Loạn thị không chỉ làm giảm thị lực của trẻ, mà còn gây ra các triệu chứng đau mắt, chói mắt, mỏi mắt, đau đầu, khó học tập và giao tiếp. Vì vậy, việc chăm sóc trẻ bị loạn thị là rất quan trọng và cần thiết. Bài viết dưới đây của ECO Pharma sẽ cung cấp cho các bậc phụ huynh cách chăm sóc trẻ bị loạn thị đúng và an toàn. (1)
Loạn thị là một tình trạng mắt không thể tập trung ánh sáng vào một điểm cố định trên võng mạc, dẫn đến thị lực bị mờ, không rõ nét. Tình trạng này do hình dạng của kính cầu (còn gọi là tật khúc xạ) hoặc do hình dạng của giác mạc (còn gọi là tật hình thái) bị sai lệch.
Loạn thị có hai loại chính là loạn thị cận và loạn thị viễn. Loạn thị cận là khi trẻ chỉ nhìn rõ vật gần, còn vật xa thì mờ. Loạn thị viễn là khi trẻ chỉ nhìn rõ vật xa, còn vật gần thì mờ.
Theo một nghiên cứu do Viện Y tế Quốc gia, Hoa Kỳ, có đến 23% trẻ sơ sinh (từ 6 tháng đến 1 tuổi) bị loạn thị, nhưng khi lớn lên sẽ tự khỏi. Khi đến 5, 6 tuổi, tỷ lệ trẻ em bị loạn thị này giảm chỉ còn khoảng 9%. Tình trạng này xuất hiện nhiều ở trẻ em Châu Á và Tây Ban Nha.
Loạn thị gây ảnh hưởng đến chất lượng sống của trẻ, có thể dẫn đến các biến chứng như nhược thị, lác nếu không được điều trị.
Nhược thị là tình trạng một mắt nhìn mờ hơn mắt còn lại. Nhược thị có thể dẫn đến mù lòa nếu không được điều trị. Lác là tình trạng hai mắt không nhìn thẳng về một hướng. Lác có thể ảnh hưởng đến khả năng nhìn, khiến trẻ khó tập trung và gặp khó khăn trong các hoạt động học tập, sinh hoạt. Ngoài ra, loạn thị cũng có thể gây ra các vấn đề về thị lực khác, chẳng hạn như mỏi mắt, nhức đầu,…
Nếu trẻ bị loạn thị, cha mẹ cần chú ý cách chăm sóc mắt đúng cách cho con. Dưới đây là 9 cách chăm sóc trẻ loạn thị mà bạn nên thực hiện:
Một trong những nguyên nhân gây ra loạn thị ở trẻ em là do thói quen nhìn ở khoảng cách quá gần. Điều này khiến mắt trẻ phải điều tiết quá mức gây ra căng thẳng và dẫn đến khúc xạ sai lệch. Do đó, bố mẹ nên giữ cho trẻ tư thế ngồi học đúng và xem các thiết bị công nghệ ở khoảng cách phù hợp trong thời gian giới hạn.
Theo các chuyên gia, khoảng cách tốt nhất cho mắt của trẻ khi học tập là từ 30 – 40 cm, khi xem tivi là từ 2 – 3 mét, khi sử dụng điện thoại hoặc máy tính là từ 50 – 60 cm; thời gian sử dụng các thiết bị điện tử không quá 2 tiếng mỗi ngày.
Ánh sáng có ảnh hưởng lớn đến thị lực của trẻ. Nếu học tập ở nơi thiếu sáng, mắt trẻ sẽ phải làm việc nhiều hơn để nhìn rõ, dẫn đến mỏi mắt, đau mắt và loạn thị. Ngược lại, nếu học tập ở nơi quá sáng, mắt trẻ sẽ bị chói, kích thích và gây tổn hại cho võng mạc.
Để chăm sóc trẻ bị loạn thị, bố mẹ nên cho con học tập ở nơi có đủ ánh sáng, tốt nhất là ánh sáng tự nhiên, không bị chắn bởi rèm cửa, cây cối hay các vật cản khác.
Vào buổi tối, trẻ nên học dưới ánh sáng đèn bàn. Theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7114:2011 về yêu cầu kỹ thuật chung đối với đèn học, cường độ sáng phù hợp cho mắt trẻ là 200 – 500 lux. Cường độ sáng này được đo tại vị trí ngồi của trẻ, cách đèn khoảng 50 cm; nên đặt đèn bàn ở bên trái (nếu trẻ thuận tay phải) hoặc bên phải (nếu trẻ thuận tay trái).
