Phẫu thuật điều trị tật khúc xạ (mổ cận) đã trở thành giải pháp phổ biến giúp hàng triệu người lấy lại thị lực tự nhiên. Mặc dù công nghệ ngày càng tiên tiến, người bệnh vẫn không tránh khỏi những băn khoăn về độ an toàn và hiệu quả lâu dài. Cùng ECO Pharma tìm hiểu một số câu hỏi thường gặp khi mổ cận và giải đáp trong bài viết sau để hiểu thêm về loại phẫu thuật này.
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp khi mổ cận thị.
Độ tuổi phù hợp nhất để mổ cận thị là từ 18 tuổi trở lên. Giai đoạn lý tưởng nhất thường là 18 – 40 tuổi, khi cấu trúc mắt đã phát triển hoàn thiện, độ cận (diop) ổn định (không tăng quá – 0,5 đến – 0,75 diop/năm) và giác mạc đủ dày. (1)
Theo các nghiên cứu y khoa, độ cận từ -0.5 độ trở lên đã có thể thực hiện các phương pháp phẫu thuật tật khúc xạ. Độ cận thị của mắt được chia làm 3 nhóm, bao gồm nhẹ, trung bình và nặng. Với mỗi nhóm độ cận sự cần thiết phải mổ mắt và hiệu quả cũng khác nhau.
Như vừa đề cập, người bị cận thị nặng (10-15-20 độ) vẫn có thể mổ mắt. Đối với những người thuộc nhóm cận nặng, cần được thăm khám và đánh giá kỹ lưỡng tình trạng võng mạc trước khi mổ và duy trì lịch tái khám định kỳ sau khi mổ mắt.
Viễn thị và loạn thị hoàn toàn có thể mổ được bằng các phương pháp phẫu thuật khúc xạ hiện đại giúp cải thiện thị lực mà không cần đeo kính. Điều kiện cần là trên 18 tuổi, độ khúc xạ ổn định, giác mạc đủ dày và không mắc bệnh lý về mắt khác.
Người bị cận thị kèm loạn thị vẫn có thể phẫu thuật khắc phục tật khúc xạ. Thông qua chiếu chùm tia laser, đường cong bất thường của giác mạc sẽ được định hình lại, từ đó nhanh chóng khắc phục tật khúc xạ. Biện pháp này hữu ích đối với người bị cận, loạn thị nặng hoặc không muốn đeo kính áp tròng hay kính cận vì sự bất tiện.
Không nên mổ cận khi độ cận chưa ổn định vì nguy cơ cao bị tái cận và biến chứng. Độ cận được coi là ổn định khi không thay đổi quá 0.75 độ trong ít nhất 6 tháng. Cần thăm khám chuyên sâu để đánh giá mức độ tiến triển của cận thị khi quyết định mổ mắt.
Như vừa đề cập người có độ cận tăng nhanh (tăng quá 0.75 độ trong 6 tháng) không nên mổ mắt. Thay vào đó người bệnh nên tiếp tục theo dõi sự tiến triển của độ cận, đợi đến thời điểm độ cận ổn định và đủ các điều kiện của cuộc mổ.
Việc giác mạc mỏng có mổ cận được không đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng từ phía bác sĩ. Trước khi quyết định mổ bác sĩ thường sẽ thực hiện nhiều kiểm tra và đánh giá, trong đó có kiểm tra độ dày giác mạc. Nếu giác mạc quá mỏng, đặc biệt là dưới 460 micromet có thể làm tăng rủi ro và chống chỉ định phẫu thuật laser để điều chỉnh tật khúc xạ.
Ở Việt Nam độ dày giác mạc cần đạt trung bình khoảng 530 – 550 micromet mới phẫu thuật được. Nếu giác mạc mỏng bác sĩ sẽ cân nhắc rất kỹ, vì việc bào mòn quá nhiều mô giác mạc có thể tăng nguy cơ biến chứng về sau.
Nếu mắt bị viêm nhiễm như viêm bờ mi, viêm kết mạc, viêm màng bồ đào thì cần điều trị cho mắt hết viêm hoặc ổn định rồi mới nên thực hiện mổ cận. Người gặp các tình trạng như giác mạc chóp, sẹo giác mạc,… cũng không được mổ mắt.
