Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Laser excimer có vai trò thế nào trong mổ mắt khúc xạ?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Laser excimer là một trong những công nghệ tiên tiến nhất hiện nay được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực nhãn khoa, đặc biệt là trong phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ như cận thị, viễn thị và loạn thị. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về cơ chế hoạt động, ưu điểm và ứng dụng thực tế của công nghệ laser excimer là gì ngay sau đây.

laser excimer

Laser excimer là gì?

Laser excimer là một nhóm các loại laser xung hoạt động trong vùng tử ngoại (UV) của quang phổ. Nguồn phát tia của chúng được tạo ra nhờ phóng điện nhanh trong môi trường khí áp suất cao, bao gồm hỗn hợp giữa một loại khí hiếm như krypton, argon hoặc xenon và một loại khí halogen như fluor hoặc hydro clorua. Sự kết hợp cụ thể giữa khí hiếm và khí halogen sẽ quyết định bước sóng phát ra (1).

Nguyên lý hoạt động của laser excimer

Công nghệ này hoạt động bằng cách phát ra tia cực tím lạnh có bước sóng cố định (thường là 193 nanomet) giúp loại bỏ chính xác từng phần mô giác mạc. Khi bề mặt giác mạc được tái tạo đúng hình dạng, các tia sáng sẽ hội tụ chuẩn xác lên võng mạc từ đó cải thiện thị lực rõ rệt.

Tia laser này tạo ra các xung năng lượng cao, chỉ tác động đến lớp mô rất mỏng trên giác mạc, có thể loại bỏ từng lớp mô nhỏ chỉ khoảng 0,25 micromet trong mỗi lần chiếu. Toàn bộ quá trình được điều khiển bằng máy vi tính với chương trình được thiết lập chính xác theo lỗi khúc xạ của từng bệnh nhân. Bác sĩ sẽ nhập các thông số cần thiết để laser định hình lại giác mạc theo đúng chỉ số riêng, đảm bảo độ chính xác và an toàn tối đa cho mỗi ca điều trị (2).

nguyên lý hoạt động
Laser excimer hoạt động bằng cách phát ra tia cực tím lạnh có bước sóng cố định

Ứng dụng của laser excimer trong điều trị tật khúc xạ

Nhờ khả năng tái tạo bề mặt giác mạc chính xác đến từng micron, công nghệ laser giúp phục hồi thị lực rõ nét và ổn định lâu dài cho người bệnh. Những ứng dụng phổ biến bao gồm:

  • Điều trị cận thị: Trong trường hợp cận thị, laser được dùng để làm phẳng bề mặt giác mạc, giảm độ cong trung tâm. Nhờ vậy ánh sáng đi vào mắt hội tụ muộn hơn (sau chấn thủy tinh thể) giúp hình ảnh rõ nét hơn khi không mang kính.
  • Điều trị viễn thị: Đối với người bị viễn thị, excimer giúp tăng độ cong của giác mạc trung tâm để ánh sáng hội tụ sớm hơn và chính xác lên võng mạc. Phương pháp này thường được thực hiện thông qua LASIK hoặc PRK, tùy thuộc vào độ dày giác mạc và cấu trúc mắt của từng người bệnh.
  • Điều trị loạn thị: Phẫu thuật giúp làm mịn và tái định hình bề mặt giác mạc nhờ đó hình ảnh trở nên rõ nét hơn. Các kỹ thuật tiên tiến như wavefront-guided LASIK hoặc topography-guided LASIK có thể đo và chỉnh sửa cả những sai số quang học bậc cao, mang lại thị lực sắc nét và chất lượng thị giác cao hơn.
  • Khuyết tật khúc xạ phức tạp: Trong những trường hợp tật khúc xạ hỗn hợp, chẳng hạn như cận kèm loạn hoặc viễn kèm loạn, bác sĩ có thể kết hợp phẫu thuật bề mặt PRK để đảm bảo hiệu chỉnh chính xác mà vẫn bảo tồn mô giác mạc. Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho những người có giác mạc mỏng hoặc cần tránh tạo vạt giác mạc.

Các phương pháp phẫu thuật sử dụng Laser Excimer

Laser Excimer được ứng dụng trong nhiều kỹ thuật điều chỉnh tật khúc xạ như LASIK, PRK, LASEK và Epi-LASIK. Mỗi phương pháp có đặc điểm riêng về quy trình và thời gian hồi phục giúp bác sĩ lựa chọn phù hợp với tình trạng giác mạc và nhu cầu của từng người bệnh.

