Một số người 60 tuổi có thể thức giấc đến 150 lần trong khi ngủ. Điều này gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu tình trạng mất ngủ tuổi 60 trong bài viết sau.
Mất ngủ tuổi 60 là gì?
Mất ngủ tuổi 60 là tình trạng người ở tuổi này khó khăn trong việc chìm vào giấc ngủ, duy trì giấc ngủ hoặc ngủ không sâu. Ban ngày mệt mỏi, khó tập trung và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng. Có đến 48% người lớn tuổi gặp phải các triệu chứng mất ngủ. Những người từ 60 tuổi trở lên dễ bị mất ngủ hơn người trẻ và điều này do nhiều yếu tố khác nhau gây ra. (1)
Dấu hiệu nhận biết mất ngủ tuổi 60
Cũng như mất ngủ nói chung, bị mất ngủ ở tuổi 60 có những dấu hiệu sau đây: (2)- Gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ mặc dù cảm thấy mệt mỏi.
- Gặp khó khăn khi ngủ lại sau khi bị đánh thức.
- Không cảm thấy sảng khoái sau một đêm ngủ.
- Cảm thấy cáu gắt hoặc buồn ngủ vào ban ngày.
- Gặp khó khăn trong việc giữ tỉnh táo khi ngồi yên, xem TV hoặc lái xe.
- Gặp khó khăn trong việc tập trung trong ngày.
- Cần thuốc ngủ hoặc rượu để ngủ.
- Gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc.
Nguyên nhân gây mất ngủ ở tuổi 60
Mất ngủ tuổi 60 phần lớn do sự lão hóa tự nhiên. Mắc các bệnh mãn tính và phải dùng thuốc điều trị cũng thường ảnh hưởng đến giấc ngủ.
1. Thoái hóa tế bào não
Sự lão hóa của cơ thể kéo theo sự thay đổi cấu trúc và suy giảm chức năng của các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh và não bộ. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ. Cụ thể, tuổi càng cao đồng nghĩa các tế bào phụ trách giấc ngủ chuyên biệt mất đi ngày một nhiều, vì thế giấc ngủ của người cao tuổi không thể chất lượng như trước nữa.
2. Thay đổi hormone
Sự thay đổi hormone trong cơ thể là một trong những nguyên nhân góp phần gây mất ngủ ở người cao tuổi. Ví dụ, người lớn tuổi sản xuất ít hormone melatonin hơn. Hormone này có tác dụng điều chỉnh giấc ngủ. Khi cơ thể có ít hormone này hơn, người 60 tuổi sẽ không thể ngủ ngon.
3. Các vấn đề sức khỏe
Các tình trạng sức khỏe thường gây ra các vấn đề về giấc ngủ ở người cao tuổi bao gồm:- Bệnh Parkinson: Đây là một bệnh rối loạn thoái hóa thần kinh, trong đó tỷ lệ mắc bệnh tăng theo tuổi tác. Ước tính có đến 40% những người mắc bệnh Parkinson bị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
- Bệnh Alzheimer: Bệnh này có thể gây buồn ngủ vào ban ngày và khó duy trì giấc ngủ vào ban đêm.
- Bệnh tim mạch: Một nghiên cứu cho thấy 39% những người mắc bệnh tim mạch thường xuyên ngủ ít hơn 6,5 giờ, dẫn đến nguy cơ tử vong tăng cao.
- Các vấn đề thần kinh: Ví dụ bao gồm bệnh đa xơ cứng và chấn thương sọ não ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ.
- Các vấn đề tiêu hóa: Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) và hội chứng ruột kích thích (IBS) là những ví dụ về các tình trạng tiêu hóa gây khó ngủ.
- Các vấn đề hô hấp: Ví dụ về các tình trạng này bao gồm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hen suyễn. Các tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
- Các vấn đề xương khớp: Viêm khớp dạng thấp, thoát vị đĩa đệm, thoái hóa khớp,... gây ra những cơn đau ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ.
4. Thuốc
Nhiều người lớn tuổi đang dùng các loại thuốc sau có thể gây rối loạn giấc ngủ: (3)
- Thuốc lợi tiểu điều trị bệnh cao huyết áp hoặc bệnh tăng nhãn áp.
