Khoảng 25% người trưởng thành bị đau khớp gối, tỷ lệ này đã tăng gần 65% trong 20 năm qua, với gần 4 triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm (1). Khi đau khớp gối, nhiều người thường chọn cách xoa bóp để giảm đau. Vậy khi bị đau khớp gối có nên xoa bóp không, hiệu quả của phương pháp này ra sao, hãy cũng theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma.
Đau khớp gối có nên xoa bóp không?
Đau khớp gối có nên xoa bóp không là câu hỏi mà nhiều người thường đặt ra khi gặp phải tình trạng này. Việc xoa bóp thường mang lại nhiều lợi ích trong việc giảm đau khớp gối tuy nhiên chỉ nên sử dụng khi biết xoa bóp đúng cách và trong trường hợp không có tổn thương nghiêm trọng.
Đau khớp gối có thể do nhiều nguyên nhân như chấn thương, thoái hóa, viêm khớp, viêm bao dịch, bong gân, gout, … Xoa bóp rất hữu ích khi khớp gối bị đau, sưng, cứng. Dù nguyên nhân gây đau là gì, việc xoa bóp đầu gối sẽ giúp thư giãn, giảm áp lực lên các dây thần kinh. Nếu bị chấn thương đầu gối, người bệnh hãy tham khảo ý kiến chuyên gia để được chẩn đoán chính xác, điều trị phù hợp, bao gồm cả vật lý trị liệu nếu cần.
Ưu điểm của xoa bóp với người đau khớp gối
Đau khớp gối có nên xoa bóp không? Một số phương pháp điều trị đau khớp gối có thể gây tác dụng phụ, không phải lúc nào cũng hiệu quả, nhiều người tìm đến các giải pháp thay thế như xoa bóp. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc xoa bóp vùng khớp bị đau - viêm mang lại hiệu quả như:
1. Giảm đau, cứng khớp
Các nghiên cứu cho thấy xoa bóp giúp giảm đau, cứng khớp, tăng cường chức năng cho người bị viêm khớp gối, đặc biệt hiệu quả trong việc kiểm soát cơn đau ngắn hạn. (2)
2. Tăng tính linh hoạt
Xoa bóp còn hỗ trợ cải thiện sức trương, tăng tính linh hoạt của các cơ hỗ trợ, ổn định khớp gối, giúp người bệnh vận động dễ dàng hơn.
3. Tăng tuần hoàn máu
Xoa bóp thúc đẩy lưu thông máu đến vùng khớp gối, từ đó giảm sưng, giúp thay mới dịch khớp, cải thiện tình trạng viêm.
4. Thư giãn
Xoa bóp cũng có tác dụng thư giãn, phá vỡ chu kỳ đau, giảm phù nề, hỗ trợ quá trình phục hồi trong nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của xoa bóp trong việc giảm đau lưng dưới cùng các vấn đề cơ xương mãn tính khác. (3)
Rủi ro có thể gặp nếu xoa bóp không đúng cách
Đôi khi, tác dụng phụ của liệu pháp xoa bóp chỉ gây bầm tím, đau nhức, mệt mỏi, nhưng chúng thường xuất hiện trong vòng 12 giờ sau khi thực hiện, kéo dài không quá 36 giờ. Tuy nhiên, xoa bóp đầu gối không đúng cách sẽ gây ra rủi ro và biến chứng nguy hiểm.
Một trong những rủi ro chính là bầm tím, tổn thương thần kinh do tạo lực quá mức. Việc áp dụng các kỹ thuật không đúng cách sẽ làm trầm trọng thêm các chấn thương hiện có hoặc tình trạng đau mãn tính.
Đau nhức sau khi xoa bóp cũng là một vấn đề, đặc biệt khi kỹ thuật không phù hợp sẽ khiến người bệnh đau nặng hơn. Nguy cơ nghiêm trọng hơn sẽ hình thành cục máu đông, gây thuyên tắc phổi. Thậm chí, việc không đảm bảo vệ sinh đúng cách, còn khiến da bị nhiễm trùng.
Chỉ tập trung vào liệu pháp xoa bóp sẽ khiến người bệnh bỏ qua các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Đặc biệt, với những người bị đau mãn tính, xoa bóp quá mạnh sẽ gây căng thẳng tâm lý. Do đó, trước khi quyết định xoa bóp, người bệnh nên cân nhắc kỹ lưỡng, tham khảo ý kiến chuyên gia để biết rõ đau khớp gối có nên xoa bóp không.
