zhang Y. et al., 2024), các hình thức tập aerobic và kháng lực có khả năng giảm tích tụ mỡ trong gan, cải thiện tình trạng kháng insulin và làm chậm tiến triển bệnh gan mạn tính, bao gồm viêm gan virus, gan nhiễm mỡ và xơ gan giai đoạn sớm.
Người bệnh có thể chọn đi bộ nhanh hoặc chạy bộ nhẹ 15 – 30 phút, đạp xe chậm 20 phút – 40 phút hoặc bơi 15 – 25 phút, giữ nhịp tim ở mức 60% – 70% tối đa. Các bài kháng lực nhẹ như nâng tạ nhỏ 1 – 3 kg, chống đẩy nhẹ, squat không tạ, tập dây đàn hồi hoặc yoga/pilates với các tư thế nhẹ cũng rất phù hợp, giúp tăng sức bền và giảm stress cho gan.
Người mắc viêm gan B không nên tập các bài cường độ cao vì dễ làm tăng men gan, gây stress oxy hóa và khiến gan quá tải chuyển hóa. Những bài tập cần tránh bao gồm nâng tạ nặng/powerlifting (squat, deadlift, bench press với mức tạ lớn); crossfit (kết hợp nhảy hộp, kéo xà, nâng tạ, chạy nhanh liên tục); circuit training (tập nhiều động tác liên tục như hít đất – squat – bật nhảy mà gần như không nghỉ); functional training cường độ cao (dùng tạ tay, dây kháng lực, bóng tạ tập nhanh); và HIIT (chạy nước rút, burpee, đạp xe hết sức rồi nghỉ ngắn) đều khiến nhịp tim tăng mạnh, tiêu hao năng lượng đột ngột và tạo áp lực lớn lên gan.
Theo nghiên cứu của Garcia-Pagán J.C. (1996) cho thấy chỉ cần tập ở mức nỗ lực 30% cũng đủ làm tăng áp lực tĩnh mạch cửa (HVPG) và giảm lượng máu đến gan; tăng cường độ sẽ khiến tình trạng rõ hơn. Vì vậy người xơ gan có tăng áp lực cửa cần thận trọng khi tập thể dục. (3)
Tập gym có lợi cho người viêm gan B tuy nhiên nhiều người vì nóng vội hoặc thiếu hiểu biết mà tập sai cách khiến gan chịu thêm áp lực và bệnh dễ nặng hơn.
Dưới đây là những sai lầm thường gặp cần tránh:
Như vậy đối với thắc mắc bệnh viêm gan B có tập gym được không thì người bệnh vẫn có thể tập gym, miễn là lựa chọn cường độ và thời gian tập phù hợp với tình trạng gan. Các hình thức tập luyện nhẹ nhàng, đều đặn giúp tăng sức đề kháng, cải thiện lưu thông máu và hỗ trợ chức năng gan; tuy nhiên cần tránh tập quá sức và dùng thực phẩm bổ sung tuỳ tiện làm tăng men gan. Điều quan trọng là người bệnh viêm gan B cần đi khám và xét nghiệm định kỳ giúp kiểm soát tốt bệnh và đảm bảo an toàn khi luyện tập.
