Chỉ số nhịp tim là một trong những yếu tố giúp đánh giá sức khỏe tim mạch. Khi nhịp tim bình thường bị rối loạn, cơ thể sẽ xuất hiện một số biểu hiện như khó thở, đau ngực, hoa mắt, chóng mặt… thậm chí dẫn đến biến chứng đe doạ tính mạng: ngất xỉu, suy tim, đột tử. Vậy nhịp tim bình thường là bao nhiêu? Hiểu rõ điều này sẽ giúp bạn biết cách quản lý các rủi ro do rối loạn nhịp tim gây ra.
Nhịp tim là gì?
Nhịp tim là số lần tim đập (co bóp) trong một phút. Đây là hoạt động quan trọng quyết định sự sống của con người. Khi tim co bóp, máu mang oxy và chất dinh dưỡng cần thiết cung cấp cho toàn bộ cơ thể, đồng thời đưa chất độc (carbon dioxide và axit lactic) đến gan và thận để xử lý. Nhịp tim không phải lúc nào cũng giữ nguyên mà thay đổi dựa trên độ tuổi, giới tính, hoạt động thể chất, cảm xúc, bệnh lý… [1]
Nhịp tim chuẩn là bao nhiêu? Khi cơ thể có nhu cầu sử dụng nhiều oxy và năng lượng (vận động thể thao, lo lắng, phấn khích…), tuyến thượng thận sẽ giải phóng adrenaline - hormone tác động tới thần kinh giao cảm làm tim đập nhanh, mạnh hơn. Ngược lại, lúc cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi, nhịp tim sẽ tự động được kiểm soát ở mức ổn định, tốc độ nhịp tim vì thế cũng giảm xuống. Vì vậy nhịp tim chính xác sẽ được đo ở trạng thái cơ thể nghỉ ngơi, thư giãn hoàn toàn (nhịp tim khi nghỉ).
Nhịp tim bình thường là gì?
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), nhịp tim bình thường là từ 60 - 100/ phút, lúc cơ thể không hoạt động và tình trạng sức khỏe tốt. Nhịp tim rối loạn khiến lượng máu cung cấp cho các cơ quan không đầy đủ, từ đó giảm hiệu suất hoạt động. Vì vậy, nhịp tim nhanh - chậm và sức khỏe toàn thân có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Mặc dù nhịp tim bình thường từng người là không giống nhau nhưng đều nằm trong ngưỡng giới hạn từ 40 - 120 nhịp/phút. Vì vậy, nếu tình trạng nhịp tim nghỉ ngơi thấp hơn hoặc vượt quá ngưỡng giới hạn này, bạn cần được bác sĩ thăm khám để kiểm tra dấu hiệu bất thường.
Nhịp tim bình thường là bao nhiêu theo độ tuổi?
Nhịp tim của người bình thường là bao nhiêu? Nhịp tim bình thường khi nghỉ ngơi của người lớn nằm trong khoảng 60 - 100 lần/ phút. Những người chơi thể thao, thể lực tốt, nhịp tim khi nghỉ có thể giảm xuống 40 - 60 lần/ phút.
Trẻ em sẽ có nhịp tim nhanh hơn do thể tích tim còn nhỏ, lực tim chưa đủ mạnh. Tim bắt buộc phải gia tăng số lần đập để bơm máu nhiều hơn mới đáp ứng được nhu cầu cho cơ thể.
Nhịp tim trung bình là bao nhiêu? Trung bình, nhịp tim nghỉ ngơi của trẻ sơ sinh có thể lên đến 190 nhịp/ phút. Các phụ huynh không cần lo lắng vì nhịp tim sẽ giảm dần khi trẻ bước vào giai đoạn 7 - 9 tuổi.
Bảng theo dõi nhịp tim theo độ tuổi do Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ công bố.
