Cận thị được phân thành nhiều mức độ dựa trên độ khúc xạ (diop). Độ cận càng cao tầm nhìn càng giảm, nguy cơ gặp các biến chứng về mắt cũng tăng lên. Trong bài viết này, ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ các mức độ cận thị và những biến chứng mắt thường gặp.

Độ cận thị là gì?
Độ cận thị là chỉ số phản ánh mức độ suy giảm khả năng nhìn xa của mắt. Chỉ số này được xác định thông qua đo khúc xạ và biểu thị bằng đơn vị diop (D).
Về mặt quang học, cận thị xảy ra khi ánh sáng đi vào mắt không hội tụ đúng trên võng mạc mà hội tụ ở phía trước võng mạc, khiến hình ảnh bị mờ. Do cận thị được điều chỉnh bằng thấu kính phân kỳ, độ cận luôn được ký hiệu bằng dấu âm (–), chẳng hạn –1.00 D, –3.50 D hoặc –6.00 D. Độ cận càng lớn (giá trị âm càng cao) thì khả năng nhìn xa càng kém và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và công việc càng rõ rệt.
Các mức độ cận thị của mắt
Cận thị được phân thành 4 mức độ sau: (1)
1. Cận thị nhẹ
Độ cận của mắt nằm dưới -3,00 diop được xem là cận thị nhẹ. Phần lớn người cận ở mức này chỉ cần đeo kính khi nhìn xa hoặc trong những tình huống đòi hỏi thị lực chính xác; việc đeo kính thường xuyên không phải lúc nào cũng cần thiết, tùy nhu cầu và chỉ định của bác sĩ.
2. Cận thị trung bình
Cận thị trung bình tương ứng với độ cận từ khoảng -3,00 đến -6,00 diop. Ở mức độ này khả nhìn xa suy giảm rõ rệt và bắt đầu ảnh hưởng đến các hoạt động hằng ngày. Người cận thị trung bình cần đeo kính thường xuyên để duy trì thị lực ổn định, hạn chế mỏi mắt, đau đầu do điều tiết quá mức.
3. Cận thị nặng
Cận thị nặng được xác định khi độ cận từ -6,00 đến dưới -10,00 diop. Ở mức độ này, người bệnh hầu như không thể nhìn rõ các vật ở xa. Việc đeo kính hoặc kính áp tròng gần như là bắt buộc trong sinh hoạt hằng ngày.
4. Cận thị cực đoan (rất nặng)
Một số trường hợp đặc biệt, người bệnh có thể cận trên -10,00 diop (cận thị cực đoan). Nguyên nhân thường là do cận thị bẩm sinh, chấn thương hoặc bệnh lý mắt nghiêm trọng. Người bệnh cần được theo dõi nhãn khoa định kỳ chặt chẽ.
Mức độ cận thị ảnh hưởng thế nào đến thị lực?
Độ cận của mắt càng cao khả năng nhìn xa càng giảm, mức độ phụ thuộc vào kính càng lớn và nguy cơ biến chứng về mắt cũng tăng lên. Cụ thể:
- Cận thị nhẹ (dưới -3,00 D): Các vật ở xa chỉ hơi mờ, nhất là trong điều kiện ánh sáng yếu. Người cận có thể sinh hoạt tương đối bình thường, chủ yếu gặp khó khăn khi nhìn bảng, biển báo hoặc màn hình ở khoảng cách xa.
- Cận thị trung bình (-3,00 đến -6,00 D): Khả năng nhìn xa suy giảm rõ rệt, ảnh hưởng đến học tập, làm việc, lái xe và các hoạt động thể thao. Nếu không chỉnh kính đầy đủ, người bệnh dễ bị mỏi mắt, đau đầu và giảm khả năng tập trung.
- Cận thị nặng (trên -6,00 D): Các vật ở xa trở nên rất mờ, thậm chí biến dạng. Người bệnh hầu như không thể sinh hoạt bình thường nếu không đeo kính. Ở mức độ này, nguy cơ mắc các bệnh lý mắt nghiêm trọng như bong võng mạc, tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể cao hơn so với người có độ cận thấp.
Độ cận thị có tiếp tục tăng không?
Độ cận thị có thể tiếp tục tăng, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên do nhãn cầu còn đang phát triển. Nếu không được theo dõi và kiểm soát kịp thời, độ cận ở nhóm tuổi này thường tiến triển nhanh. (2) Ở người trưởng thành, cận thị thường ổn định sau khoảng 20 tuổi, nhưng vẫn có thể tăng chậm nếu làm việc nhiều với máy tính, điều kiện ánh sáng kém, ít cho mắt nghỉ ngơi, đeo kính sai độ hoặc có yếu tố di truyền. (3) Vì vậy, khám mắt định kỳ, đeo kính đúng độ và điều chỉnh thói quen sinh hoạt là những biện pháp quan trọng để hạn chế tăng độ.