- Thuốc kháng cholinergic dạng hít điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.
- Thuốc hạ huyết áp điều trị bệnh cao huyết áp.
- Corticosteroid dạng uống (prednisone) điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp và lupus.
- Thuốc chống trầm cảm và thuốc chống lo âu (thuốc giải lo âu).
- Thuốc kháng histamin điều trị bệnh dị ứng.
- Levodopa điều trị bệnh Parkinson.
- Donepezil (Aricept) điều trị bệnh Alzheimer.
Nhiều loại thuốc khác nhau có thể gây ra tình trạng mất ngủ tuổi 60.
5. Môi trường sống
Những người ở độ tuổi 60 trở lên thường rất dễ thức giấc chỉ với một tiếng động nhỏ và khó ngủ trở lại. Vì thế, nếu phòng ngủ hoặc môi trường xung quanh không đủ yên tĩnh sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng giấc ngủ của người cao tuổi. Bên cạnh đó, không gian ngủ ngột ngạt, chật chội, nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao đều có thể tác động xấu đến giấc ngủ.
Tác hại của mất ngủ tuổi 60
Mất ngủ gây suy giảm trí nhớ, tăng nguy cơ mắc trầm cảm, các bệnh mãn tính và nhiều vấn đề sức khỏe khác.1. Suy giảm trí nhớ
Theo một nghiên cứu của các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Berkeley (Mỹ), giấc ngủ kém chất lượng ở người cao tuổi có thể gây mất trí nhớ đáng kể và thoái hóa não. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng trong khi ngủ, các sóng não được tạo ra, đóng vai trò quan trọng trong việc lưu trữ ký ức. (4)
Sóng não chuyển ký ức từ một phần của não gọi là hồi hải mã đến vỏ não trước trán, một phần của não nơi lưu trữ ký ức dài hạn. Giấc ngủ kém ở người lớn khiến ký ức bị kẹt trong hồi hải mã và không đến được vỏ não trước trán. Điều này dẫn đến tình trạng hay quên và khó nhớ tên.
2. Tăng nguy cơ mắc bệnh mãn tính
Người lớn tuổi bị mất ngủ nghiêm trọng có số lượng bệnh đi kèm cao hơn những người không bị mất ngủ. Mất ngủ có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần, tự tử và các tình trạng sức khỏe mãn tính, chẳng hạn như béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch, dẫn đến tăng lượng thuốc tiêu thụ. (5)
3. Tăng nguy cơ lo âu và trầm cảm
Mất ngủ và rối loạn trầm cảm là những vấn đề sức khỏe thường xảy ra ở người cao tuổi. Mất ngủ kéo dài là một yếu tố nguy cơ phát triển chứng rối loạn trầm cảm nặng (MDD) mới khởi phát và tái phát trở lại. Nhìn chung, những người bị mất ngủ dai dẳng có khả năng bị trầm cảm cao hơn từ 1,8 - 3,5 lần so với những người không bị mất ngủ.
4. Rối loạn chuyển hóa
Khó ngủ, thiếu ngủ ở người cao tuổi có thể gây rối loạn chuyển hóa. Người bệnh có nhiều xu hướng bỏ bữa sáng, ăn nhiều các loại các thực phẩm ngọt, mặn, béo và tinh bột do cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng. Những yếu tố này khiến người già khó kiểm soát cân nặng và dễ tăng cân.
5. Tăng nguy cơ tai nạn
Mất ngủ làm tăng nguy cơ gây tai nạn ở người cao tuổi và bất kỳ ai khi tham gia giao thông:
- Giảm khả năng tập trung: Khi thiếu ngủ, não bộ không hoạt động ở trạng thái tốt nhất, dẫn đến giảm khả năng tập trung, phản xạ chậm chạp, khó đưa ra quyết định nhanh chóng trong những tình huống bất ngờ trên đường.
- Tăng buồn ngủ khi lái xe: Mất ngủ khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ. Khi lái xe, bạn dễ bị ngáp, thậm chí có thể thiếp đi trong chốc lát, nguy cơ gây ra tai nạn.