| Độ tuổi | Nhịp tim bình thường |
| Trẻ sơ sinh 0 - 1 tháng tuổi | 70 - 190 |
| Trẻ sơ sinh 1 - 11 tháng tuổi | 80 - 160 |
| Trẻ 1 - 2 tuổi | 80 - 130 |
| Trẻ 3 - 4 tuổi | 80 - 120 |
| Trẻ 5 - 6 tuổi | 75 - 115 |
| Trẻ 7 - 9 tuổi | 70 - 110 |
| 10 tuổi trở lên và người lớn | 60 - 100 |
Giới hạn tối đa của nhịp tim
Nhịp tim tối đa là số lần tim đập tối đa trong một phút mà một người có thể đạt được. Đặc biệt đối với các vận động viên thể dục thể thao, chỉ số này góp phần quan trọng giúp điều chỉnh cường độ tập luyện cho phù hợp. Tùy vào thể trạng, tính chất môn thể thao hoặc bệnh lý mà chỉ số sẽ khác nhau. Nếu tập luyện, vận động quá mức, nhịp tim vượt quá giới hạn chịu đựng có thể gây ra hệ lụy xấu cho sức khỏe, chẳng hạn như ngất xỉu, nhồi máu cơ tim tim, đột quỵ…
Nhịp tim tối đa tính bằng công thức: 220 - tuổi. Ví dụ: 220 - 25 = 195 nhịp/ phút. Cách tính trên chỉ mang tính ước lượng, cần có sự tham vấn của bác sĩ, huấn luyện viên chuyên nghiệp để đưa ra phương án tập luyện, vận động cho phù hợp.
Ngoài áp dụng công thức 220 trừ cho số tuổi, có một cách tính nhịp tim tối đa khác là thực hiện bài kiểm tra gắng sức. Đây là một bài kiểm tra thể lực được thực hiện trong phòng thí nghiệm. Ở bài kiểm tra này, người tham gia sẽ được yêu cầu thực hiện một bài tập thể lực với cường độ tăng dần. Trong quá trình kiểm tra, chỉ số cao nhất sẽ được chọn làm kết quả cuối cùng.

Khi nào nhịp tim được xem là bất thường?
Nhịp tim bất thường là khi có sự biến động quá nhanh hoặc quá chậm. Nhịp tim bất thường có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như stress, thuốc, bệnh tim, hoặc rối loạn nội tiết. Nhịp tim bất thường có thể gây ra các triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt, hoặc ngất xỉu. Nhịp tim bất thường có thể được chẩn đoán bằng cách đo nhịp tim, làm điện tâm đồ, hoặc sử dụng thiết bị theo dõi nhịp tim.
1. Tim đập nhanh
Người bị tim đập nhanh có nhịp tim lớn hơn 100 lần/ phút. Nhịp tim đập nhanh có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, như căng thẳng, tập thể dục, thuốc, bệnh tim, hoặc rối loạn nội tiết. Nhịp tim đập nhanh có thể gây ra các triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt, hoặc ngất xỉu. Nhịp tim đập nhanh được coi là một loại rối loạn nhịp tim, hiện tượng này xuất hiện khi xung các xung điện mất kiểm soát, làm tim đập nhanh và có thể làm nhịp tim bình thường không đều. [2]
Để phân biệt các rối loạn nhịp tim, phải căn cứ vào nơi xuất phát của ổ rối loạn nhịp tim:
- Nhịp nhanh xoang: Ngay cả lúc cơ thể đang nghỉ ngơi, nút xoang (nơi phát xung điện tạo nhịp tim) vẫn phát xung quá mức.
- Nhịp nhanh trên thất: Xung điện xuất hiện ở vùng trên tâm thất khiến nhịp tim đập nhanh hơn. Đặc biệt có một dạng rối loạn nhịp xuất phát từ tâm nhĩ gọi là rung nhĩ gây gia tăng hình thành huyết khối (cục máu đông) làm tắc nghẽn các động mạch. Tình trạng này có thể dẫn đến đột quỵ
- Nhịp nhanh thất: Lúc này nhịp tim đập nhanh do xung điện xuất phát từ vùng tâm thất. Hiện tượng này có thể nguy hiểm đến tính mạng vì lượng máu bơm ra khỏi tim suy giảm, kéo theo tụt huyết áp.
Nếu xuất hiện một trong các biểu hiện kể trên, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện, phòng khám chuyên khoa tim mạch để được xử trí.
Để chẩn đoán nhịp tim đập nhanh, bạn cần làm một số xét nghiệm như:
- Nghe tim hoặc bắt mạch: Bác sĩ sẽ áp ống nghe vào vùng ngực trước tim để nghe tiếng tim hoặc bắt mạch bằng cách đặt ngón tay lên mạch cổ tay, mạch cổ… để đếm số lần mạch đập trong một phút.
- Đo điện tâm đồ (ECG): Bằng cách dán các miếng điện cực lên ngực, cánh tay và chân để ghi lại hoạt động điện của tim.
- Sử dụng thiết bị theo dõi nhịp tim: Bằng cách đeo một thiết bị nhỏ ghi lại nhịp tim trong một khoảng thời gian dài, thường là 24 giờ hoặc hơn để phát hiện các rối loạn nhịp tim không thường xuyên.