Tư thế ngồi học cũng ảnh hưởng đến thị lực của trẻ. Nếu bé ngồi học sai tư thế (cong lưng, rụt vai, vẹo cổ, vẹo hông) cũng gây ảnh hưởng đến thị lực. Trong cách chăm sóc trẻ bị loạn thị, bố mẹ nên nhắc nhở con ngồi học đúng tư thế để bảo vệ mắt của bé.
Tư thế ngồi học đúng là đầu, cổ, lưng trên một đường thẳng, hai vai thả lỏng, hai bàn chân đặt song song dưới sàn, hai đùi vuông góc với thân; mắt nhìn thẳng vào sách giữ khoảng cách 25 – 30 cm. Phụ huynh nên chọn bộ bàn ghế phù hợp với chiều cao của trẻ để bé có thể ngồi trong tư thế thoải mái, không bị mỏi cơ, mỏi mắt.
Một cách chăm sóc mắt bị loạn thị hiệu quả là thực hiện các bài tập giúp cải thiện bệnh. Mục tiêu của các bài tập này là luyện cơ mắt, tăng tuần hoàn máu và cải thiện khả năng điều tiết ánh sáng.
Bố mẹ có thể hướng dẫn trẻ làm các bài tập sau trong cách chăm sóc trẻ bị loạn thị:
Bố mẹ nên hướng dẫn con làm các bài tập này mỗi ngày, tốt nhất là vào buổi sáng khi thức dậy và vào buổi tối trước khi đi ngủ để mắt được nghỉ ngơi; khuyến khích trẻ nhìn ra thiên nhiên để mắt được thư giãn và tận hưởng màu sắc tươi sáng từ cỏ cây, hoa lá.
Chế độ dinh dưỡng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thị lực của trẻ. Nếu thiếu hụt các loại vitamin và khoáng chất thiết yếu cho mắt, trẻ sẽ dễ bị loạn thị, cận thị, hoặc mắc các bệnh mắt khác.
Do đó chăm sóc trẻ loạn thị, bố mẹ cần cung cấp cho bé một chế độ ăn uống cân bằng và đa dạng, bao gồm các loại thực phẩm tốt cho mắt sau:
Ngoài các loại thực phẩm trên, phụ huynh cũng nên cho trẻ uống nhiều nước, tránh các thực phẩm ngọt, mặn, cay, nhiều dầu mỡ và chất bảo quản, hương liệu… để bảo vệ sức khỏe và thị lực của trẻ.
Các viên uống bổ sung có thể giúp bảo vệ mắt khỏi các tác nhân gây hại, ngăn ngừa các bệnh về mắt và cải thiện thị lực.
Chăm sóc trẻ loạn thị bằng cách dùng các loại viên uống bổ sung sau đây:
Mắt của trẻ dễ bị tổn thương do ánh sáng mạnh, dị vật, tai nạn… vì bé chưa biết cách bảo vệ. Các tổn thương mắt có thể gây ra các biến chứng như viêm kết mạc, loét giác mạc, đục thủy tinh thể, lệch nhãn và nguy cơ mù lòa…
Cách chăm sóc trẻ bị loạn thị, bố mẹ cần bảo vệ mắt trẻ tránh bị tổn thương bằng cách:
Việc khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý về mắt của trẻ để đánh giá độ cận, viễn, loạn thị, kiểm tra chất lượng kính và điều chỉnh kính cho trẻ. Đồng thời, các bác sĩ sẽ tư vấn và hướng dẫn cho bố mẹ các biện pháp chăm sóc mắt cho trẻ một cách hiệu quả và an toàn.
Theo các chuyên gia, trẻ bị loạn thị nên được khám mắt định kỳ ít nhất 6 tháng một lần để theo dõi sự thay đổi của thị lực và lỗi khúc xạ. Bố mẹ nên chọn cơ sở uy tín, chuyên nghiệp và có kinh nghiệm để khám mắt cho trẻ; nên chuẩn bị sẵn các thông tin về tình trạng sức khỏe, thói quen và lịch sử bệnh của trẻ khi đưa bé đến khám để bác sĩ dễ dàng chẩn đoán từ đó đưa ra cách điều trị hiệu quả.
Ngoài ra, các bác sĩ nhãn khoa khuyên bố mẹ nên thay kính cho bé sau 1 – 2 năm. Tuy nhiên, nếu nhận thấy mắt của bé có dấu hiệu bất thường trước thời điểm này, phụ huynh hãy đưa con đến gặp bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ.
Cách chăm sóc trẻ bị loạn thị hiệu quả là tạo thói quen tốt cho mắt để giúp phòng ngừa các tật khúc xạ và cải thiện thị lực hiệu quả.
Loạn thị ở trẻ em có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến thị lực và học tập của bé.