Khô mắt nặng thường là chống chỉ định hoặc cần điều trị trước khi mổ cận, vì phẫu thuật có thể làm nặng thêm tình trạng khô mắt. Người bệnh cần thăm khám để được bác sĩ thăm khám và tư vấn cụ thể cho trường hợp của mình.
Người bị tăng nhãn áp (Glocom) thông thường không được chỉ định mổ cận thị do rủi ro cao gây biến chứng. Tuy nhiên nếu nhãn áp kiểm soát tốt, bác sĩ có thể cân nhắc từng trường hợp.
Phụ nữ đang có thai không nên thực hiện phẫu thuật tật khúc xạ do nhiều yếu tố ảnh hưởng. Sự thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ có thể làm thay đổi độ khúc xạ, ảnh hưởng đến độ chính xác của phẫu thuật.
Người mắc tiểu đường và huyết áp cao có thể mổ cận nếu các chỉ số bệnh nền được kiểm soát ổn định. Tuy nhiên cần khám chuyên khoa kỹ lưỡng trước khi mổ và tái khám định kỳ cẩn thận vì rủi ro biến chứng cao hơn.
Về phương pháp xóa cận, người bệnh thường có các thắc mắc sau đây.
Câu hỏi thường gặp khi mổ cận là về các phương pháp phẫu thuật. Các phương pháp mổ cận thị phổ biến hiện nay bao gồm các kỹ thuật laser hiện đại như ReLEx SMILE, Femto LASIK, SILK, LASIK, và phương pháp không mài giác mạc Phakic ICL.
Không có một phương pháp nào là tốt nhất cho tất cả mọi người. Phương pháp tốt nhất là phương pháp phù hợp nhất với độ cận của mắt, tình trạng sức khỏe và điều kiện kinh tế của bạn.
ReLEx Smile thường được đánh giá là ít đau nhờ không tạo vạt, ít tác động đến dây thần kinh giác mạc, vết rạch nhỏ ít xâm lấn, ít kích ứng sau mổ. Tuy nhiên cảm giác khó chịu khi mổ cận còn tùy thuộc vào sự cảm nhận của mỗi người, vì vậy nên thăm khám trực tiếp để được tư vấn cụ thể.
Phẫu thuật bằng công nghệ Femtosecond Laser không cần phải tạo vạt giác mạc và bảo tồn đa tính chất cơ sinh học của giác mạc. Tỷ lệ tái cận thị thấp, thời gian hồi phục nhanh nhất, hạn chế tình trạng khô, mỏi và các biến chứng sau phẫu thuật. Tuy nhiên thời gian phục hồi còn tùy thuộc vào mức độ tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc mắt sau phẫu thuật.
Hiện nay ReLEx SMILE được đánh giá là phương pháp mổ cận ít biến chứng, an toàn và hiện đại nhất. ReLEx SMILE nổi bật với ưu điểm không tạo vạt giác mạc, đường mổ siêu nhỏ (~2mm), xâm lấn tối thiểu, hạn chế tối đa khô mắt và phục hồi nhanh.
Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp trước và trong quá trình mổ cận.
Trước khi mổ cận bạn cần thực hiện khám chuyên sâu nhãn khoa. Bao gồm đo khúc xạ, chụp bản đồ giác mạc, đo độ dày giác mạc, khám võng mạc, nhãn áp và xét nghiệm tổng quát (máu, HIV, viêm gan B) để đảm bảo đủ điều kiện an toàn. (2)
Quy trình khám và mổ cận thường diễn ra nhanh chóng, thăm khám tiền phẫu mất khoảng 2 – 3 tiếng để kiểm tra kỹ lưỡng. Sau phẫu thuật bệnh nhân về trong ngày, thị lực phục hồi nhanh tùy phương pháp.
Về cơ bản đối với các cuộc mổ mắt gây tê như phẫu thuật khúc xạ người bệnh hoàn toàn có thể ăn uống bình thường trước phẫu thuật. Tuy nhiên trong ngày đi khám và làm xét nghiệm bác sĩ có thể yêu cầu bạn nhịn ăn để làm xét nghiệm. Việc nhịn ăn lúc này giúp đảm bảo xét nghiệm cho kết quả chính xác giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát trước khi tiến hành phẫu thuật.