- Giảm khả năng nhận biết nguy hiểm: Thiếu ngủ làm giảm khả năng nhận biết các tín hiệu quan trọng trên đường, như đèn giao thông, biển báo, người đi bộ, khiến bạn dễ dàng va chạm.
- Thay đổi tâm trạng: Mất ngủ thường đi kèm với các vấn đề về tâm lý như cáu gắt, căng thẳng, dễ bị kích động. Những cảm xúc tiêu cực này có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát bản thân khi lái xe, dẫn đến những hành vi nguy hiểm.
6. Suy giảm chất lượng cuộc sống
Mất ngủ khiến người cao tuổi luôn cảm thấy mệt mỏi, uể oải, ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt hàng ngày. Không ngủ đủ giấc cũng làm giảm khả năng vận động, tăng nguy cơ té ngã và chấn thương. Mất ngủ cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường, tim mạch, béo phì,... mỗi bệnh đều có những triệu chứng gây ảnh hưởng nhất định đến sinh hoạt và chất lượng sống của người bệnh.
7. Ảnh hưởng đến mối quan hệ xã hội
Mất ngủ khiến người cao tuổi cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng và dễ cáu gắt. Điều này làm giảm khả năng kiềm chế cảm xúc, dễ dẫn đến xung đột trong giao tiếp với người thân, bạn bè. Mất ngủ kéo dài có thể gây ra các rối loạn cảm xúc như lo âu, trầm cảm, khiến người cao tuổi trở nên thu mình, ít giao tiếp và khó hòa nhập với môi trường xung quanh.
Các cách khắc phục mất ngủ ở tuổi 60
Người cao tuổi nên xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, sinh hoạt khoa học, cải thiện môi trường ngủ,... để có giấc ngủ chất lượng hơn.
1. Thay đổi lối sống
Một lối sống lành mạnh giúp người cao tuổi có một giấc ngủ ngon hơn vào buổi tối và nâng cao sức khỏe tổng thể:- Giữ giờ giấc ngủ đều đặn: Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
- Tránh tiếp xúc với màn hình: Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng, tivi có thể làm rối loạn chu kỳ ngủ.
- Bữa tối nhẹ nhàng: Ăn tối nhẹ và sớm, tránh các bữa ăn quá no hoặc cay nóng.
- Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ, yoga,... vào buổi sáng giúp nâng cao sức khỏe và cải thiện chất lượng giấc ngủ ban đêm.
- Thư giãn: Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, hít thở sâu, nghe nhạc nhẹ.
- Bổ sung tinh chất: Người cao tuổi nên bổ sung tinh chất quý Anthocyanin và Pterostilbene từ quả Blueberry, cùng Flavonoid và Terpenoid từ lá Ginkgo Biloba. Các tinh chất này có khả năng trung hòa gốc tự do, tăng cường lưu thông máu và dưỡng chất đến não, từ đó cải thiện khó ngủ, mất ngủ hiệu quả.
2. Cải thiện môi trường ngủ
Khi môi trường ngủ được cải thiện tối ưu, giấc ngủ của người lớn tuổi sẽ có chất lượng tốt hơn:- Người cao tuổi thường trở nên nhạy cảm hơn với tiếng ồn. Ánh sáng và nhiệt độ cũng có thể gây ra các vấn đề về giấc ngủ. Vì thế, hãy đảm bảo phòng ngủ yên tĩnh, tối và mát mẻ. Sử dụng máy tạo tiếng ồn trắng, nút tai hoặc đeo bịt mắt nếu cần thiết.
- Đảm bảo giường thoải mái, chọn gối, chăn mềm mại, êm ái. Thường xuyên vệ sinh chăn, ga, gối, đệm để mang đến cảm giác thoải mái, dễ chịu khi ngủ.
- Chỉ sử dụng phòng ngủ để ngủ. Bằng cách không làm việc, xem TV hoặc sử dụng máy vi tính trên giường, não sẽ học cách liên kết phòng ngủ chỉ với giấc ngủ, từ đó giúp dễ ngủ hơn.
