Ngoài phẫu thuật thì không có cách giảm độ cận thị nào khả thi. Đối với loại bệnh khúc xạ này chỉ có thể làm chậm tiến trình tăng độ để ngăn suy giảm thị lực nghiêm trọng và phòng ngừa các biến chứng đe dọa thị lực. Hiện nay có nhiều biện pháp khác nhau giúp người cận thị đạt được mục tiêu này, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Có thể giảm độ cận thật sự không?
Không có cách giảm độ cận thị không cần phẫu thuật. Khi mắt đã cận thị trục nhãn cầu sẽ bị dài hơn bình thường hoặc giác mạc bị cong quá mức. Những thay đổi cấu trúc này sẽ không thể tự phục hồi trở lại được trạng thái ban đầu dẫn đến độ cận cũng không thể tự giảm. Hiện nay chỉ phẫu thuật mới đưa được cấu trúc mắt về nguyên trạng để xoá cận thị.
Vì vậy đối với những người chưa đủ điều kiện phẫu thuật xoá cận mục tiêu chính cần hướng đến là ngăn cận thị tiến triển nhanh và phòng ngừa các biến chứng liên quan. Bằng cách tiếp cận các biện pháp chăm sóc mắt khoa học người bệnh có thể đạt được mục tiêu này. (1)
Hướng dẫn cách giảm độ cận thị tự nhiên đơn giản
Mặc dù không có cách giảm độ cận mà không phẫu thuật nhưng có nhiều cách ngăn tăng độ nhanh chóng và phòng ngừa biến chứng liên quan.
Các biện pháp khoa học dễ áp dụng như:
1. Quy tắc 20 - 20 - 20
Khi mắt phải tập trung ở cự ly gần quá lâu cơ điều tiết sẽ phải hoạt động liên tục lâu dần sẽ làm cận thị tiến triển nhanh chóng. Nhưng bằng cách áp dụng quy tắc 20 - 20 - 20 bạn có thể làm giảm được nguy cơ này. Quy tắc thực hiện bằng cách cứ sau mỗi 20 phút nhìn gần thì chuyển hướng nhìn ra xa khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây. Khoảng nghỉ này giúp cơ điều tiết thư giãn và giảm khô, mỏi mắt. (2)
Hiệu quả của quy tắc này đã được ghi nhận trong một nghiên cứu năm 2020 ở người bệnh mắc hội chứng thị giác màn hình (CVS). Những người áp dụng đã cải thiện được tình trạng khô mắt và tăng độ ổn định của màng phim nước mắt. (3)
2. Bài tập mắt thư giãn
Các bài tập thư giãn mắt giúp giảm căng thẳng thị giác, tăng linh hoạt cho cơ mắt, hỗ trợ duy trì thị lực khỏe mạnh sẽ giúp ích cho mục tiêu ngăn ngừa tăng độ cận nhanh chóng. (4)
Bài tập nháy mắt thường xuyên: Khi làm việc với màn hình trong thời gian dài, bạn nên chủ động tập chớp mắt để giảm khô và mỏi mắt. Cách thực hiện là cứ sau khoảng 10 phút - 15 phút nhìn màn hình hãy dừng lại vài giây, nhắm mắt nhẹ trong 2 giây - 3 giây rồi mở ra, sau đó chớp mắt nhanh và nhẹ khoảng 5 lần - 10 lần liên tiếp. Tiếp theo nhìn ra xa khoảng 10 giây - 20 giây để mắt được thư giãn. Bạn có thể lặp lại bài tập này nhiều lần trong ngày, nhất là khi cảm thấy mắt khô, căng hoặc nhìn mờ.
Bài tập palming (úp lòng bàn tay thư giãn mắt): Palming là kỹ thuật tập trung vào việc làm giảm điều tiết và mang lại cảm giác thư giãn sâu. Bạn chỉ cần ngồi thoải mái, chà hai lòng bàn tay cho ấm rồi úp nhẹ lên hốc mắt đang nhắm, không tạo áp lực mạnh mà chỉ che tối hoàn toàn. Giữ tư thế này trong khoảng 20 giây - 30 giây.