Các biến chứng khi trẻ nhỏ bị loạn thị bao gồm:
Có nhiều nguyên nhân gây ra chứng loạn thị chưa được hiểu đầy đủ. Nhưng các nguyên nhân được biết đến phổ biến hiện nay như:
Yếu tố về gen di truyền là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra loạn thị ở trẻ em. Nếu bố mẹ hoặc người thân trong gia đình bị loạn thị, con cái có khả năng cao mắc tật khúc xạ này. Theo một nghiên cứu của Đại học Bristol, Anh đã được công bố trên tạp chí British Journal of Ophthalmology vào năm 2010, nếu cả hai bố mẹ bị loạn thị, trẻ em có khả năng 50% bị loạn thị; nguy cơ này là 25% nếu chỉ một trong hai bố mẹ bị loạn thị và 10% nếu không có ai trong gia đình bị loạn thị. (2)
Các bệnh về mắt như viêm kết mạc, giác mạc, đục thủy tinh thể, glaucoma, cận thị… hoặc các bệnh về não như u não, chấn thương não, đột quỵ não là một nguyên nhân khác gây ra loạn thị ở trẻ em.
Các bệnh này có thể làm thay đổi hình dạng, kích thước hoặc vị trí của các bộ phận giác mạc, thủy tinh thể, cầu nhãn, võng mạc… làm cho mắt không thể tập trung hình ảnh chính xác trên võng mạc, dẫn đến loạn thị.
Khi hút thuốc lá, các chất độc hại sẽ xâm nhập vào máu của mẹ và thai nhi, gây ra các biến động về huyết áp, nhịp tim, oxy hóa và dinh dưỡng. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của các cơ quan, bao gồm cả mắt của thai nhi. Theo một nghiên cứu của Đại học California, Mỹ, trẻ được sinh ra từ các bà bầu hút thuốc có khả năng bị loạn thị cao hơn 2,5 lần so với trẻ có mẹ không hút thuốc. (3)
Áp lực học tập và căng thẳng là một nguyên nhân gây ra loạn thị ở trẻ em. Khi trẻ em phải học tập quá nhiều trong thời gian dài sẽ gây căng thẳng mắt dẫn đến mệt mỏi, khô, đau và giảm thị lực. Áp lực học tập và căng thẳng còn gây ra các vấn đề về tâm lý như lo lắng, sợ hãi, buồn chán, trầm cảm… làm cho trẻ em mất ngủ, ăn uống kém, sức đề kháng giảm cũng ảnh hưởng đến sức khỏe của mắt.
Khi xem tivi, điện thoại quá mức, mắt sẽ bị phơi nhiễm quá nhiều ánh sáng xanh, một loại ánh sáng có bước sóng ngắn, gây ra các tổn thương cho võng mạc và thị giác. Ánh sáng xanh cũng có thể làm giảm sản xuất melatonin, một hormone giúp điều chỉnh chu kỳ ngủ của cơ thể.
Thiếu ánh sáng tự nhiên là một nguyên nhân gây ra loạn thị ở trẻ em. Ánh sáng tự nhiên có tác dụng kích thích sự phát triển của mắt, giúp mắt điều chỉnh được độ khúc xạ theo khoảng cách nhìn. Không có ánh sáng tự nhiên, mắt sẽ không được kích thích đủ, dẫn đến sự suy giảm của giác mạc, thủy tinh thể, cầu nhãn, võng mạc… làm cho mắt không thể tập trung hình ảnh chính xác trên võng mạc, dẫn đến loạn thị.
Mắt cần nhiều vitamin và khoáng chất để duy trì chức năng và sức khỏe. Nếu thiếu hụt vitamin A, C, E, B1, B2, B6, B12, D3, omega-3, lutein, zeaxanthin, beta-carotene, kẽm, đồng, selenium, mắt sẽ bị suy yếu, gây ra loạn thị, cận thị.
Trẻ em thường thiếu các chất dinh dưỡng cho mắt do chế độ ăn uống không đa dạng, thiếu cân bằng, đặc biệt là sự thiếu hụt dưỡng chất từ rau xanh, trái cây, hạt, cá béo, trứng…; hoặc do bị nhiễm khuẩn, mắc các bệnh lý về tiêu hóa, gan, thận, tuyến giáp, miễn dịch…
Loạn thị có thể ảnh hưởng đến học tập, giao tiếp và sinh hoạt của trẻ. Vì vậy, cách chăm sóc trẻ bị loạn thị là vô cùng quan trọng. Bố mẹ cần giữ khoảng cách cho mắt bé khi xem tivi, học tập nơi đầy đủ ánh sáng; ngồi học đúng tư thế; thực hiện các bài tập cải thiện mắt loạn thị; quan tâm đến chế độ dinh dưỡng, dùng viên uống bổ sung và thăm khám mắt định kỳ để bảo vệ mắt của trẻ tránh các tổn thương.