Bạn cần ngưng đeo kính áp tròng trước khi mổ mắt cận để giác mạc trở về hình dạng tự nhiên, đảm bảo đo đạc chỉ số chính xác. Thời gian dừng cụ thể thường là ít nhất 3 ngày với lens mềm và 14 ngày (hoặc hơn) với lens cứng.
Mổ cận không đau trong quá trình thực hiện nhờ thuốc tê nhỏ mắt tại chỗ, chỉ gây cảm giác hơi cộm hoặc áp lực nhẹ. Phẫu thuật diễn ra rất nhanh, không gây ra nhiều cảm giác khó chịu cho người bệnh.
Quá trình mổ cận diễn ra tương đối nhanh chóng, chỉ khoảng 15 phút cho cả 2 mắt. Sau đó bệnh nhân sẽ nghỉ ngơi và theo dõi tại bệnh viện khoảng 1 – 2 tiếng trước khi về nhà.
Trong quá trình mổ cận việc chớp mắt hay cử động nhẹ hầu như không gây ra ảnh hưởng nào. Vì bác sĩ dùng dụng cụ banh mi mắt cố định và hệ thống laser hiện đại có công nghệ theo dõi mắt (eye-tracking) tự động dừng hoặc đuổi theo tia laser, đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Sau khi mổ cận, người bệnh thường có những thắc mắc là:
Sau mổ cận thị lực thường cải thiện rõ rệt sau 24 – 48 giờ và ổn định dần trong vài ngày đến 1 – 2 tuần, đặc biệt với các công nghệ nhanh như SMILE, LASIK. Tuy nhiên cần khoảng 3 – 6 tháng để mắt hồi phục hoàn toàn, giác mạc ổn định và đạt thị lực tối ưu.
Sau khi mổ cận bạn có thể trở lại làm việc nhẹ nhàng sau 1 – 3 ngày nhưng cần hạn chế thiết bị điện tử và bảo vệ mắt; Cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ để mắt hồi phục tốt.
Các bác sĩ thường khuyên nên nghỉ ngơi hoàn toàn, không dùng điện thoại trong ít nhất bốn giờ đầu. Trong 24 giờ sau phẫu thuật bạn có thể thấy thị lực hơi mờ vì vậy hãy chỉ sử dụng điện thoại ở mức độ hạn chế nếu thực sự cần thiết. Sau đó bạn có thể tăng dần thời gian sử dụng một cách vừa phải.
Sau mổ cận tuyệt đối không dụi mắt trong ít nhất 1 tháng đầu, lý tưởng nhất là kiêng đến 3 – 6 tháng vì giác mạc cần ổn định hoàn toàn. Nếu bạn dụi mắt có thể gây lệch vạt, nhiễm trùng hoặc tổn thương.
Tái khám sau mổ mắt cận là bắt buộc và vô cùng quan trọng để theo dõi hồi phục, kiểm tra giác mạc, thị lực và ngăn ngừa biến chứng. Lịch thường gặp là sau 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng, 3 – 6 tháng và 1 năm hoặc ngay khi có dấu hiệu bất thường.
Việc dùng thuốc nhỏ mắt gì, ăn uống thế nào là những câu hỏi thường gặp sau mổ cận.
Sau mổ cận bệnh nhân cần nhỏ kháng sinh, kháng viêm để chống nhiễm trùng/viêm và nước mắt nhân tạo để dưỡng ẩm, hỗ trợ lành thương. Thuốc được dùng theo chỉ của bác sĩ.
Sau mổ cận bạn cần nhỏ thuốc theo chỉ dẫn bác sĩ, thông thường kéo dài khoảng 15 ngày đến 1 tháng hoặc theo chỉ định đặc biệt từ bác sĩ. Cần tuân thủ liều lượng, không tự ý ngưng thuốc và tái khám đúng hẹn để đảm bảo mắt phục hồi tốt.