  • LASIK (Laser in Situ Keratomileusis) là phương pháp phẫu thuật khúc xạ bằng laser phổ biến nhất hiện nay. Quy trình gồm hai bước: dùng laser femtosecond tạo một vạt giác mạc mỏng, sau đó chiếu tia laser để chỉnh lại độ cong giác mạc giúp ánh sáng hội tụ chính xác lên võng mạc. Phẫu thuật được điều khiển hoàn toàn bằng máy vi tính, đảm bảo độ chính xác cao.
  • PRK (Photorefractive Keratectomy) là kỹ thuật laser bề mặt, không tạo vạt giác mạc. Bác sĩ sẽ loại bỏ lớp biểu mô ngoài cùng rồi chiếu tia tia excimer trực tiếp để định hình lại giác mạc. PRK phù hợp với người có giác mạc mỏng hoặc dễ bong vạt.
  • LASEK và Epi-LASIK là hai biến thể của PRK, áp dụng cho người có giác mạc mỏng, khô mắt hoặc làm việc trong môi trường bụi bẩn. Đối với LASEK bác sĩ dùng dung dịch ethanol để tách lớp biểu mô, còn Epi-LASIK sử dụng dao vi cơ học thay vì cồn. Sau khi chiếu laser lớp biểu mô được đặt lại để bảo vệ giác mạc và giúp mắt lành nhanh hơn.
>>> Xem thêm: Mổ mắt Femto Lasik là gì?

Ưu điểm và hạn chế của Laser Excimer

Phương pháp laser có ưu và nhược điểm như sau:

1. Ưu điểm

Laser Excimer là một trong những công nghệ được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ nhờ khả năng điều chỉnh giác mạc với độ chính xác cực cao. Loại laser này có thể loại bỏ từng lớp mô mỏng ở mức vi mô giúp tái tạo lại hình dạng giác mạc chính xác theo cấu trúc riêng của từng người. Nhờ đó ánh sáng được hội tụ chính xác hơn lên võng mạc, mang lại thị lực rõ nét và ổn định trong thời gian dài.

Khác với các loại laser gây sinh nhiệt, excimer hoạt động theo cơ chế phá vỡ liên kết phân tử mô giác mạc bằng tia cực tím mà không tạo ra nhiệt lượng đáng kể. Điều này giúp hạn chế tối đa tổn thương đến các mô lân cận và giảm nguy cơ để lại sẹo giác mạc.

Thời gian hồi phục của người bệnh sau phẫu thuật bằng laser thường nhanh đặc biệt với LASIK, người bệnh có thể trở lại sinh hoạt gần như bình thường chỉ sau một đến hai ngày. Ngoài ra công nghệ laser hiện nay cho phép cá nhân hóa, điều trị theo từng tình trạng bệnh. Các kỹ thuật này giúp thiết kế tia chiếu phù hợp với cấu trúc giác mạc của từng người bệnh, giảm sai sót và tối ưu hóa chất lượng thị lực sau phẫu thuật.

2. Hạn chế

Mặc dù được xem là một trong những công nghệ hiện đại và an toàn trong phẫu thuật khúc xạ, công nghệ laser vẫn có một số hạn chế nhất định. Trước hết không phải tất cả mọi người đều có thể thực hiện phương pháp này. Những người bệnh có giác mạc quá mỏng, khô mắt nặng, đang mang thai hoặc cho con bú, hoặc mắc các bệnh lý mắt khác thường không được khuyến nghị tiến hành phẫu thuật nhằm hạn chế các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Chi phí thực hiện phẫu thuật bằng laser thường khá cao. Các máy laser excimer thế hệ mới đi kèm hệ thống theo dõi mắt và phần mềm kiểm soát độ chính xác cao, đòi hỏi chi phí đầu tư lớn dẫn đến giá phẫu thuật cao hơn so với các phương pháp điều chỉnh thị lực thông thường. Bên cạnh đó mặc dù hiệu quả sau mổ có thể ổn định trong nhiều năm nhưng vẫn tồn tại nguy cơ thị lực thay đổi trở lại theo thời gian

Laser chỉ tác động lên giác mạc, không điều chỉnh được khả năng điều tiết của thủy tinh thể. Vì vậy khi tuổi tác tăng lên, người đã phẫu thuật vẫn có thể cần kính đọc gần do quá trình lão hoá tự nhiên của mắt.

