Nhịp chậm xoang có xu hướng xuất hiện nhiều ở những người lớn tuổi. Nếu tình trạng này có thêm các biểu hiện khác, có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu cách điều trị nhịp chậm xoang và cách chăm sóc sức khỏe sau khi điều trị tình trạng này.
Những chỉ định điều trị nhịp chậm xoang bất thường cần được tiến hành sớm vì nếu nhịp chậm xoang kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như thường xuyên ngất xỉu, ngừng tim đột ngột, suy tim…
Nhịp chậm xoang là nhịp tim chậm hơn bình thường (dưới 60 nhịp mỗi phút ở người lớn). Đôi khi, đây là triệu chứng của một số bệnh về tim, nhưng nó cũng có thể là dấu hiệu cho thấy một người đang có thể trạng rất tốt nhờ tập thể dục thường xuyên. Hầu hết các trường hợp không có triệu chứng, nhưng khi các triệu chứng xảy ra, thường là do tim bơm máu quá chậm để cung cấp đủ máu cho cơ thể.
Trong nhịp xoang, mỗi nhịp tim được bắt đầu từ một nhóm tế bào nằm trong nút xoang nhĩ (SA). Nút SA sẽ phát tín hiệu, tạo ra dòng điện khiến cơ tim co bóp. Nút xoang nhĩ được chi phối bởi dây thần kinh phế vị và dây thần kinh giao cảm. Đối với trạng thái bình thường, nút SA sẽ phát tín hiệu với tốc độ 60 – 100 lần mỗi phút nghỉ ngơi. Khi nhịp xoang chậm, nút này sẽ phát ít hơn 60 lần mỗi phút.
Nhịp tim chậm xoang có xu hướng xảy ra ở người lớn, đặc biệt là những người trên 65 tuổi, vì nhịp tim có xu hướng chậm lại một cách tự nhiên khi già đi. Nhịp chậm xoang ít có khả năng xảy ra ở trẻ em, nhưng vẫn có thể xảy ra trong một số trường hợp hiếm gặp.
Nhịp chậm xoang có triệu chứng xảy ra ở khoảng 1 trong số 600 người lớn trên 65 tuổi [1]. Tuy nhiên, hầu hết những người mắc bệnh này đều không có triệu chứng, đặc biệt vì nó thường gặp ở những người hoạt động thể chất nhiều. Điều đó có nghĩa là con số thực sự vẫn chưa được xác định và gần như có thể cao hơn nhiều.
Trong một số trường hợp, nhịp chậm xoang có thể điều trị khỏi, nhưng điều này còn phụ thuộc vào nguyên nhân. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc hoặc đặt máy tạo nhịp tùy theo nguyên nhân gây ra nhịp tim chậm.
Xem thêm: Nhịp chậm xoang có nguy hiểm không? Các biến chứng có sao không?
Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu những cách điều trị nhịp chậm xoang sau đây.
Tình trạng nhịp chậm xoang điều trị bằng thuốc. Người bệnh được kiểm tra về tình trạng mất ổn định huyết động. Nếu huyết động không ổn định, người bệnh có thể được điều trị bằng atropine tiêm tĩnh mạch (IV) 0.5mg mỗi 3 đến 5 phút với tổng liều lên tới 3mg. Nếu các triệu chứng và nhịp tim của người bệnh không cải thiện, bác sĩ có thể đặt máy tạo nhịp tim tạm thời hoặc vĩnh viễn. [2]
Máy tạo nhịp tim là thiết bị cung cấp dòng điện giúp kiểm soát nhịp tim đập bình thường. Một số trường hợp nhịp chậm xoang có nguyên nhân ngắn hạn, chỉ cần đặt máy tạo nhịp tim trong một thời gian. Khi nhịp tim hồi phục về bình thường, thiết bị sẽ được tháo ra.
