Mổ mắt có bị cận lại không và giải pháp giảm tái cận

Trong những năm gần đây phẫu thuật khúc xạ đã trở thành giải pháp cải thiện thị lực tốt nhất cho những người bị cận thị, viễn thị, loạn thị. Mặc dù vậy vẫn tồn tại những mặt hạn chế có thể gây ra lo lắng ví dụ như các biến chứng trong và sau cuộc mổ hoặc một vấn đề khác là mổ mắt có bị cận lại không. Bài viết này sẽ giúp giải đáp chi tiết, mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu.

Mổ mắt có bị cận lại không?

Các loại phẫu thuật khúc xạ thường cho hiệu quả phục hồi thị lực tốt nhưng vẫn có nguy cơ tái cận (thoái triển cận thị). Thoái triển cận thị vừa là diễn biến tự nhiên vừa là biến chứng hậu phẫu không phổ biến ở phương pháp LASIK và SMILE. Theo nghiên cứu năm 2016 công bố trên Journal of Cataract and Refractive Surgery, chỉ khoảng 6 – 10% bệnh nhân sau LASIK cần phẫu thuật bổ sung trong vòng 10 năm. (1)

Và các yếu tố trước cuộc mổ, loại phẫu thuật, thói quen sinh hoạt, đặc thù nghề nghiệp góp phần đáng kể vào nguyên nhân dẫn đến nguy cơ này. Ví dụ trong phẫu thuật SMILE chỉ số khúc xạ trước phẫu thuật, độ cầu, chiều dài trục nhãn cầu, độ cong giác mạc phẳng trước phẫu thuật, chiều dài trục nhãn cầu trước phẫu thuật, độ dày giác mạc trung tâm sau phẫu thuật đã được ghi nhận là có mối tương quan với tái cận sớm.

Nguyên nhân tái cận sau mổ

Các nguyên nhân tái cận sau phẫu thuật khúc xạ có thể là các yếu tố môi trường, yếu tố nội sinh, hiệu quả hạn chế của loại phẫu thuật hoặc chưa đáp ứng tốt các chỉ định của một cuộc mổ. Chẳng hạn như:

• Cận thị bẩm sinh: Lý do là loại cận thị này thường có xu hướng tiến triển nhanh với độ cận cao; đặc biệt là cấu trúc nhãn cầu bẩm sinh dài hơn bình thường làm tăng khả năng thoái triển cận thị.
• Những thay đổi về hình thái học của mắt: Một số nghiên cứu chỉ ra rằng những thay đổi của độ dày giác mạc trung tâm, độ cong giác mạc toàn phần và độ cong giác mạc phẳng; độ khúc xạ trước phẫu thuật cao, chiều dài trục nhãn cầu dài, độ cong giác mạc phẳng cao, độ khúc xạ trước phẫu thuật cao và sự khác biệt lớn về độ dày giác mạc trung tâm là các yếu tố nguy cơ gây tái cận sớm sau phẫu thuật SMILE; Hoặc thủy tinh thể thay đổi góc chiết do lão hóa tự nhiên được ghi nhận là yếu tố làm tăng nguy cơ tái cận sau can thiệp LASIK.
• Thói quen sinh hoạt: Nhiều thói quen sinh hoạt thiếu khoa học có thể góp phần gây ra cận thị (bao gồm mắc phải và tái cận sau phẫu thuật); trong đó lạm dụng màn hình là tác nhân môi trường đáng kể nhất hiện nay. Theo một đánh giá năm 2025 trên Viện Y tế Quốc gia Mỹ, tăng sử dụng màn hình thêm một giờ mỗi ngày có liên quan đến tỷ lệ mắc cận thị cao hơn 21%. (2)
• Độ cận tồn dư sau ca phẫu thuật: Các phương pháp phẫu thuật có thể không loại bỏ được cận thị 100%, tức là vẫn tồn tại cận thị ở mức độ rất nhẹ. Sau phẫu thuật cận thị tiếp tục tiến triển và có nguy cơ phải phẫu thuật bổ sung.
• Mắt không đáp ứng các chỉ định của cuộc mổ: Giác mạc hình chóp hoặc quá phẳng; có thêm chứng nhược thị, lác, bệnh võng mạc, đục thủy tinh thể, nhiễm trùng mắt; độ cận trong một năm không ổn định và bị đánh giá sót trước phẫu thuật đều có thể dẫn đến các rủi ro cuộc mổ và nguy cơ tái cận.