Quy trình thực hiện phẫu thuật bằng laser excimer

Một ca phẫu thuật refractive bằng laser thường kéo dài tổng cộng khoảng 15 - 30 phút, bao gồm: chuẩn bị, xử trí từng mắt (mỗi mắt laser tác động chỉ vài chục giây) và chăm sóc hậu phẫu ban đầu.

Trước mổ người bệnh được khám toàn diện gồm đo khúc xạ, đo độ dày giác mạc và lập bản đồ giác mạc, đồng thời loại trừ các bệnh lý nhãn khoa tiềm ẩn như viêm giác mạc hoặc khô mắt nặng. Những bước khám này giúp bác sĩ đưa ra quyết định phương pháp phù hợp và tính toán lượng mô cần loại bỏ.

Trước khi chiếu laser, bác sĩ nhỏ thuốc tê tại chỗ và đặt dụng cụ chống chớp để giữ mi mở. Đối với LASIK một vạt mỏng trên giác mạc được tạo bằng dao vi phẫu hoặc bằng laser femtosecond rồi lật sang một bên để cho phép laser tác động lên lớp nhu mô phía trong. Trong trường hợp PRK, biểu mô ngoài cùng được tạm thời loại bỏ rồi laser tác động trực tiếp lên bề mặt giác mạc. Các bước chuẩn bị này nhằm đảm bảo người bệnh không đau, ổn định tư thế và mắt cố định khi laser hoạt động.

Quá trình phẫu thuật được điều khiển hoàn toàn bằng máy vi tính, dựa trên các thông số riêng của từng mắt. Tia laser phát ra các xung tử ngoại (UV) cực ngắn cho phép loại bỏ từng lớp mô giác mạc mỏng một cách chính xác. Trong suốt quá trình này hệ thống theo dõi chuyển động mắt sẽ tự động điều chỉnh để bảo đảm chùm tia luôn chiếu đúng vị trí, ngay cả khi mắt có di chuyển nhẹ. Nhờ đó lượng mô cần loại bỏ được cá nhân hóa giúp đạt được kết quả điều chỉnh thị lực chính xác và an toàn.

Sau khi kết thúc thủ thuật, bác sĩ sẽ nhỏ thuốc kháng sinh và chống viêm, đặt kính bảo vệ mắt, đồng thời theo dõi tại chỗ trước khi cho người bệnh ra về cùng hướng dẫn chăm sóc sau mổ. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào kỹ thuật được áp dụng. Đối với LASIK thị lực thường cải thiện nhanh và người bệnh có thể sinh hoạt nhẹ chỉ sau một đến hai ngày; trong khi PRK cần thời gian dài hơn để biểu mô giác mạc tái tạo hoàn toàn.

phẫu thuật laser excimer hiện đại
Phẫu thuật laser excimer hiện đại, hiệu quả cao, không đau, mau phục hồi tại Trung tâm mắt Công nghệ cao Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Anh. - Ảnh: BVĐK Tâm Anh

Chăm sóc và phục hồi sau khi điều trị bằng laser excimer

Giai đoạn hậu phẫu laser đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định kết quả thị lực cuối cùng. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm hướng dẫn của bác sĩ để mắt hồi phục tốt và hạn chế nguy cơ biến chứng. Trong tuần đầu sau mổ, bạn nên tránh dụi mắt, không trang điểm và không bơi lội để tránh nhiễm trùng. Việc sử dụng thuốc cần đúng theo chỉ định, bao gồm nhỏ kháng sinh, thuốc chống viêm và nước mắt nhân tạo theo toa. Người bệnh cũng cần tái khám theo lịch hẹn, thường là sau 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng và 3 tháng để bác sĩ theo dõi quá trình lành thương và khả năng phục hồi thị lực. Khi ra ngoài trời hãy đeo kính râm chống tia UV để vệ giác mạc.

Laser excimer hiện được xem là tiêu chuẩn vàng trong phẫu thuật điều chỉnh khúc xạ với độ chính xác cao, khả năng kiểm soát năng lượng ổn định và tính an toàn. Phương pháp này không chỉ giúp cải thiện thị lực rõ rệt mà còn giảm thiểu nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên việc lựa chọn điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá cẩn thận dựa trên độ dày giác mạc, tình trạng khúc xạ và sức khỏe của từng người để đảm bảo kết quả tối ưu và an toàn.

banner Wit footer
Nguồn tham khảo