Cà phê là thức uống quen thuộc của nhiều người nhờ khả năng giữ tỉnh táo và tập trung. Mặc dù vậy, nhiều người vẫn thắc mắc rằng khi bị men gan cao uống cà phê được không? Để hiểu rõ những tác động của cà phê đến chức năng gan, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay sau đây.
Người bị men gan cao uống được cà phê, thậm chí còn nhận được nhiều lợi ích từ loại thực phẩm này. Theo một phân tích tổng hợp từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (2021), việc uống một đến ba ly cà phê mỗi ngày đã làm giảm đáng kể nồng độ men gan ALT và AST. Cụ thể là những người uống cà phê đã giảm được 31% – 38% nguy cơ tăng men gan so với những người không uống.
Cà phê chứa hơn 1.000 hợp chất khác nhau, nổi bật nhất là caffeine, kali, vitamin B3, magie, axit chlorogenic và tocopherol. Các hợp chất này có khả năng chống oxy hóa, chống viêm, giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương do stress oxy hóa – một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng men gan tăng cao và các bệnh lý gan mạn tính.
Nhiều người thắc mắc khi bị men gan tăng có uống được cà phê không vì lo ngại thức uống này gây hại cho gan. Thực tế, cà phê mang lại nhiều lợi ích tiềm năng cho gan nhờ các thành phần có hoạt tính sinh học như caffeine, polyphenol và diterpenes.
Các lợi ích nổi bật nhất phải kể đến là:
Cà phê có khả năng làm giảm nồng độ các loại men gan là alanine aminotransferase (ALT) và aspartate aminotransferase (AST). Hiệu quả này đến từ các hợp chất chống oxy hóa có khả năng giảm viêm và bảo vệ gan. Đặc biệt là chlorogenic – một chất còn có cả khả năng kháng khuẩn, kháng virus, điều hòa chuyển hóa glucose và lipid. Đây là các tình trạng có liên quan đến bệnh gan và rối loạn men gan. (1)
Cà phê cung cấp một lượng lớn các hợp chất có khả năng trung hòa gốc tự do, làm giảm stress oxy hóa – nguyên nhân chính gây tổn thương tế bào gan. Axit chlorogenic và kahweol trong cà phê giúp ức chế phản ứng viêm, giảm thiểu tổn thương tế bào gan, từ đó làm chậm quá trình tiến triển của các bệnh gan mãn tính như viêm gan B, C hoặc xơ gan.
Cà phê được cho là có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ phát triển xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan – hai biến chứng nghiêm trọng thường gặp ở người bị men gan tăng. Nhờ chứa các hợp chất có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, cà phê có khả năng làm chậm tiến trình xơ hóa, từ đó góp phần bảo vệ chức năng gan.
Theo một phân tích tổng hợp 11 nghiên cứu dịch tễ học về tác động của việc tiêu thụ cà phê đối với bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và xơ gan trên Elsevier, tiêu thụ cà phê có thể giúp giảm 23% nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Đối với những người đã được chẩn đoán NAFLD, việc uống cà phê thường xuyên còn giúp giảm thêm 32% nguy cơ tiến triển thành xơ gan.
Cà phê hỗ trợ kích thích các enzyme phân giải lipid, giúp giảm tích tụ mỡ trong gan. Ngoài ra, các hợp chất trong cà phê, đặc biệt là caffeine còn thúc đẩy quá trình chuyển hóa chất béo, từ đó cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ và giảm men gan.
Caffeine và các polyphenol trong cà phê có thể thúc đẩy cơ chế tự thực bào (autophagy), giúp loại bỏ các tế bào, bào quan bị hư hại, từ đó hỗ trợ tái tạo nội bào và tăng cường khả năng giải độc của gan. Đồng thời, các chất chống oxy hóa trong cà phê cũng góp phần giảm viêm và ngăn biểu hiện TGF‑β – một yếu tố thúc đẩy xơ hóa gan.
Các polyphenol như axit chlorogenic trong cà phê được cho là có tác dụng tích cực trong điều hòa dung nạp glucose và giảm kháng insulin, đặc biệt là ở những người béo phì hoặc mắc NAFLD. Các nghiên cứu cho thấy việc uống cà phê đều đặn giúp làm giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 – một yếu tố góp phần làm tăng men gan ở người thừa cân, béo phì hoặc có lối sống ít vận động.