Khi nào nên xoa bóp vùng khớp gối bị đau?
Xoa bóp chữa đau khớp gối mang lại nhiều lợi ích, nhưng cần thực hiện đúng thời điểm, đúng cách. Dưới đây là một số hướng dẫn cơ bản (4):
- Người bệnh nên chờ cho đến khi tình trạng sưng cấp tính ở khớp gối đã giảm rồi mới bắt đầu xoa bóp.
- Xoa bóp hữu ích khi điều trị cơn đau bùng phát, nhưng cần tránh xoa bóp trực tiếp vào khu vực bị viêm.
- Xoa bóp nên được thực hiện khi cơn đau không quá nặng, nhằm giảm đau mà không gây thêm khó chịu. Nếu cảm thấy đau khi xoa bóp, nên ngừng ngay lập tức.
Mục tiêu của việc xoa bóp là tăng cường lưu thông máu, giảm sưng, đau cũng như cứng khớp. Việc này nên thực hiện nhẹ nhàng, không gây đau thêm. Nếu chưa chắc chắn về kỹ thuật hoặc tình trạng của mình, người bệnh nên tìm đến chuyên viên xoa bóp để được tư vấn.
Khi nào không nên massage vùng khớp bị đau?
Người bệnh nên tránh xoa bóp chữa đau khớp gối trong các trường hợp sau:
- Khi khớp đã bị tổn thương, bị mòn do viêm khớp.
- Trong giai đoạn viêm cấp tính, đặc biệt nếu có triệu chứng sốt, phát ban trên da.
- Bị loãng xương nặng, xương dễ gãy.
- Người bệnh bị huyết áp cao, trừ khi có chỉ định từ chuyên gia y tế.
- Người bệnh mắc các bệnh đi kèm nghiêm trọng như tiểu đường, cục máu đông, suy gan.
Hướng dẫn cách xoa bóp chữa đau khớp gối theo từng bước
Để việc xoa bóp chữa đau khớp gối đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh không nên tự hực hiện, luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ, chuyên gia vật lý trị liệu để đảm bảo an toàn. Trong một số trường hợp như viêm khớp cấp tính, nhiễm trùng, các vấn đề về máu đông không nên xoa bóp. Các bước xoa bóp hỗ trợ giảm đau khớp gối thường thực hiện theo các bước sau:
- Bước 1: Chuẩn bị
Trước khi bắt đầu xoa bóp, hãy chọn một không gian yên tĩnh, ấm áp, thoải mái. Dành khoảng 15 - 20 phút cho mỗi lần xoa bóp để đảm bảo hiệu quả. Dùng dầu massage phù hợp với da của mình, có khả năng giảm đau, thư giãn. Ưu tiên tư thế nằm ngửa hoặc ngồi thoải mái trên giường, ghế khi xoa bóp.
- Bước 2: Làm ấm cơ bắp
Để làm ấm cơ bắp, dùng lòng bàn tay xoa nhẹ quanh vùng khớp gối theo chuyển động tròn. Tiếp theo, dùng các ngón tay miết nhẹ từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài vùng khớp gối. Cuối cùng, dùng đầu ngón tay day nhẹ nhàng vào các điểm đau nhức để giảm căng thẳng trong cơ.
- Bước 3: Xoa bóp
Khi xoa bóp, dùng ngón cái miết sâu vào các cơ xung quanh khớp gối, tập trung vào cơ tứ đầu đùi, cơ gân kheo. Sau đó, tìm, bấm vào các huyệt quanh khớp gối như huyệt ủy trung, huyết hải, âm lăng tuyền để giảm đau, thư giãn. Người bệnh có thể nhẹ nhàng vận động khớp gối theo các hướng lên xuống, trái phải để tăng cường lưu thông máu. Cuối cùng, sử dụng đầu ngón tay hoặc dụng cụ rung chuyên dụng để rung nhẹ vùng khớp gối.
- Bước 4: Thư giãn
Sau khi xoa bóp, hít thở sâu, đều để giúp cơ thể thư giãn. Có thể dùng khăn ấm đắp lên vùng khớp gối, giữ ấm khớp, giảm đau.
Trong quá trình xoa bóp, điều chỉnh lực sao cho phù hợp, tránh gây đau. Mỗi động tác nên thực hiện trong khoảng 30 giây đến 1 phút, lặp lại 2 - 3 lần.