Bài tập vẽ số 8: Bài tập này tập trung vào việc tăng khả năng kiểm soát chuyển động mắt để cải thiện độ linh hoạt của cơ vận nhãn và giảm căng mỏi sau thời gian dài làm việc. Áp dụng bài tập này có thể giúp ngăn ngừa tăng độ cận nhanh chóng. Bằng cách tưởng tượng trước mặt bạn 3 mét có một hình số 8 khổng lồ, di chuyển mắt theo đường cong số 8 thật chậm theo chiều kim đồng hồ rồi đảo ngược lại. Khi thực hiện, cố gắng giữ đầu cố định và chỉ di chuyển nhãn cầu.
Bài tập đảo mắt theo nhiều hướng: Bài tập này tập trung vào việc tăng tầm nhìn ngoại vi, làm mềm cơ vận nhãn và cải thiện tuần hoàn mắt. Tác dụng này có thể giúp làm chậm tiến trình tăng độ cận, đặc biệt tốt cho những người thường xuyên làm việc với máy vi tính. Để thực hiện hãy lần lượt đảo mắt sang phải - sang trái, lên trên - xuống dưới, sau đó đảo mắt theo hình tròn theo cả hai chiều. Mỗi chuyển động lặp lại 5 lần - 10 lần.
Bài tập nhìn gần - xa tập trung vào một điểm (focus shifting): Bài tập này tập trung vào việc tăng khả năng điều tiết của mắt và giảm tình trạng mờ mắt. Nó sẽ giúp thị lực khỏe hơn và làm chậm tiến trình tăng độ cận. Bạn thực hiện bằng cách giữ một ngón tay cách mắt 20cm - 30cm và chọn thêm một vật ở xa hơn như chiếc bàn, tivi hoặc một điểm ngoài cửa sổ. Đầu tiên nhìn vào ngón tay gần trong khoảng 2 giây sau đó chuyển sang nhìn vật ở xa trong 2 giây. Cứ luân phiên nhìn qua lại giữa điểm gần và điểm xa như vậy trong khoảng 1 phút - 2 phút.
Bài tập đồng hồ: Tập trung vào việc thư giãn cơ vận nhãn, giảm đau nhức vùng hốc mắt và mỏi mắt. Thực hiện bằng cách tưởng tượng trước mặt là chiếc đồng hồ lớn, di chuyển mắt đến vị trí số 12 - 6 - 3 - 9 rồi các cặp số chéo như 4 - 10; 5 - 11… Giữ mỗi điểm 1 giây và chuyển dần sang vị trí tiếp theo, thực hiện 4 - 5 phút.
Bài tập phóng to - thu nhỏ (zooming): Bài tập này tập trung vào việc cải thiện độ linh hoạt của cơ điều tiết và tăng khả năng chuyển đổi tiêu điểm khi nhìn từ gần sang xa. Bạn duỗi thẳng tay và giữ ngón cái trong tầm nhìn; từ từ đưa tay lại gần mắt, tiếp tục giữ tiêu điểm vào đầu ngón cái cho đến khi nó bắt đầu mờ. Sau đó đưa tay ra xa trở lại nhưng vẫn giữ sự tập trung. Lặp lại 10 lần.
3. Chế độ dinh dưỡng tốt cho mắt
Những chất dinh dưỡng thiết yếu cho mắt gồm vitamin (đặc biệt là vitamin A, vitamin C, vitamin E), khoáng chất, nước, chất béo tốt (đặc biệt là omega-3), chất chống viêm, chất chống oxy hoá (đặc biệt là lutein và zeaxanthin). Mỗi nhóm chất sẽ đảm nhiệm các vai trò bảo vệ hoặc tăng cường thị lực, chúng rất dồi dào trong các thực phẩm thông dụng hàng ngày. (5)
Ví dụ như nhóm vitamin A, C và E có trong trứng, sữa, gan, cam, quýt, bông cải xanh, hạnh nhân, các loại hạt giúp hỗ trợ thị lực trong điều kiện ánh sáng yếu, bảo vệ thủy tinh thể và giảm tổn thương oxy hóa lên các tế bào thị giác; Nhóm lutein và zeaxanthin có trong rau xanh đậm (rau chân vịt, cải xoăn), bắp, trái cây vàng hỗ trợ bảo vệ điểm vàng và tăng khả năng lọc ánh sáng xanh; Flavonoid có trong trà, cacao, quả mọng, cam quýt giúp tăng lưu thông máu đến võng mạc; Nhóm omega-3 và GLA có trong cá béo, hạt lanh, hạt chia, quả óc chó, dầu hoa anh thảo hỗ trợ giảm viêm và cải thiện khô mắt.