- Di chuyển đồng hồ treo tường trong phòng ngủ ra khỏi tầm nhìn. Việc chú ý lo lắng nhìn từng phút trôi qua sẽ khiến khó chìm vào giấc ngủ hơn.
3. Chế độ dinh dưỡng
Một số loại thực phẩm có thể cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ cho người cao tuổi. Ăn kiwi một giờ trước khi đi ngủ có thể thúc đẩy giấc ngủ đến nhanh hơn và thời gian ngủ dài hơn, nhờ hàm lượng melatonin cao. Ngoài kiwi, còn nhiều loại thực phẩm khác tốt cho giấc ngủ ở người cao tuổi như:
| Thức ăn | Chất dinh dưỡng cải thiện giấc ngủ | Những lợi ích |
| Kiwi | Serotonin, chất chống oxy hóa | Chìm vào giấc ngủ nhanh hơn và chất lượng giấc ngủ tốt hơn |
| Quả anh đào | Melatonin | Cải thiện thời gian ngủ và hiệu quả |
| Cá béo (cá hồi, cá ngừ) | Axit béo Omega-3, vitamin D | Điều hòa giấc ngủ tốt hơn và giảm viêm |
| Các loại hạt (hạnh nhân, óc chó) | Tryptophan, magiê | Tăng cường sản xuất serotonin và thư giãn cơ |
| Yến mạch | Carbohydrate phức hợp, magie | Ổn định lượng đường trong máu và thúc đẩy sự thư giãn |
| Sữa và sữa chua | Tryptophan | Hỗ trợ sản xuất melatonin và cải thiện chất lượng giấc ngủ |
4. Thuốc
Một số loại thuốc ngủ phổ biến có thể được sử dụng cho người cao tuổi bao gồm:- Zolpidem (Ambien): Thuốc ngủ này hoạt động bằng cách làm chậm hệ thần kinh trung ương. Thuốc thường được dùng ngay trước khi đi ngủ và có hiệu quả giúp dễ ngủ.
- Eszopiclone (Lunesta): Thuốc hoạt động bằng cách tác động đến một số chất hóa học trong não có thể mất cân bằng ở những người bị rối loạn giấc ngủ. Thuốc được uống ngay trước khi đi ngủ và có hiệu quả giúp dễ ngủ và ngủ sâu.
- Temazepam (Restoril): Thuốc ngủ này thuộc nhóm thuốc benzodiazepin và hoạt động bằng cách làm chậm hệ thần kinh trung ương. Thuốc thường được dùng ngay trước khi đi ngủ và có hiệu quả giúp mọi người dễ ngủ và duy trì giấc ngủ.
5. Sử dụng thảo dược và các liệu pháp khác
Người bệnh có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ để sử dụng thêm các loại thảo dược như lạc tiên, long nhãn, nữ lang, vông nem, tâm sen,... Mỗi người có một tình trạng sức khỏe khác nhau và mức độ mất ngủ không giống nhau. Vì thế, cần tham khảo trực tiếp bác sĩ để biết được liều lượng và cách dùng thảo dược phù hợp cho bản thân. Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể đến các cơ sở y tế uy tín để thực hiện các liệu pháp như châm cứu, bấm huyệt, massage,... giúp ngủ ngon hơn.
Khám tình trạng khó ngủ tuổi 60 ở đâu?
Khoa Nội thần kinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là đơn vị uy tín trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh lý liên quan thần kinh, trong đó có mất ngủ. Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh trang bị máy móc, thiết bị hiện đại giúp phát hiện đúng các nguyên nhân gây mất ngủ, loại trừ các nguyên nhân dễ gây nhầm lẫn, từ đó đưa ra điều trị cá thể hóa, trúng đích, hiệu quả, giúp người người cao tuổi có được giấc ngủ chất lượng và ổn định sức khỏe.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:- 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, Hà Nội
- Hotline: 024 3872 3872 – 024 7106 6858
- 2B Phổ Quang, P.2, Q.Tân Bình, TPHCM
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- 316C Phạm Hùng, P.5, Q.8, TPHCM
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- 25 Nguyễn Hữu Thọ, P.Tân Hưng, Q.7, TPHCM
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