Để điều trị nhịp tim đập nhanh, bạn có thể cần dùng thuốc, thay đổi lối sống hoặc thực hiện các thủ thuật can thiệp, tùy theo nguyên nhân và loại rối loạn nhịp tim của bạn.
Một số biện pháp điều trị nhịp tim đập nhanh phổ biến là:
1.1 Dùng thuốc
Có nhiều loại thuốc có thể giúp nhịp tim bình thường ổn định như thuốc giảm nhịp tim, thuốc chống loạn nhịp, thuốc chống đông máu. Hoặc thuốc điều trị nguyên nhân gây ra nhịp tim đập nhanh, như thuốc giảm căng thẳng, thuốc giảm huyết áp, hoặc thuốc điều trị bệnh tuyến giáp.
1.2 Thay đổi lối sống
Bạn có thể làm chậm nhịp tim bằng cách thực hiện một số biện pháp đơn giản như hít thở sâu, uống nước lạnh, hoặc kích thích mạch cảm giác trên cổ. Bạn cũng nên hạn chế các yếu tố gây kích thích nhịp tim như cà phê, thuốc lá, rượu hoặc ma túy. Bạn nên tập thể dục đều đặn, ăn uống cân bằng và giảm stress để duy trì sức khỏe tim mạch.
1.3 Thực hiện các thủ thuật can thiệp
Trong một số trường hợp, bạn có thể cần thực hiện các thủ thuật can thiệp để khắc phục rối loạn nhịp tim như:
- Sốc điện chuyển nhịp: Bằng cách gửi các xung điện nhỏ qua tim để khôi phục nhịp tim bình thường.
- Triệt đốt ổ loạn nhịp: Bằng cách sử dụng các phương pháp như nhiệt, lạnh hoặc laser để hủy các ổ loạn nhịp gây ra nhịp tim đập nhanh.
- Cấy máy khử rung tim (ICD): Bằng cách cấy một thiết bị nhỏ dưới da ngực có dây điện cực được kết nối trực tiếp vào tim. Khi tim xuất hiện tình trạng rối loạn nhịp nguy hiểm, máy ICD sẽ phát ra một xung điện giúp khôi phục lại nhịp đập bình thường của tim.

2. Tim đập chậm
Tim đập chậm xuất hiện khi số lần tim đập thấp hơn chỉ số nhịp tim trung bình, dưới 60 lần/phút. Tim đập chậm có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau như: tuổi già, bệnh lý tim mạch, suy giáp, rối loạn chuyển hóa, tác dụng phụ của một số thuốc hoặc thảo dược hoặc do thói quen tập thể dục quá nhiều.
Tim đập chậm gây mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu, khó thở, đau ngực, loạn nhịp tim, sa sút trí tuệ hoặc các vấn đề về trí nhớ. Những triệu chứng này xuất hiện do tim không bơm đủ máu cho não và các cơ quan khác, gây thiếu hụt oxy và dinh dưỡng. Tim đập chậm có thể làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng như: suy tim, đột quỵ, đột tử.
Để chẩn đoán tim đập chậm, bác sĩ thường dùng các phương pháp như: điện tâm đồ (ECG), Holter, nghiệm pháp gắng sức, siêu âm tim, xét nghiệm máu, chụp cộng hưởng từ tim.
Quá trình điều trị tim đập chậm phụ thuộc vào nguyên nhân gây nên và mức độ của bệnh. Một số biện pháp gồm: điều chỉnh liều thuốc, cấy máy tạo nhịp tim, điều trị bệnh nền, thay đổi lối sống.
Yếu tố ảnh hưởng đến nhịp đập của tim
Các yếu tố ảnh hưởng đến nhịp tim là những yếu tố làm cho nhịp tim tăng lên hoặc giảm xuống so với mức nhịp tim bình thường. Những yếu tố này có thể xuất phát từ bên trong cơ thể hoặc bên ngoài môi trường. [3]
Dưới đây là một số yếu tố ảnh hưởng đến nhịp tim mà bạn có thể quan tâm:
- Tuổi tác: Trung bình, nhịp tim bình thường của người lớn khỏe mạnh là từ 60 đến 100 lần/phút, nhưng của trẻ em sẽ cao hơn và giảm dần đến khoảng 9 tuổi. Nhịp tim bình thường của trẻ sơ sinh từ 0 đến 1 tháng tuổi là từ 70 đến 190 lần/phút, của trẻ sơ sinh từ 1 đến 11 tháng tuổi là từ 80 đến 160 lần/phút, của trẻ em từ 1 đến 2 tuổi là từ 80 đến 130 lần/phút, và cứ thế giảm dần theo độ tuổi.
