Trầm cảm sau sinh thường xảy ra nhất trong vòng 6 tuần sau khi sinh con. Bệnh này xuất hiện ở khoảng 6,5% đến 20% phụ nữ (1). Nó xảy ra phổ biến hơn ở phụ nữ vị thành niên, bà mẹ sinh con non tháng và phụ nữ sống ở khu vực thành thị. Nguyên nhân trầm cảm sau sinh là gì? Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu chủ đề trong bài viết dưới đây.
Trầm cảm sau sinh là một bệnh lý nguy hiểm. Bệnh này gây tổn hại về thể chất cho đứa trẻ, ảnh hưởng đến sự gắn kết giữa mẹ và con. Thông thường, đứa trẻ bị đối xử không phù hợp với thái độ rất tiêu cực. Điều này có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự tăng trưởng và phát triển của trẻ.
Trẻ em được sinh ra từ những bà mẹ bị trầm cảm sau sinh được phát hiện có những thay đổi rõ rệt trong hành vi, thay đổi sự phát triển nhận thức và khởi phát sớm bệnh trầm cảm. Quan trọng hơn, những đứa trẻ này thường bị béo phì và rối loạn chức năng tương tác xã hội.
Trầm cảm sau sinh ảnh hưởng đến cả bố, mẹ và trẻ sơ sinh.
Không có một nguyên nhân duy nhất gây ra trầm cảm sau sinh. Bệnh này là kết quả của sự kết hợp của các yếu tố thể chất và cảm xúc. Sau đây là một số nguyên nhân trầm cảm sau sinh thường gặp:
Những phụ nữ đã từng mắc bệnh trầm cảm trước, trong hoặc sau khi mang thai hoặc người đang điều trị trầm cảm có nguy cơ mắc trầm cảm sau sinh cao hơn so với những người bình thường. Vì thế, nếu có bệnh sử trầm cảm trước đó có thể là nguyên nhân dẫn đến trầm cảm sau sinh.
Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Y khoa The Lancet Global Health, mỗi năm ít nhất 40 triệu phụ nữ có khả năng gặp phải vấn đề sức khỏe lâu dài do sinh con. Nghiên cứu này cho thấy gánh nặng lớn về tình trạng sau sinh vẫn tồn tại trong nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau khi sinh.
Chúng bao gồm đau khi quan hệ tình dục, ảnh hưởng đến hơn một phần ba (35%) phụ nữ sau sinh, đau thắt lưng (32%), tiểu không tự chủ (19%), lo lắng (9% – 24%), trầm cảm (11% – 17%), đau vùng đáy chậu (11%), sợ sinh con (6% – 15%) và vô sinh thứ phát (11%).
Vì thế, những thay đổi về thể chất, ngay cả một ca sinh nở tương đối dễ dàng cũng là một trải nghiệm nặng nề đối với cơ thể người phụ nữ. Sức khỏe giảm sút là một trong những nguyên nhân trầm cảm sau sinh. (2)
Thay đổi nồng độ hormone có thể là một trong những nguyên nhân trầm cảm sau sinh. Sinh lý bệnh của trầm cảm sau sinh có thể do sự thay đổi của hệ thống miễn dịch, trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA) và các hormone tiết sữa. Trục HPA được biết là có liên quan đến bệnh trầm cảm sau sinh.
Những thay đổi nhanh chóng về hormone sinh sản như estradiol và progesterone sau khi sinh có thể là tác nhân gây căng thẳng ở những phụ nữ và những thay đổi này có thể dẫn đến khởi phát các triệu chứng trầm cảm. Oxytocin và prolactin cũng đóng một vai trò quan trọng trong sinh bệnh học của trầm cảm sau sinh. Những hormone này điều chỉnh phản xạ tiết sữa cũng như quá trình tổng hợp sữa mẹ. Người ta thường quan sát thấy rằng tình trạng không tiết sữa và khởi phát trầm cảm sau sinh xảy ra cùng một lúc. Nồng độ oxytocin thấp đặc biệt được quan sát thấy ở những người phụ nữ mắc bệnh này.
Những thay đổi về cảm xúc có thể là nguyên nhân trầm cảm sau sinh. Việc mang thai ngoài kế hoạch có thể tác động nhiều đến cảm xúc của người mẹ trong giai đoạn thai kỳ. Ngay cả khi có em bé theo đúng theo kế hoạch, mẹ bầu vẫn cần một khoảng thời gian nhất định để thích nghi với những sự thay đổi khi có con.
Ngoài ra, khi em bé gặp vấn đề về sức khỏe hoặc cần điều trị lâu dài trong bệnh viện, người mẹ có thể sẽ phải trải qua những cảm xúc như lo lắng, buồn, giận, có lỗi. Đây là những cảm xúc ảnh hưởng đến sự tự tin và gây áp lực lên người mẹ, góp phần gây ra trầm cảm sau sinh.