Một số phương pháp khác giúp giảm đau khớp gối
Đau khớp gối có nên xoa bóp không còn phụ thuộc vào kỹ thuật, thời điểm thực hiện. Ngoài ra, có nhiều cách để giảm đau khớp gối, dù do chấn thương gần đây hay viêm khớp lâu năm như:
1. Sử dụng thuốc giảm đau
Thuốc chống viêm giúp giảm viêm, đau ở khớp gối, đặc biệt là do viêm khớp. Các loại thuốc không kê đơn phổ biến như NSAID (thuốc chống viêm không steroid) như aspirin, ibuprofen, naproxen. Ngoài ra, gel voltaren là loại NSAID dùng tại chỗ, có thể được bôi trực tiếp lên khớp gối để giảm đau, viêm.
Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ kê đơn các loại NSAID mạnh hơn như celebrex, meloxicam, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của chứng đau khớp gối. Những loại thuốc này hiệu quả nhưng dễ gây tác dụng phụ, vì vậy cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Acetaminophen cũng là lựa chọn khác để giảm đau nhẹ đến trung bình do thoái hóa khớp gối. Trong trường hợp đau dữ dội, không đáp ứng điều trị, bác sĩ sẽ cân nhắc kê thuốc giảm đau mạnh hơn.
Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể kê các loại NSAID khác như thuốc ức chế COX-2, ở liều thấp nhất trong thời gian ngắn đồng thời sẽ theo dõi các tác dụng phụ tiềm ẩn như vấn đề tiêu hóa, gan, tim mạch, thận.
Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cần được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ để đảm bảo an toàn, hiệu quả, đồng thời giúp người bệnh hiểu rõ hơn về vấn đề đau khớp gối có nên xoa bóp không.
2. Vận động, tập thể dục nhẹ cho khớp gối
Khi bị đau khớp gối, người bệnh thường ưu tiên nghỉ ngơi, nhưng việc này nếu kéo dài sẽ làm yếu cơ, tăng nguy cơ tái chấn thương. Thay vào đó, nên tìm một chương trình tập luyện an toàn cho khớp gối, duy trì thực hiện đều đặn để hỗ trợ quá trình phục hồi. Nếu không chắc chắn về các động tác phù hợp khi bị đau khớp, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia vật lý trị liệu hoặc huấn luyện viên để được hướng dẫn chi tiết.
Các bài tập như đi bộ, bơi lội, thể dục nhịp điệu, đạp xe cố định giúp tăng cường sức khỏe, duy trì cơ bắp dẻo dai, giảm áp lực lên khớp gối. Ngoài ra, thái cực quyền cũng giúp giảm cứng khớp, cải thiện sự thăng bằng. Bạn có thể áp dụng một số bài tập nhẹ nhàng cho khớp gối như:
- Kéo giãn cơ:
- Kéo giãn cơ tứ đầu: Ngồi trên ghế, kéo gót chân về phía mông, giữ trong 15 - 30 giây.
- Kéo giãn cơ bắp chân: Đứng đối diện tường, đặt một chân ra sau, mũi chân chạm tường, nghiêng người về phía trước cho đến khi cảm thấy căng ở bắp chân, giữ trong 15 - 30 giây.
- Kéo giãn cơ hông: Ngồi trên sàn, co một chân, ôm lấy gối, kéo chân về phía ngực, giữ trong 15 - 30 giây.
- Tăng cường cơ:
- Nâng chân: Nằm ngửa, nâng một chân lên cao khoảng 30cm, giữ trong 5 giây rồi hạ xuống, thực hiện tương tự với chân còn lại.
- Co gối: Ngồi trên ghế, duỗi thẳng chân, co gối lên, giữ trong 5 giây rồi thả lỏng.
- Đứng lên ngồi xuống: Dựa lưng vào tường, từ từ hạ người xuống tư thế ngồi xổm nửa chừng, giữ trong 5 giây rồi đứng lên.
Lưu ý các bài tập như chạy nhanh, nhảy, kickboxing, lunge, squat sâu dễ gây áp lực lớn lên khớp gối, gây đau, chấn thương, vì vậy nên tránh để bảo vệ khớp.
