Nốt thủy đậu bị bội nhiễm và hướng điều trị

Thủy đậu là bệnh lành tính nhưng nếu không chăm sóc đúng cách sẽ dẫn đến nốt thủy đậu bị bội nhiễm có thể dẫn đến sẹo lõm và các biến chứng toàn thân nguy hiểm. Để hiểu rõ hơn về tình trạng này là như thế nào, cách xử trí hiệu quả mời bạn đọc cùng ECO Pharma theo dõi tiếp ở bài viết dưới đây.

Nốt thủy đậu bị bội nhiễm là gì?

Nốt thủy đậu bị bội nhiễm là tình trạng mụn nước do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra bị vi khuẩn (thường là tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn) xâm nhập và gây viêm, mưng mủ. Đây là biến chứng da liễu phổ biến, xuất hiện khi lớp da bảo vệ bị tổn thương khiến vi khuẩn dễ phát triển. Thay vì khô và bong vảy sau vài ngày, các nốt thủy đậu bội nhiễm trở nên sưng đỏ, đau rát, chảy dịch hoặc đóng mủ vàng làm tăng nguy cơ sẹo lõm và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết hay tổn thương cơ quan nội tạng.

Thông thường thủy đậu là bệnh lành tính và có thể tự khỏi sau một đến tuần. Tuy nhiên ở những người có hệ miễn dịch yếu (trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai) và người suy giảm miễn dịch (mắc bệnh nền, ung thư, ghép tế bào gốc, nhiễm HIV/AIDS hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài) nguy cơ bội nhiễm và biến chứng nặng cao hơn gấp nhiều lần. (1)

Nguyên nhân bội nhiễm thủy đậu

Thủy đậu bội nhiễm xảy ra khi các nốt mụn nước bị vi khuẩn xâm nhập và gây viêm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thói quen sinh hoạt, vệ sinh chưa đúng cách và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

• Gãi, cào làm vỡ nốt mụn nước: Khi gãi, cạy các nốt thủy đậu bị sẽ dễ gây nhiễm khuẩn tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn dẫn đến viêm mủ.
• Vệ sinh da không đúng cách: Tắm rửa không sạch sẽ, không thay quần áo thường xuyên, thoa bôi theo dân gian không đảm bảo vô trùng đều có thể gây nhiễm khuẩn.
• Môi trường ô nhiễm, nóng ẩm: Bụi bẩn, mồ hôi làm cho các nốt mụn dễ nhiễm trùng và viêm mủ.
• Sức đề kháng yếu: Người có hệ miễn dịch yếu nhưtrẻ nhỏ, người suy dinh dưỡng, phụ nữ mang thai hoặc người bị suy giảm miễn dịch như mắc bệnh mạn tính dễ gặp biến chứng bội nhiễm hơn.

Dấu hiệu nhận biết vết thủy đậu bội nhiễm

Người bệnh có thể quan sát cả thay đổi tại nốt mụn nước và biểu hiện toàn thân để đánh giá tình trạng nốt thủy đậu bị bội nhiễm:

• Thay đổi tại nốt mụn nước: Khi bị bội nhiễm, các nốt thủy đậu thường sưng đỏ và to hơn bình thường, xung quanh xuất hiện quầng viêm. Bên trong nốt có thể thấy mủ vàng, dịch đục hoặc thậm chí lẫn máu. Người bệnh cảm giác đau rát, nốt chảy dịch kéo dài, đóng vảy dày và khó bong. Sau khi lành, những vết này dễ để lại sẹo lõm hoặc thâm da mất thẩm mỹ.
• Dấu hiệu toàn thân: Ngoài tổn thương da, người bệnh có thể sốt cao liên tục từ 38,5 °C – 39,5°C và không đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt. Các biểu hiện đi kèm gồm ớn lạnh, đau cơ, mệt mỏi, nổi hạch bạch huyết. Ở trẻ nhỏ, tình trạng này thường khiến trẻ biếng ăn, quấy khóc, ngủ kém, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe và quá trình hồi phục.

Mức độ nguy hiểm của bội nhiễm thủy đậu

Bội nhiễm thủy đậu không chỉ làm bệnh kéo dài mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe. Tùy vào mức độ tổn thương, biến chứng có thể xảy ra tại chỗ trên da hoặc lan rộng thành biến chứng toàn thân nguy hiểm.