Độ cận thị có liên quan đến biến chứng mắt không?
Độ cận thị, đặc biệt là cận thị cao, có mối liên quan chặt chẽ với nguy cơ biến chứng mắt. Khi độ cận tăng, nhãn cầu bị kéo dài quá mức, khiến võng mạc trở nên mỏng và dễ tổn thương. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ rách võng mạc, bong võng mạc, có thể dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Bên cạnh đó, người cận thị nặng còn có nguy cơ cao mắc thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp – những biến chứng có thể gây tổn thương thị lực lâu dài, khó hồi phục. Vì vậy, việc kiểm soát độ cận và khám mắt định kỳ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Cách tính độ cận thị của mắt
Hiện nay, cách tính độ cận thị chính xác nhất là đo khúc xạ tại cơ sở nhãn khoa bằng máy chuyên dụng và được bác sĩ thăm khám trực tiếp. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể ước tính sơ bộ độ cận bằng phương pháp thủ công, dựa trên khoảng cách xa nhất mà mắt còn nhìn rõ chữ, vật thể. Công thức thường được nhắc đến là: Độ cận (D) = 100 / khoảng cách nhìn rõ (cm). Tuy nhiên, cách tính này chỉ mang tính tham khảo vì kết quả dễ bị ảnh hưởng bởi khả năng điều tiết của mắt, điều kiện ánh sáng và độ tương phản của vật quan sát.
Bên cạnh đó, thị lực thường được đánh giá bằng bảng chữ cái (như 10/10, 8/10…). Nhìn rõ đủ 10 hàng chữ tương ứng thị lực 10/10, số hàng nhìn được càng ít thì thị lực càng kém. Mặc dù có ý kiến cho rằng thị lực 6–7/10 tương đương khoảng –0,5 D hoặc 4–5/10 tương đương –1,0 D, nhưng trên thực tế không thể quy đổi chính xác thị lực sang độ cận thị, đặc biệt ở các mức thị lực rất thấp như 1/10, 2/10. Vì vậy, để xác định chính xác mức độ cận thị, người bệnh vẫn cần đo khúc xạ đầy đủ và theo dõi định kỳ tại cơ sở nhãn khoa chuyên khoa.
Có phần mềm/app đo độ cận thị chính xác không?
Hiện nay có khá nhiều phần mềm, ứng dụng trên điện thoại hỗ trợ kiểm tra thị lực và ước tính độ cận của mắt như Eye Test, Tumbling E Chart, Smart Optometry, Virtual Vision Test… Các ứng dụng này có ưu điểm là thao tác đơn giản, tiện lợi và phù hợp để theo dõi thị lực thường xuyên tại nhà.
Tuy nhiên, kết quả đo từ các app chỉ mang tính tham khảo. Độ chính xác có thể bị ảnh hưởng bởi ánh sáng môi trường, khoảng cách nhìn, chất lượng màn hình và cách thực hiện, với sai số thường khoảng –0,25 đến –0,50 diop. Vì vậy, các ứng dụng không thể thay thế việc khám và đo khúc xạ tại cơ sở chuyên khoa mắt.
Lưu ý quan trọng khi đo và tính độ cận thị
Để kết quả đo độ cận thị có giá trị tham khảo tốt hơn, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Môi trường và tư thế đo: Chọn không gian có ánh sáng đầy đủ, tránh chói hoặc ngược sáng. Khi đo, nên ngồi thẳng lưng, giữ đầu và mắt ngang tầm bảng đo hoặc màn hình để hạn chế sai lệch kết quả.
- Thiết bị đo đạt chất lượng: Nếu đo độ cận của mắt bằng ứng dụng, nên sử dụng điện thoại, máy tính bảng có màn hình rõ nét, độ phân giải và độ sáng phù hợp để mắt nhận diện chính xác các ký hiệu kiểm tra.
- Tuân thủ đúng khoảng cách đo: Khoảng cách giữa mắt và bảng đo, màn hình cần đúng theo hướng dẫn. Ngồi quá gần hoặc quá xa đều có thể làm sai lệch kết quả. Ví dụ: bảng Snellen cần khoảng cách 6m.
- Đo lặp lại nhiều lần: Nên kiểm tra thị lực và độ cận thị vào các thời điểm khác nhau trong ngày để giảm ảnh hưởng của mỏi mắt hoặc điều tiết tạm thời, giúp kết quả khách quan hơn.
Để xác định chính xác độ cận và phát hiện sớm biến chứng, bạn nên khám mắt định kỳ tại cơ sở nhãn khoa uy tín, tiêu biểu như Trung tâm Mắt công nghệ cao, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Tóm lại, các mức độ cận thị là chỉ số đánh giá mức độ cận thị của mắt. Điều bạn cần làm khi bị cận là đeo kính đúng độ, kiểm tra mắt định kỳ và chăm sóc mắt đúng cách để hạn chế tăng độ và bảo vệ thị lực lâu dài.