Thường xuyên mệt mỏi chính là một trong những nguyên nhân gây trầm cảm sau sinh. Có rất nhiều phụ nữ cảm thấy cơ thể vô cùng mệt mỏi sau khi sinh con, họ phải mất nhiều thời gian để phục hồi sức khỏe và năng lượng trở lại như bình thường. Đối với những sản phụ sinh con bằng phương pháp mổ lấy thai, thời gian để cơ thể hồi phục có thể còn kéo dài lâu hơn.
Những yếu tố đời sống như thói quen ăn uống, chu kỳ giấc ngủ, hoạt động thể chất và tập thể dục có thể ảnh hưởng đến chứng trầm cảm sau sinh. Vitamin B6 được biết là có liên quan đến bệnh này thông qua việc chuyển đổi thành tryptophan và sau đó là serotonin từ đó ảnh hưởng đến tâm trạng. Chu kỳ giấc ngủ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ trầm cảm. Rõ ràng là giảm chất lượng giấc ngủ có liên quan đến trầm cảm sau sinh.
Hoạt động thể chất và tập thể dục làm giảm các triệu chứng trầm cảm. Tập thể dục làm tăng endorphin nội sinh và opioid mang lại tác dụng tích cực cho sức khỏe tâm thần. Điều này cũng cải thiện sự tự tin và tăng khả năng giải quyết vấn đề.
Tất cả phụ nữ mang thai đều có nguy cơ mắc trầm cảm sau sinh, bất kể tuổi tác, chủng tộc, dân tộc hay tình trạng kinh tế. Một người phụ nữ có nhiều khả năng phát triển bệnh này hơn nếu người đó hoặc ai đó trong gia đình đã từng bị trầm cảm.
Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:
Bệnh trầm cảm sau sinh có chữa được không? Phương pháp điều trị đầu tiên cho chứng trầm cảm sau sinh là liệu pháp tâm lý và thuốc chống trầm cảm. Sự kết hợp giữa trị liệu và thuốc chống trầm cảm được áp dụng cho những phụ nữ bị trầm cảm từ trung bình đến nặng.
Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) là lựa chọn đầu tiên. Bác sĩ sẽ cân nhắc chuyển sang dùng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRI) hoặc mirtazapine nếu SSRI không có tác dụng. Sau khi đạt được hiệu quả, hãy tiếp tục điều trị trong 6 đến 12 tháng để ngăn ngừa triệu chứng tái phát.
Đối với những người bệnh trầm cảm sau sinh nặng, bác sĩ có thể chỉ định dùng brexanolone tiêm tĩnh mạch. Brexanolone đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) chấp thuận vào tháng 3 năm 2019 và đây là loại thuốc đầu tiên được phê duyệt đặc biệt để điều trị chứng trầm cảm sau sinh. Brexanolone là một dạng nước của allopregnanolone, một chất chuyển hóa progesterone.
Brexanolone được tiêm tĩnh mạch dưới dạng truyền liên tục trong 60 giờ, kéo dài khoảng 2,5 ngày. Nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh rằng brexanolone thường được dung nạp tốt ở những phụ nữ bị trầm cảm sau sinh từ trung bình đến nặng và có thể mang lại lợi ích nhanh chóng.
Có một số phương pháp tâm lý trị liệu khác nhau và tất cả chúng đều nhằm mục đích điều trị trầm cảm sau sinh:
Xem thêm chủ đề: Bài test trầm cảm sau sinh
Có một số điều người bệnh có thể tự mình thực hiện để cải thiện các triệu chứng, bao gồm:
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh trầm cảm, phụ nữ không nên chủ quan, bỏ mặc cơ thể và sức khỏe tinh thần của mình mà cần nhanh chóng đến cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán, đánh giá mức độ trầm cảm sau sinh, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Thông thường, các triệu chứng trầm cảm có thể đi kèm với những bất ổn về mặt cơ thể khiến người bệnh hoang mang, khó xác định chính xác vấn đề của mình.
Vì thế, người bệnh cần chọn lựa những bệnh viện đa khoa, nơi có sự kết hợp của nhiều chuyên khoa như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được sàng lọc, hội chẩn hoặc phối hợp điều trị giữa các chuyên khoa là điều cần thiết. Người bệnh thăm khám trầm cảm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ có những ưu điểm nổi bật như sau:
Bạn có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh qua thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Có nhiều nguyên nhân trầm cảm sau sinh ở phụ nữ. Đây là căn bệnh tâm lý thường gặp trong xã hội hiện đại, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Trầm cảm sau sinh cần được phát hiện sớm và có phương pháp điều trị kịp thời nhằm giúp người bệnh ổn định tâm lý, để có đủ sức khỏe, tinh thần vững chắc trong việc chăm con. Ngoài ra, người thân nên đưa sản phụ đi thăm khám tại các cơ sở uy tín để đạt hiệu quả tốt nhất.