- Mức độ hoạt động thể chất: Khi bạn tập thể dục, cơ thể cần nhiều oxy và năng lượng hơn nên tim sẽ bơm nhiều máu hơn, làm cho nhịp tim tăng lên. Tần suất và cường độ tập thể dục cũng ảnh hưởng đến nhịp tim. Bạn tập càng nhiều và càng mạnh, nhịp tim sẽ càng cao. Nhịp tim mục tiêu khi tập thể dục là nhịp tim tối đa liên quan đến tuổi nhân với một tỷ lệ phần trăm, tùy theo mục tiêu của bạn.
- Hút thuốc lá: Dung nạp chất độc nicotine, carbon monoxide từ thuốc lá không chỉ tăng nguy cơ ung thư phổi mà còn làm tăng huyết áp và đẩy nhanh số lần tim đập. Nicotine làm co cứng các mạch máu, giảm lượng máu lưu thông nên tim phải làm việc nặng hơn. Carbon monoxide làm giảm lượng oxy trong máu nên tim phải bơm nhiều máu hơn để cung cấp đủ oxy cho cơ thể.
- Bệnh mãn tính: Một số bệnh mãn tính có thể làm thay đổi nhịp tim như bệnh tim, bệnh tuyến giáp, bệnh đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Những bệnh này có thể làm suy tim, rối loạn nhịp tim hoặc làm tăng nhu cầu oxy của cơ thể khiến nhịp tim tăng lên hoặc giảm xuống.
- Cân nặng: Người béo phì có thể có nhịp tim cao hơn người bình thường, vì tim phải bơm nhiều máu hơn để nuôi dưỡng các mô. Người béo phì cũng có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh tim mạch như huyết áp cao hoặc nhồi máu tim.
- Thuốc: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến nhịp tim như thuốc giảm nhịp tim, thuốc chống loạn nhịp, thuốc điều trị huyết áp, thuốc giảm căng thẳng, thuốc điều trị bệnh tuyến giáp hoặc thuốc điều trị hen suyễn. Bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào và tuân thủ theo hướng dẫn sử dụng.
- Nhiệt độ môi trường: Khi nhiệt độ hoặc độ ẩm tăng lên, tim sẽ bơm nhiều máu hơn, dẫn đến nhịp tim bình thường tăng lên. Điều này giúp cơ thể điều hòa nhiệt độ bằng cách tăng quá trình bài tiết mồ hôi. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ quá cao, cơ thể có thể bị sốc nhiệt, gây ra các triệu chứng như đau đầu, mệt mỏi hoặc ngất xỉu.
- Vị trí cơ thể: Nhịp tim có thể thay đổi tùy theo vị trí cơ thể của bạn. Khi bạn đứng dậy, tim sẽ bơm nhiều máu hơn để chống lại lực hấp dẫn, làm cho nhịp tim tăng lên. Khi bạn nằm xuống, tim sẽ bơm ít máu hơn, làm cho nhịp tim giảm xuống.
Cách đo nhịp tim
Dưới đây là một số hướng dẫn cách đo nhịp tim đơn giản được áp dụng phổ biến.
1. Bắt mạch
Bạn sử dụng ngón tay để cảm nhận mạch đập ở nhiều vị trí trên cơ thể, nhưng hai vị trí dễ tìm nhất là ở cổ tay và cổ. Để đo nhịp tim ở cổ tay, bạn đặt hai ngón tay trỏ và giữa của tay trái lên mặt trong của cổ tay phải, ngay dưới gân cổ tay hoặc bên trái cổ, dưới góc hàm. Đếm nhịp trong 30 giây và nhân đôi để có kết quả số lần tim đập/ phút.2. Thiết bị theo dõi nhịp tim
Bạn có thể sử dụng các thiết bị đo nhịp tim như đồng hồ thông minh, vòng đeo tay sức khỏe có tính năng đo nhịp tim để đo nhịp tim một cách chính xác và tiện lợi. Bạn chỉ cần đeo thiết bị lên cổ tay hoặc ngón tay và bật chức năng đo nhịp tim. Thiết bị sẽ sử dụng một đèn LED và một cảm biến quang học để đo lượng máu chảy qua mạch máu của bạn và hiển thị kết quả trên màn hình. Hoặc có thể sử dụng máy đo huyết áp và đọc kết quả nhịp tim hiển thị trên máy sau khi đo.