• Biến chứng tại chỗ: Khi nốt thủy đậu bị viêm nhiễm nặng, người bệnh dễ để lại sẹo rỗ hoặc sẹo lồi do tổn thương da sâu và tăng sinh mô sợi. Một số trường hợp, vùng viêm lan rộng gây viêm mô tế bào với biểu hiện sưng đỏ, đau nhức. Nếu mủ tích tụ nhiều, áp xe da có thể hình thành và phải được xử trí bằng rạch dẫn lưu để lại sẹo vĩnh viễn.
• Biến chứng toàn thân: Nghiêm trọng hơn, vi khuẩn từ vết bội nhiễm có thể xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết, đe dọa trực tiếp tính mạng. Ngoài ra người bệnh còn có nguy cơ gặp các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, viêm gan (tuy hiếm nhưng cực kỳ nguy hiểm). Ở người có hệ miễn dịch yếu, tình trạng bội nhiễm có thể dẫn đến suy đa cơ quan nếu không được điều trị kịp thời.

Hướng điều trị và chăm sóc thủy đậu bội nhiễm

Để hạn chế biến chứng thủy đậu và rút ngắn thời gian hồi phục, người bị bệnh cần được điều trị kết hợp với chăm sóc đúng cách.

1. Điều trị

Ở đa số trường hợp thủy đậu bội nhiễm, bác sĩ thường chỉ định kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm tùy theo mức độ nhiễm khuẩn; đồng thời kê đơn thuốc hạ sốt, giảm đau như paracetamol khi thân nhiệt trên 38,5°C.

Tại vị trí bộ nhiễm, người bệnh có thể được bôi dung dịch sát khuẩn như xanh methylen, povidone-iodine hoặc hồ nước để làm khô nốt mụn nước và ngăn vi khuẩn lan rộng. Nếu hình thành ổ áp xe, bác sĩ sẽ tiến hành thủ thuật rạch dẫn lưu. Đối với trường hợp nặng hoặc có biến chứng toàn thân, người bệnh cần nhập viện để theo dõi và điều trị tích cực bằng kháng sinh đường tĩnh mạch.

2. Chăm sóc

Bên cạnh điều trị y tế, người bệnh cũng cần chú ý giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm và thay quần áo hàng ngày để hạn chế vi khuẩn bám trên da; Tránh gãi hay chọc vỡ nốt mụn nước, trẻ nhỏ nên được cắt móng tay, đeo găng mỏng để tránh cào gãi khi ngủ.

Ngoài ra người bệnh cũng cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, uống đủ nước, bổ sung trái cây giàu vitamin C, thực phẩm dễ tiêu hoá; đồng thời hạn chế đồ cay nóng và dầu mỡ; Nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, giữ môi trường sống thoáng mát, sạch sẽ và tái khám đúng hẹn để bác sĩ theo dõi tiến triển bệnh.

Ngăn ngừa bội nhiễm khi bị thủy đậu

Phòng ngừa bội nhiễm thủy đậu là điều quan trọng giúp bệnh diễn tiến nhẹ và hồi phục nhanh. Điều đầu tiên là người bệnh cần giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, tắm bằng nước ấm, lau khô nhẹ nhàng và thay quần áo hằng ngày để tránh vi khuẩn bám vào da; tránh cào xước nốt mụn nước. Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ nên cắt ngắn móng tay hoặc đeo găng tay mềm để bảo vệ da khi bé cào gãi khi ngủ. Ngoài ra, người bệnh cần giữ nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng; không dùng chung khăn, chăn, gối với người khác để phòng bệnh lây lan.

Người bệnh nên bổ sung nhiều nước, rau xanh, trái cây giàu vitamin C và kẽm, đồng thời hạn chế đồ chiên rán, cay nóng. Bên cạnh phòng ngừa bội nhiễm thủy đậu, người bệnh cũng cần chủ động tiêm vắc xin theo khuyến cáo của Bộ Y tế để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC có hơn 230 trung tâm trên toàn quốc cung ứng đầy đủ vắc xin chính hãng, kể cả loại khan hiếm; quy trình tiêm chủng 8 bước an toàn là địa chỉ tiêm chủng uy tín được nhiều người lựa chọn.

Nốt thủy đậu bị bội nhiễm là biến chứng khi mụn nước thủy đậu bị vi khuẩn xâm nhập, khiến nốt sưng đỏ, mưng mủ, đau rát và dễ để lại sẹo. Thủy đậu bội nhiễm nếu không điều trị kịp thời có thể lan rộng, gây nhiễm trùng huyết, viêm phổi hay tổn thương cơ quan nội tạng. Để kiểm soát bội nhiễm hiệu quả, người bệnh cần đi khám bác sĩ ngay để được can thiệp điều trị kịp thời. Bác sĩ có thể chỉ định người bệnh dùng kháng sinh phù hợp, kết hợp chăm sóc da đúng cách, bổ sung dinh dưỡng tăng sức đề kháng và theo dõi sát diễn tiến bệnh.