Sau mổ cận bạn nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, C, E, omega-3, lutein và kẽm như cá hồi, rau xanh, cà rốt, trái cây họ cam quýt, trứng, các loại hạt để giúp giảm viêm, chống khô mắt, tái tạo mô và phục hồi nhanh; Cần uống đủ nước và tránh chất kích thích. (3)
Nên tập trung vào chế độ ăn giàu dinh dưỡng. Nếu muốn dùng viên uống bổ sung, hãy hỏi bác sĩ nhãn khoa để được tư vấn liều lượng phù hợp nhất với tình trạng của bạn.
Dưới đây là một số thắc mắc về tác dụng phụ, biến chứng khi mổ cận.
Tình trạng khô mắt sau phẫu thuật cận thường là tạm thời và cải thiện rõ sau 1 tháng, đa số hồi phục hoàn toàn trong vòng 3 tháng. Tuy nhiên một số trường hợp có thể kéo dài đến 6 – 12 tháng, đặc biệt nếu bạn đã có tiền sử khô mắt trước khi phẫu thuật. Tuỳ từng phương pháp mổ mà tình trạng khô mắt có thể nhiều hay ít, cải thiện nhanh hay chậm.
Sau khi xóa cận vẫn có khả năng bị cận lại (tái cận). Việc tái cận phụ thuộc lớn vào thói quen sinh hoạt, độ tuổi, cơ địa và độ cận ban đầu, chủ yếu do mắt điều tiết quá mức, phẫu thuật khi độ cận chưa ổn định hoặc bệnh lý giác mạc.
Hiện tượng nhìn thấy quầng sáng, chói lóa vào ban đêm sau mổ cận là bình thường và thường sẽ hết hoặc giảm dần sau 1 – 3 tháng khi giác mạc hồi phục. Hầu hết các trường hợp sẽ cải thiện rõ rệt sau vài tuần, tuy nhiên thời gian có thể kéo dài tùy cơ địa.
Sau mổ có bị chói, lóa không là câu hỏi thường gặp khi mổ cận. Sau phẫu thuật cận bị nhìn chói là tình trạng thường gặp ở bệnh nhân phẫu thuật cận thị, tình trạng này sẽ biến mất khi giác mạc hồi phục hoàn toàn, thường trong khoảng vài tuần đến vài tháng.
Mổ cận hầu như không gây mù mắt nếu được thực hiện đúng chỉ định, bác sĩ giỏi và công nghệ hiện đại. Nguy cơ mù là cực kỳ hiếm và hầu như chỉ xảy ra khi có biến chứng nặng nhưng không được điều trị kịp thời.
Sau đây là một số thắc mắc khác về vấn đề phẫu thuật cận thị.
Thông thường không khuyến khích mổ cận lại sau 40 tuổi vì mắt bắt đầu lão hóa (lão thị), giác mạc mỏng và dễ tái cận hoặc cần kính đọc sách. Ngoài ra trong độ tuổi này cũng thường xuất hiện nhiều bệnh lý khác về mắt.
Người đã mổ cận hoàn toàn có thể bị lão thị sau này, vì phẫu thuật chỉ chữa cận thị bằng cách thay đổi giác mạc trong khi lão thị là quá trình lão hóa tự nhiên của mắt. Mổ cận không có nghĩa là bạn sẽ ngăn ngừa được lão thị.
Chi phí mổ cận chênh lệch chủ yếu do khác biệt về công nghệ máy móc, phương pháp thực hiện, tay nghề bác sĩ, cơ sở y tế và tình trạng mắt bệnh nhân. Các kỹ thuật cao, ít xâm lấn (như SMILE, Phakic) có chi phí cao hơn LASIK truyền thống.
Bài viết đã giải đáp một số câu hỏi thường gặp khi mổ cận. Tóm lại mỗi công nghệ mổ cận từ Lasik, Relex Smile đến Phakic đều có những ưu và nhược điểm riêng tùy thuộc vào độ cận và cấu trúc giác mạc của mỗi người. Điều quan trọng nhất là bạn cần thực hiện thăm khám chuyên sâu tại các bệnh viện mắt uy tín để nhận được phác đồ điều trị phù hợp nhất. Bổ sung thêm tinh chất Broccophane (chiết xuất từ bông cải xanh Broccoli) cùng Lutein, Zeaxanthin, Omega 3, vitamin A, C, E, kẽm,… để hỗ trợ cải thiện thị lực, bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể.