Sử dụng máy tạo nhịp tim vĩnh viễn là một cách xử trí nhịp chậm xoang. Đây là thiết bị có thể được đặt trong cơ thể thông qua phẫu thuật, giúp hỗ trợ hệ thống điện trong tim. Thiết bị này giúp ổn định nhịp tim bất thường và ngăn ngừa các vấn đề có thể làm gián đoạn hoặc gây nguy hiểm cho sức khỏe. Máy tạo nhịp tim giúp cung cấp các xung điện đều đặn, vừa đủ mạnh để mô phỏng hiệu ứng tương tự từ nút xoang. Thiết bị này mang đến những lợi ích như:
Bên cạnh những cách trên, bác sĩ có thể điều trị nhịp chậm xoang bằng cách giúp người bệnh tránh các tình trạng gây ra nhịp tim chậm. Ví dụ, điều trị chứng ngưng thở khi ngủ hoặc điều chỉnh thuốc là một số cách có thể giải quyết chứng nhịp tim chậm tạm thời. Nhịp tim chậm kéo dài cũng có thể được điều trị nếu nguyên nhân là do:
Trong những trường hợp này, việc điều trị nguyên nhân cơ bản cũng có tác động cải thiện nhịp tim chậm.
Tùy vào nguyên nhân, triệu chứng,… của từng trường hợp mà bác sĩ sẽ có những chỉ định điều trị nhịp chậm xoang khác nhau.
Việc điều trị nhịp tim chậm xoang được chỉ định đối với những người mắc phải tình trạng này có triệu chứng. Có hai cách điều trị chính là dùng thuốc hoặc sử dụng máy điều hòa nhịp tim.
Nhịp chậm xoang thường không cần điều trị trừ khi người bệnh có triệu chứng. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp người có nhịp chậm xoang vì có thể trạng tốt và tập thể dục thường xuyên.
Đối với điều trị bằng atropine tiêm tĩnh mạch (IV) có thể xuất hiện những tác dụng phụ như khô miệng, mờ mắt, sợ ánh sáng, da đỏ bừng và nóng. Táo bón, khó tiểu và giảm tiết mồ hôi có thể xảy ra, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao (đáng chú ý nhất là người già). Trong một số ít trường hợp, mê sảng hoặc hôn mê có thể xảy ra.
Phương pháp đặt máy tạo nhịp tim thường có ít biến chứng, tuy nhiên một số rủi ro có thể xảy ra như [3]:
Bên cạnh việc hiểu rõ cách điều trị nhịp chậm xoang, nhiều người cũng thắc mắc về cách phòng ngừa bệnh. Nhưng phần lớn các trường hợp, không thể ngăn ngừa nhịp chậm xoang. Những gì bạn có thể làm là thực hiện những cách để tránh những tình huống khiến nhịp chậm xoang dễ xảy ra hơn. Thực hiện kết hợp một số cách sau đây giúp phòng ngừa tình trạng nhịp tim đập chậm và bảo vệ sức khỏe tim mạch nói chung.
Hút thuốc làm tăng tốc độ hẹp và tắc nghẽn động mạch vành. Các động mạch vành cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho tim. Theo thời gian, chất béo tích tụ (mảng bám) có thể tích tụ bên trong động mạch vành.
Điều này có thể làm giảm lưu lượng máu đến tim và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Khói thuốc lá chứa hàng ngàn hóa chất, điển hình là nicotin, ảnh hưởng đến hoạt động của não và cơ, đồng thời làm tăng huyết áp, khiến tim phải làm việc nhiều hơn. Carbon monoxide, một loại khí độc thay thế oxy trong máu, làm giảm việc cung cấp oxy cho tim và các cơ quan khác.
Vì thế, bạn đừng bao giờ bắt đầu hút thuốc. Nếu bạn đã hút thuốc, hãy bỏ thuốc lá. Cho dù bạn đã hút thuốc bao nhiêu hay bao lâu, việc bỏ thuốc sẽ có lợi cho sức khỏe. Tránh hút thuốc thụ động, hạn chế đến những nơi được phép hút thuốc. Nói với bạn bè và thành viên gia đình không hút thuốc trong nhà và trong ô tô.