Các trường hợp dễ tái cận

Nguy cơ tái cận cao hơn ở những người không đáp ứng đầy đủ các chỉ định của cuộc mổ, bao gồm:

• Dưới 18 tuổi độ khúc xạ vẫn còn chưa ổn định.

• Có cấu trúc giác mạc bất thường như giác mạc hình chóp, giác mạc quá phẳng, quá mỏng hoặc có sẹo.
• Mắc các bệnh lý nhãn khoa khác như nhược thị, lác, nhiễm trùng mắt, bệnh võng mạc hoặc thủy tinh thể.
• Độ cận quá cao làm giảm khả năng loại bỏ hoàn toàn tật khúc xạ của phẫu thuật.
• Độ cận không ổn định trong một năm.
• Đang mang thai hoặc đang cho con bú.

Hoặc/và những người sau phẫu thuật có các yếu tố:

• Phải làm việc với màn hình nhiều giờ hàng ngày.
• Làm việc trong điều kiện thiếu sáng.

Tái cận sau mổ có nguy hiểm không?

Tái cận sau phẫu thuật không nguy hiểm nhưng suy giảm thị lực sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sống và phải phẫu thuật bổ sung hoặc tiếp tục phụ thuộc vào kính.

Đối với phẫu thuật bổ sung sẽ phải chi thêm một khoản tiền không nhỏ dẫn đến tốn kém. Hơn nữa giác mạc bị can thiệp lặp lại có thể xảy ra các rủi ro trong hoặc sau phẫu thuật.

Làm thế nào để giảm nguy cơ tái cận sau mổ mắt?

Để duy trì thị lực ổn định lâu dài sau phẫu thuật, bạn cần chăm sóc và bảo vệ mắt khoa học. Các biện pháp phòng ngừa tái cận gồm:

Chăm sóc sau hậu phẫu tốt

• Nghỉ ngơi, dùng thuốc và tái khám theo chỉ định.
• Tránh tiếp xúc với màn hình sớm.
• Tránh các yếu tố gây hại khác như xà phòng, khói bụi, mỹ phẩm, nguồn nước không đảm bảo vệ sinh hoặc có thể gây kích ứng
• Tránh tiếp xúc với nắng mặt trời trong giờ cao điểm.

Sau khi mắt hồi phục cần duy trì các biện pháp

• Tránh lạm dụng màn hình; mỗi ngày cố gắng chỉ sử dụng không quá 4 giờ nếu không phải vì công việc.

• Làm việc, học tập, sinh hoạt trong môi trường đủ sáng, ban ngày tốt nhất là dùng ánh sáng tự nhiên.
• Hoạt động ngoài trời ít nhất 2 giờ hàng ngày
• Tập thể thao hàng ngày, tốt nhất là tập luyện ngoài trời. Các bộ môn đối kháng như cầu lông, bóng chuyền rất tốt cho sự linh hoạt của mắt.
• Cho mắt giải lao trong giờ làm việc bằng cách đứng dậy ra khỏi chỗ ngồi; hoặc nghỉ ngơi tại chỗ với quy tắc 20 – 20 – 20, massage hoặc một số bài tập mắt.
• Ngủ đủ giấc 7 – 8 tiếng mỗi ngày và tránh thức khuya.
• Tăng cường thực phẩm giàu vitamin đặc biệt là vitamin A, chất béo tốt, chất chống oxy hoá trong chế độ ăn uống.
• Thăm khám nhãn khoa định kỳ mỗi năm hai lần.
• Bổ sung tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt Broccophane – chiết xuất từ một loại bông cải xanh giàu hoạt chất sulforaphane. Hoạt chất này có khả năng tăng cường thioredoxin – là protein giúp bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể từ đó giảm nguy cơ tái cận. Broccophane đã được chứng minh về hiệu quả hỗ trợ tăng cường thị lực, bảo vệ giác mạc, thuỷ tinh thể vì vậy sẽ là biện pháp tốt để phòng ngừa tái cận sau phẫu thuật.

Tóm lại mọi phương pháp phẫu thuật khúc xạ đều có thể xảy ra nguy cơ tái cận. Nếu bạn đang có kế hoạch phẫu thuật và lo lắng mổ mắt có bị cận lại không hãy thăm khám nhãn khoa và nhờ bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng. Nếu bạn đã phẫu thuật mổ cận hãy áp dụng tốt các biện pháp chăm sóc, bảo vệ mắt để bảo vệ thị lực.