Đối với người mắc các bệnh về tim mạch, cần khảo sát theo chỉ định, bác sĩ sẽ tiến hành gắn thiết bị theo dõi nhịp tim 24 giờ, 48 giờ…
Một số lưu ý để giúp tim luôn khỏe mạnh
Tim là cơ quan trung tâm của hệ tuần hoàn, có nhiệm vụ bơm máu và oxy đến các bộ phận khác trong cơ thể. Để bảo vệ tim khỏi các bệnh lý tim mạch như suy tim, nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim, một số gợi ý đơn giản sau đây có thể tự thực hiện tại nhà.

- Ăn uống lành mạnh: Hạn chế tối đa việc tiêu thụ những thực phẩm từ chất béo động vật, nêm nếm gia vị vừa phải, tránh sử dụng những chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá. Thay vào đó, bạn nên cân bằng thực đơn ăn uống với rau xanh, hạt ngũ cốc, trái cây giàu vitamin hoặc thực phẩm nhiều omega 3 (cá hồi, hạt lanh); uống đủ nước mỗi ngày, khoảng 1,5 - 2 lít.
- Tập thể dục thường xuyên: Mỗi ngày nên dành ít nhất 30 phút để vận động, tập luyện thể thao. Vận động mang đến nhiều lợi ích sức khỏe, tăng sức đề kháng, lưu thông mạch máu, giảm huyết áp, giảm cholesterol. Bạn nên chọn những môn thể thao phù hợp với sức khỏe và thể trạng của mình như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, đạp xe hoặc tham gia các lớp tập nhóm như yoga, aerobic hoặc khiêu vũ.
- Giữ tâm trạng thoải mái: Stress, lo lắng và trầm cảm có thể gây ra các vấn đề về tim mạch như tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, hoặc co thắt động mạch. Bạn nên tìm cách giải tỏa stress bằng cách thư giãn, nghe nhạc, đọc sách, hoặc nói chuyện với người thân và bạn bè. Bạn cũng nên tránh những tình huống gây căng thẳng, xung đột hoặc áp lực. Nếu cảm thấy buồn, chán nản hoặc mất hy vọng, bạn nên tìm sự giúp đỡ của chuyên gia tâm lý.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Bạn nên gặp bác sĩ để kiểm tra các chỉ số liên quan đến tim mạch như huyết áp, đường huyết, cholesterol và chỉ số khối cơ thể (BMI). Bạn cũng nên làm các xét nghiệm tim mạch như điện tâm đồ, siêu âm tim, hoặc chụp cộng hưởng từ tim để phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch. Bạn nên tuân thủ theo lời khuyên và chỉ định của bác sĩ; sử dụng thuốc theo đúng liều lượng và thời gian.

Tim là cơ quan quan trọng nhất trong cơ thể, có nhiệm vụ duy trì sự sống bằng cách bơm máu và oxy đến các bộ phận khác. Tuy nhiên, tim cũng dễ bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, stress, thiếu vận động, hoặc chế độ ăn uống không lành mạnh.
Để bảo vệ tim mạch, ngoài việc tuân thủ các nguyên tắc cơ bản như ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên, giảm stress và kiểm tra sức khỏe định kỳ, bạn cũng có thể sử dụng một số chất bổ sung thiên nhiên có tác dụng bảo vệ sức khỏe tim mạch như tinh chất GDL-5 (chiết xuất từ phấn mía Nam Mỹ).
Đây là phương pháp an toàn, được các nhà khoa học Mỹ khám phá hiệu quả giảm cholesterol nhờ khả năng hoạt hóa các LDL-Receptor tế bào, giúp tế bào dễ dàng tiếp nhận và sử dụng cholesterol một cách hiệu quả, từ đó giảm lượng cholesterol xấu (LDL-c) và tăng lượng cholesterol tốt (HDL-c) trong máu.
Tất cả các yếu tố này giúp giảm tải áp lực cho tim, làm cho máu được bơm đến các cơ quan đầy đủ hơn. Đồng thời, tinh chất GDL-5 còn có tác dụng ngăn ngừa sự tích tụ của các tế bào bạch cầu và các tế bào bọt bên trong lớp niêm mạc của động mạch, làm giảm nguy cơ hình thành xơ vữa động mạch.
Nhịp tim bình thường là một yếu tố quan trọng để theo dõi sức khỏe. Tuy nhiên, nhịp tim có thể thay đổi do nhiều yếu tố khác nhau. Do đó, hiểu nhịp tim bình thường bao nhiêu có thể giúp bạn chủ động phát hiện nhịp tim bất thường và có biện pháp giúp nó ổn định trở lại.