Bạn nên có chế độ ăn giàu các loại thực phẩm chứa những nhóm chất này để nuôi dưỡng và bảo vệ mắt tốt hơn. Chẳng hạn chế độ ăn Địa Trung Hải rất giàu rau củ, trái cây, cá béo và ngũ cốc nguyên hạt đã được chứng minh giúp giảm viêm, hỗ thị lực, ngăn ngừa các bệnh lý nhãn khoa.
4. Tránh thức khuya, thiếu ngủ
Giấc ngủ cần thiết cho sự phục hồi của mắt sau một ngày làm việc căng thẳng. Nếu bạn thức khuya, thiếu ngủ mắt sẽ không được nghỉ ngơi đầy đủ, đúng cách dẫn đến suy giảm khả chống chịu với các tác nhân gây hại và làm cho cận thị tiến triển nhanh hơn. Vì vậy hãy cố gắng ngủ đủ giấc 7 - 9 tiếng đồng hồ mỗi đêm và đi ngủ trước 11 giờ là tốt nhất.
Đeo kính đúng độ
Kính giúp nhìn rõ, giảm căng thẳng thị giác và ngăn ngừa tăng độ nhanh chóng. Điều quan trọng là bạn cần đeo kính đúng độ và tuân thủ các hướng dẫn sử dụng. Để đảm bảo được điều này hãy khám nhãn khoa định kỳ mỗi 6 tháng một lần xem đã phải thay kính hay chưa và giữ gìn kính cẩn thận trong quá trình sử dụng.
Đối với kính gọng bạn cần tránh làm trầy xước tròng, móp méo gọng, phải tháo kính khi ngủ. Đối với kính áp tròng Ortho-K bạn chỉ được đeo ban đêm sau đó phải tháo ra khi thức dậy buổi sáng. Ortho-K đã được chứng minh có khả năng làm chậm sự dài ra của trục nhãn cầu từ đó giảm tốc độ tiến triển của cận thị.
5. Thuốc nhỏ mắt atropine liều thấp
Atropine liều thấp (0,01% - 0,05%) có thể làm chậm tốc độ tiến triển cận thị ở trẻ em. Mặc dù cơ chế chính xác chưa được xác định hoàn toàn nhưng loại thuốc này được cho là giúp giảm hoạt động điều tiết quá mức và tác động lên các thụ thể liên quan đến sự dài ra của trục nhãn cầu.
Phương pháp này thường được phối hợp với các biện pháp kiểm soát cận thị khác như kính áp tròng kiểm soát cận Ortho-K hoặc điều chỉnh thói quen nhìn gần để tăng hiệu quả và hạn chế nguy cơ tăng độ nhanh. Bạn cần dùng atropine theo kê đơn của bác sĩ chuyên khoa.
6. Tăng thời gian hoạt động ngoài trời
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc dành nhiều thời gian ở ngoài trời giúp giảm nguy cơ mắc và làm chậm tiến triển cận thị, đặc biệt ở trẻ em. Ánh sáng tự nhiên kích thích võng mạc giải phóng dopamine, một chất dẫn truyền thần kinh có vai trò hạn chế sự kéo dài trục nhãn cầu.
Các chuyên gia khuyến nghị mọi người nên dành ít nhất hai giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời như đi bộ, chơi thể thao nhẹ, hoặc ngồi đọc sách dưới ánh nắng buổi sáng. Hoạt động ngoài trời sẽ giúp mắt tiếp nhận đủ ánh sáng tự nhiên để kích thích võng mạc tiết dopamine làm chậm tiến triển cận thị và phòng ngừa các mầm bệnh viêm nhiễm.