Khi vận động thường xuyên, hoạt động thể chất với cường độ vừa phải sẽ giúp cơ tim khỏe mạnh hơn. Điều này giúp cải thiện khả năng bơm máu đến phổi và khắp cơ thể của tim. Kết quả là, lượng máu lưu thông đến cơ bắp nhiều hơn và nồng độ oxy trong máu tăng lên. Các mao mạch của cơ thể bạn cũng mở rộng.
Điều này cho phép chúng cung cấp nhiều oxy hơn cho cơ thể. Những người không hoạt động có nhiều khả năng mắc bệnh tim hơn những người hoạt động thể chất. Không tập thể dục là yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tim, huyết áp cao và cholesterol trong máu cao.
Vì thế, hãy cố gắng dành tối thiểu 30 phút tập thể dục như đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội ít nhất năm ngày một tuần. Việc hoạt động thể chất thường xuyên là một trong những lời khuyên cho nhiều người khi cần tìm phương án điều trị nhịp chậm xoang.
Cân nặng quá mức có thể dẫn đến tích tụ chất béo trong động mạch (các mạch máu mang máu đến các cơ quan). Nếu các động mạch mang máu đến tim bị tổn thương và tắc nghẽn có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim. Nếu điều này xảy ra trong các động mạch mang máu lên não có thể dẫn đến đột quỵ hoặc chứng mất trí nhớ.
Béo phì cũng khiến huyết áp tăng lên. Những người béo phì cần nhiều máu hơn để cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho cơ thể, điều này làm tăng huyết áp. Cơ thể cũng sẽ cần nhiều áp lực hơn để di chuyển lượng máu này đi khắp nơi. Huyết áp cao cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra cơn nhồi máu cơ tim.
Để duy trì cân nặng hợp lý, bạn cần kết hợp ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc, sinh hoạt khoa học,… Theo dõi cân nặng thường xuyên có thể giúp bạn nhận biết những thay đổi về cân nặng và điều chỉnh chế độ ăn uống và tập luyện cho phù hợp.
Rau và trái cây là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất. Chúng ít calo, giàu chất xơ và chứa các chất có thể giúp ngăn ngừa bệnh tim. Ăn nhiều trái cây và rau quả cũng có thể giúp bạn ăn ít thực phẩm có hàm lượng calo cao hơn. Cải bó xôi, bông cải xanh, cà rốt, bơ,… là những thực phẩm tốt cho tim mạch và sức khỏe tổng thể.
Ngũ cốc nguyên hạt là nguồn cung cấp chất xơ tốt và các chất dinh dưỡng khác có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch và kiểm soát huyết áp. Vì thế, hãy thêm gạo lứt, ngô, yến mạch, lúa mì,… vào thực đơn của mình.
Cá hồi, cá thu và cá mòi rất giàu axit béo omega-3, được biết là làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Axit béo omega-3 có thể giúp ngăn ngừa tình trạng viêm bên trong cơ thể. Việc tiêu thụ hai đến ba phần cá mỗi tuần có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh tim mạch, bệnh tim mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim thấp hơn.
Các loại đậu có nhiều chất xơ, protein và chất chống oxy hóa. Đậu nành, đậu lăng, đậu xanh và đậu Hà Lan giúp tăng cường sức khỏe tim mạch bằng cách giảm cholesterol và cải thiện huyết áp. Người ăn nhiều đậu hơn sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Thay thế các sản phẩm sữa có chất béo bằng các sản phẩm sữa không béo và ít béo là một quyết định có lợi cho tim, giúp tăng lượng chất béo không bão hòa đồng thời giảm lượng chất béo bão hòa. Chất béo không bão hòa có liên quan đến sức khỏe tim mạch tốt hơn.