Những lời khuyên này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về việc đau khớp gối có nên xoa bóp không, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
3. Nghỉ ngơi, thư giãn khớp
Khi bị chấn thương đầu gối, việc tự chăm sóc đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi, người bệnh cần:
- Nghỉ ngơi để giảm căng thẳng lặp đi lặp lại lên đầu gối, giúp chấn thương có thời gian phục hồi, ngăn ngừa bệnh nặng thêm. Với đau gối nhẹ, chỉ cần nghỉ ngơi một hoặc hai ngày, nếu nghiêm trọng cần thời gian hồi phục lâu hơn.
- Chườm đá giúp giảm đau, viêm bằng túi chườm đá bọc trong khăn mỏng để bảo vệ da. Không nên chườm đá quá 20 phút mỗi lần để tránh tổn thương dây thần kinh và da.
- Chườm nóng bằng túi giữ nhiệt hoặc túi nước nóng lên vùng đau ở đầu gối giúp giảm đau tạm thời.
- Đeo băng nén nhẹ, thoáng khí, tự dính để ngăn ngừa tụ dịch trong các mô bị tổn thương, duy trì sự ổn định của đầu gối. Lưu ý không băng quá chặt sẽ khiến máu khó lưu thông.
- Kê chân bị thương lên gối, ghế tựa để giảm sưng.
- Tăng cường cơ bắp quanh đầu gối giúp ổn định khớp, giảm đau. Nếu thường xuyên vận động, chơi thể thao, người bệnh cần thực hiện các bài tập như nâng chân ngang, xoay người, plank,.... để tăng cường linh hoạt, hỗ trợ thăng bằng.
4. Bổ sung chế độ dinh dưỡng phù hợp
Để giảm áp lực lên đầu gối, duy trì cân nặng hợp lý là rất cần thiết. Một số dưỡng chất trong thực phẩm cũng có thể giúp giảm viêm, đau như:
- Chất béo từ cá: Ăn thực phẩm chứa chất chống viêm như omega-3 từ cá giúp giảm triệu chứng đau khớp. Các loại cá giàu omega-3 như cá hồi, cá ngừ, cá mòi, cá thu hỗ trợ giảm nồng độ protein phản ứng C (CRP), interleukin-6, những tác nhân gây viêm. Những người bị viêm khớp có nồng độ CRP cao thường bị đau và sưng hơn. Ăn cá từ 85 - 170 gram ít nhất 4 lần/tuần có thể giảm viêm và bảo vệ tim mạch.
- Trái cây, rau củ: Trái cây, rau quả chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho những người bị thoái hóa khớp gối. Chất xơ hỗ trợ cải thiện mức cholesterol trong máu, duy trì cân nặng hợp lý. Các loại quả mọng như việt quất, dâu tây, mâm xôi, nho đen - đỏ,... chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp giảm viêm hiệu quả.
- Chất béo tốt: Quả bơ chứa chất béo không bão hòa đơn có tác dụng chống viêm, cùng với vitamin E hỗ trợ bảo vệ sụn - khớp. Dầu ô liu nguyên chất chứa oleocanthal, hợp chất chống viêm tự nhiên tương tự như ibuprofen. Nghệ là loại gia vị có đặc tính chống viêm, được chứng minh có thể giảm đau, các triệu chứng viêm khớp gối.
- Nước và vitamin: Dưa hấu có hàm lượng nước, carotenoid beta - cryptoxanthin cao giúp giảm nguy cơ viêm khớp, cung cấp nước cho cơ thể. Các loại rau lá xanh như bông cải xanh, rau chân vịt chứa vitamin A, C, K, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, hỗ trợ sức khỏe xương.
- Sản phẩm từ sữa: Sữa ít béo cung cấp vitamin D, canxi, cần thiết cho xương chắc khỏe, thiếu vitamin D dễ bị thoái hóa khớp gối.
Ngoài ra, các dưỡng chất như Eggshell Membrane, Collagen Type 2 không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Turmeric Root, Chondroitin Sulfate cũng hỗ trợ kiểm soát viêm, tái tạo sụn khớp, giúp khớp gối chắc khỏe, ngăn ngừa tổn thương.
Đau khớp gối có nên xoa bóp không? Việc xoa bóp mang lại nhiều lợi ích cho người bị đau khớp gối, bao gồm giảm đau, giảm viêm, cải thiện sự linh hoạt của khớp. Để đảm bảo an toàn, hiệu quả, bạn nên thực hiện xoa bóp đúng cách, tốt hơn hết nên đến các trung tâm vật lý trị liệu, tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi bắt đầu.