7. Tư thế ngồi đúng
Tư thế ngồi ảnh hưởng đến hoạt động điều tiết mắt. Ngồi cúi sát hoặc gù lưng gây điều tiết mắt quá mức dẫn đến căng thẳng và làm tăng độ cận nhanh hơn. Vì vậy khi ngồi học bài, làm việc hoặc giải trí với các thiết bị điện tử, sách báo, bạn nên ngồi trong tư thế đầu, cổ, lưng trên một đường thẳng, hai chân vuông góc với sàn, thả lỏng vai và giữ khoảng cách mắt 25cm - 30cm.
8. Không hút thuốc
Hút thuốc lá gây tổn thương mạch máu nuôi dưỡng mô mắt và làm tăng quá trình lão hóa võng mạc. Nicotine và các chất oxy hóa trong khói thuốc làm tăng nguy cơ khô mắt, đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng và giảm khả năng tự phục hồi của mắt. Do đó nếu có thói quen hút thuốc lá hoặc tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá bạn nên tìm cách bỏ sớm hoặc tránh tiếp xúc với tác nhân xấu này để không làm cận thị nặng thêm.
9. Giảm tiếp xúc với màn hình điện tử
Màn hình điện tử là tác nhân lớn nhất gây suy giảm thị lực dẫn đến các tật khúc xạ hiện nay hoặc làm cho tình trạng suy giảm thị lực hiện có nghiêm trọng hơn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mọi người nên hạn chế tiếp xúc tối đa với màn hình điện tử nếu không thật sự cần thiết; người lớn không nên sử dụng quá 4 giờ, thanh thiếu niên không nên quá 3 giờ, trẻ em không quá một giờ, trẻ nhỏ không nên quá 30 phút.
10. Bổ sung tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt
Bạn nên bổ sung tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt gồm Broccophane (chiết xuất từ bông cải xanh Broccoli), Lutein, Zeaxanthin, Omega 3, vitamin A, C, E và các khoáng chất như kẽm, mangan. Chúng giúp tăng cường thioredoxin nội sinh có khả năng bảo vệ mắt khỏi gốc tự do, hỗ trợ tái tạo tế bào và tăng sức đề kháng cho mắt để chống lại tổn thương võng mạc và thủy tinh thể cũng như góp phần hỗ trợ làm chậm tiến trình tăng độ cận. (6)
11. Luôn đọc sách và làm việc dưới ánh sáng lành mạnh
Ánh sáng lành mạnh tốt nhất là ánh sáng mặt trời nên ban ngày nên bạn hãy sinh hoạt ở nơi sáng sủa và sắp xếp góc học tập, làm việc cạnh cửa sổ, ban công. Trong môi trường thiếu sáng và buổi tối phải dùng đến đèn điện bạn nên dùng ánh sáng trắng ấm hoặc trắng dịu trong phạm vi 2700K-3000K (Kelvin). Chúng đã được chứng minh có thể giúp giảm mỏi mắt và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Lưu ý quan trọng nên biết khi áp dụng giảm độ cận
Khi áp dụng các biện pháp kiểm soát cận thị, bạn cần lưu ý:
- Luôn dùng kính theo hướng dẫn của bác sĩ và bảo quản kính cẩn thận.
- Khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng một lần để theo dõi cận thị và biết khi nào cần phải thay kính.
- Luôn dùng atropine liều thấp theo kê đơn của bác sĩ nhãn khoa.
Tóm lại là không có cách giảm cận thị nào khả thi ngoài phẫu thuật điều chỉnh khúc xạ. Vì vậy người cận thị nên tập trung vào mục tiêu làm chậm tiến trình cận thị và ngăn ngừa các biến chứng đe dọa thị lực. Các biện pháp ăn uống, sinh hoạt khoa học tốt cho mắt, áp dụng các bài tập mắt, hạn chế sử dụng màn hình, tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời sẽ giúp bạn đạt được mục tiêu này.