Chế độ ăn kiêng kiểu Địa Trung Hải tập trung vào rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu và các sản phẩm từ sữa ít béo hoặc không béo, cá, thịt gia cầm, một số loại dầu thực vật và các loại hạt. Chế độ ăn kiêng hạn chế thêm đường, đồ uống có đường, natri, thực phẩm chế biến sẵn, carbohydrate tinh chế, chất béo bão hòa và thịt chế biến sẵn. Chế độ này có nhiều lợi ích đối với sức khỏe tim mạch.
Rối loạn mỡ máu là một yếu tố dẫn đến các bệnh lý tim mạch như thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim. Rối loạn mỡ máu cũng làm tăng nguy cơ lắng đọng cholesterol và hình thành mảng vữa xơ trong lòng mạch, gây hẹp và tắc động mạch. Mặt khác, khi mảng xơ vữa bị vỡ ra sẽ thúc đẩy hình thành cục máu đông, có thể gây tắc nghẽn động mạch đột ngột.
Sự hình thành mảng xơ vữa và cục máu đông trong lòng mạch khiến lượng máu và oxy đến tim bị giảm, tạo áp lực lớn lên tim, dẫn đến cơn đau ở ngực. Nguy hiểm hơn, nếu không khắc phục kịp thời, sẽ dẫn đến thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim, đe dọa tính mạng của người bệnh.
Vì thế, bên cạnh áp dụng những phương pháp trên, bạn nên bổ sung thêm những dưỡng chất đã được nghiên cứu và chứng minh có khả năng điều hòa mỡ máu, ngăn chặn hình thành mảng xơ vữa trên thành động mạch. Từ đó phòng ngừa và hỗ trợ cải thiện các bệnh lý tim mạch tốt hơn.
Các nhà khoa học Mỹ đã nghiên cứu và chiết xuất thành công hợp chất sinh học GDL-5 từ phấn mía Nam Mỹ. Hợp chất này đã được chứng minh có hiệu quả tốt trong việc điều hòa mỡ máu, hỗ trợ kiểm soát tăng huyết áp và các bệnh tim mạch như thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim…
Sau khi điều trị nhịp chậm xoang, người bệnh cần lưu ý một số điều sau:
Sau đây là một số thắc mắc thường gặp về việc điều trị nhịp chậm xoang.
Thời gian điều trị nhịp chậm xoang phụ thuộc vào phương pháp điều trị mà bác sĩ cân nhắc và chỉ định. Người bệnh sẽ bắt đầu cảm thấy tốt hơn khi thuốc điều trị bắt đầu có tác dụng hoặc sau khi đặt máy tạo nhịp tim tạm thời. Nếu máy tạo nhịp tim vĩnh viễn được cấy ghép, người bệnh thường có thể tiếp tục các hoạt động bình thường trong vòng bốn tuần.
Bất kể người bệnh nhận được phương pháp điều trị nào, bác sĩ sẽ là người cho biết sẽ mất bao lâu để hồi phục. Đó là bởi vì mỗi trường hợp khác nhau đều có nguyên nhân gây ra bệnh và tình trạng sức khỏe tổng thể khác nhau.
Việc bệnh nhịp chậm xoang có tái phát sau điều trị hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm nguyên nhân gây bệnh, phương pháp điều trị và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Để biết thêm thông tin chi tiết về khả năng tái phát nhịp chậm xoang sau điều trị, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Bác sĩ sẽ có thể đánh giá tình trạng cụ thể của bạn và đưa ra lời khuyên phù hợp nhất.
Bạn nên đi khám bác sĩ nếu có bất kỳ triệu chứng nào nghi ngờ nhịp chậm xoang. Bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác và đưa ra phương pháp điều trị nhịp chậm xoang phù hợp. Việc tuân thủ theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ, kết hợp với lối sống lành mạnh là chìa khóa để kiểm soát tốt nhịp chậm xoang và nâng cao chất lượng cuộc sống.