Người bị men gan cao có uống cafe được không? Đối với người có men gan tăng cao, việc tiêu thụ cà phê cần được cân nhắc kỹ lưỡng để phát huy lợi ích mà không gây ảnh hưởng xấu đến gan. Dưới đây là một số nguyên tắc giúp bạn uống cà phê có thể mang đến lợi ích cho gan: (2)
Người bị men gan tăng chỉ nên uống không quá hai tách cà phê mỗi ngày, tương đương 200mg – 400mg caffeine. Tuy nhiên, tiêu thụ quá mức có thể gây kích thích thần kinh, tăng huyết áp hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ – những yếu tố gián tiếp gây bất lợi cho gan. Do đó, việc tiêu thụ cà phê nên duy trì mức độ vừa phải, tránh lạm dụng.
Nên chọn cà phê đen nguyên chất, không thêm đường, sữa, kem béo và phô mai. Loại cà phê này giúp bạn nhận được nguồn các hợp chất có lợi là caffeine, polyphenol và axit chlorogenic mà không phải nạp thêm cả các chất gây hại như đường, chất béo, calo.
Uống cà phê khi bụng đói có thể kích thích tiết axit dạ dày, gây cảm giác khó chịu hoặc buồn nôn, đặc biệt ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Tốt nhất cà phê chỉ nên được uống sau bữa ăn khoảng 30 – 60 phút để không ảnh hưởng xấu đến dạ dày cũng như các hoạt động chuyển hóa tại gan.
Caffeine có thể gây mất ngủ, ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình tái tạo và thải độc của gan vào ban đêm. Một nghiên cứu cho thấy uống cà phê vào buổi tối có thể làm chậm quá trình tiết hormone melatonin, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Vì vậy, người bị men gan tăng cao nên hạn chế uống cà phê sau 3 giờ chiều.
Rượu là một chất độc hại trực tiếp đối với tế bào gan. Việc kết hợp rượu với cà phê không giúp “giải rượu” như nhiều người lầm tưởng mà ngược lại còn làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan, có thể khiến men gan tăng cao hơn.
Tương tự, các loại kem béo và siro hương liệu thường chứa nhiều đường và chất béo chuyển hóa – những chất không có lợi cho gan. Để bảo vệ chức năng gan, người bệnh không nên thêm đường, sữa hoặc các chất phụ gia và hương liệu khác.
Nếu đang điều trị các bệnh lý về gan và phải sử dụng thuốc theo toa, bạn nên tạm ngưng việc uống cà phê để tránh tác dụng phụ gây hại. Caffeine được gan chuyển hóa thông qua hệ enzyme cytochrome P450 (CYP1A2) – cũng là con đường chuyển hóa của nhiều loại thuốc. Do đó, uống cà phê có thể ảnh hưởng đến tốc độ chuyển hóa thuốc, làm thay đổi hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Mỗi người có mức độ nhạy cảm với caffeine khác nhau. Người bị men gan cao nên theo dõi phản ứng của cơ thể sau khi uống cà phê, đặc biệt nếu xuất hiện các dấu hiệu như tim đập nhanh, bồn chồn, khó ngủ hoặc rối loạn tiêu hóa. Trong trường hợp gặp phải các triệu chứng này, hãy giảm lượng tiêu thụ hoặc chuyển sang cà phê đã khử caffeine.
Người bị men gan cao có nên uống cà phê không? Nếu cà phê là thiết yếu cho việc duy trì sự tỉnh táo hàng ngày của bạn thì nên uống nhưng cần chọn loại tốt cho gan.
Dưới đây là những loại cà phê lành mạnh cho người bị tăng men gan:
Nếu bạn đang gặp vấn đề về men gan, có thể bổ sung hai tinh chất hỗ trợ gan là Wasabia và S.Marianum. Hai tinh chất thiên nhiên quý này giúp điều hòa hoạt động của tế bào Kupffer – một trong những tác nhân góp phần gây tổn thương gan khi bị kích hoạt quá mức. Nhờ đó, chúng làm giảm sự hình thành các chất trung gian gây viêm như Interleukin, TNF-α, TGF-β và Leukotriene. Đồng thời, chúng còn có khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp kích hoạt yếu tố Nrf2 – một cơ chế quan trọng trong việc bảo vệ tế bào gan, từ đó hỗ trợ tăng cường khả năng giải độc và bảo vệ chức năng gan. Các nghiên cứu đã chứng minh, hai tinh chất này mang lại hiệu quả tích cực trong việc hỗ trợ điều trị và phòng ngừa bệnh gan, an toàn để sử dụng lâu dài.
Người bị men gan cao uống cà phê được không? Có thế uống được cà phê nguyên chất với liều lượng không quá hai tách mỗi ngày. Loại cà phê này rất giàu các hợp chất chống oxy hóa, đã được chứng minh có thể làm giảm men gan, hỗ trợ chức năng gan và làm chậm quá trình tổn thương tế bào gan. Bạn cần tránh uống cà phê thêm đường, sữa hoặc chất phụ gia vì không tốt cho gan.
