Dấu hiệu thủy đậu nặng lên và giải pháp cần tiến hành

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do virus varicella-zoster gây ra, thường nhẹ ở trẻ nhỏ nhưng có thể nhanh chóng trở nặng và gây biến chứng nguy hiểm ở người lớn, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch. Ở bài viết dưới đây, ECO Pharma sẽ giúp bạn nhận biết sớm các dấu hiệu thủy đậu nặng và hướng dẫn các giải pháp cần thực hiện để bảo vệ sức khỏe.

Các dấu hiệu bị thủy đậu nặng

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do virus varicella-zoster gây ra, đặc trưng bởi các nốt phát ban ngứa, bắt đầu ở mặt và thân rồi lan khắp cơ thể, tiến triển qua 3 giai đoạn ban đỏ, mụn nước và đóng vảy. Thông thường, bệnh diễn biến nhẹ và tự khỏi nhưng nếu tiến triển nặng, cần được nhận biết sớm để có hướng xử trí kịp thời.

Những dấu hiệu thủy đậu nặng như:

• Sốt cao liên tục trên 39°C kéo dài trên 48 giờ không hạ dù đã dùng thuốc, có thể kèm co giật.
• Mụn nước to, chứa mủ hoặc máu cho thấy tình trạng nhiễm trùng da.
• Phát ban dày đặc toàn thân, lan nhanh, kèm đau rát và sưng đỏ.
• Biểu hiện thần kinh như lú lẫn, buồn ngủ nhiều, co giật, cứng gáy. Dấu hiệu này có thể do viêm não hoặc viêm màng não.
• Khó thở, đau ngực, thở nhanh hoặc thở gấp, gợi ý biến chứng viêm phổi.
• Chảy máu bất thường do rối loạn đông máu (chảy máu cam, xuất huyết dưới da hoặc có máu trong phân).
• Nôn ói liên tục, bỏ ăn uống dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải.
• Da nhợt nhạt, tím tái, môi khô – dấu hiệu thiếu oxy hoặc sốc.
• Đau bụng dữ dội có thể liên quan đến viêm gan hoặc viêm tụy.

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cần đến bệnh viện điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Những đối tượng nào có nguy cơ cao bị thủy đậu trở nặng?

Phần lớn những người mắc thuỷ đậu ở mức độ nhẹ và tự khỏi sau 1 tuần – 2 tuần. Nguy cơ bị thủy đậu nặng và dễ gặp biến chứng nghiêm trọng hơn thường gặp hơn ở một số nhóm đối tượng như:

• Trẻ sơ sinh: Đặc biệt là trẻ có mẹ chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc xin. Vì hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên trẻ dễ bị viêm phổi hoặc nhiễm trùng huyết.
• Người lớn và thanh thiếu niên: Bệnh thường nặng hơn so với trẻ nhỏ, nguy cơ viêm phổi và biến chứng cao hơn.
• Phụ nữ mang thai: Nguy cơ cao bị viêm phổi nặng, đồng thời có thể lây sang thai nhi gây hội chứng thủy đậu bẩm sinh hoặc sảy thai nếu nhiễm bệnh trong giai đoạn đầu thai kỳ.
• Người suy giảm miễn dịch: Gồm người nhiễm HIV; người đang điều trị ung thư bằng hóa trị, thuốc ức chế miễn dịch; hoặc người ghép tạng. Nhóm người này bệnh dễ lan rộng và tiến triển nhanh đến biến chứng nặng.

Biến chứng nguy hiểm của thủy đậu nặng

Biến chứng của thủy đậu không phổ biến nhưng vẫn có thể xảy ra ở nhóm đối tượng nguy cơ cao với một số biến chứng nghiêm trọng cần lưu ý gồm:

• Nhiễm trùng do vi khuẩn ở da, máu và mô mềm, có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết.
• Viêm não hoặc hội chứng Reye gây tổn thương não và gan, thường liên quan đến việc dùng aspirin ở trẻ em.
• Viêm phổi, đây là biến chứng thường gặp nhất ở người lớn, đặc biệt là phụ nữ mang thai.
• Mất nước do sốt cao kéo dài, nôn ói, bỏ ăn uống.
• Rối loạn đông máu gây xuất huyết dưới da, chảy máu cam hoặc máu trong phân.
• Tổn thương gan với biểu hiện vàng da, men gan tăng.

Mặc dù nguy cơ tử vong do thủy đậu rất thấp nhưng số liệu tại Mỹ vào năm 2022 ghi nhận vẫn có gần 30 ca tử vong và khoảng 1.400 ca nhập viện liên quan đến thủy đậu. Điều này cho thấy biến chứng nguy hiểm vẫn có thể xảy ra và không nên chủ quan. (1)

Bị thủy đậu nặng phải làm sao?

Khi nhận thấy các triệu chứng trở nặng, người bệnh cần đến bệnh viện ngay. Nếu được chẩn đoán bệnh thủy đậu nặng sẽ có chỉ định nhập viện, điều trị bằng thuốc kháng virus acyclovir đường tĩnh mạch và thuốc hạ sốt.

Người bệnh cần cách ly tối thiểu 7 ngày từ khi phát ban hoặc đến khi tất cả mụn nước khô vảy, ở phòng riêng, thông thoáng và tránh tiếp xúc với nhóm nguy cơ cao. Cũng cần phải theo dõi sát dấu hiệu biến chứng như khó thở, đau ngực, lú lẫn, co giật, tụt huyết áp, da lạnh, tím tái… và báo ngay cho bác sĩ để xử trí kịp thời.

Cách phòng ngừa thủy đậu tiến triển nặng

Biện pháp phòng ngừa tốt nhất hiện nay đối với người chưa mắc bệnh là tiêm đủ hai liều vắc xin sống giảm độc lực chủng Oka. Varivax (Mỹ), Varilrix (Bỉ) có khả năng phòng thuỷ đậu hiệu quả từ 70% – 90% và ngăn ngừa bệnh nặng trên 95%.

Đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nếu chưa có miễn dịch cần tiêm vắc xin trước khi mang thai ít nhất một tháng; không tiêm trong thời kỳ mang thai vì có thể gây rủi ro thai kỳ. Nếu vô tình tiếp xúc gần với người mắc thủy đậu, tiêm globulin miễn dịch đặc hiệu (Varicella Zoster Immune Globulin – VZIG) sẽ giúp giảm nguy cơ tiến triển nặng và các biến chứng nghiêm trọng.

Trung tâm Tiêm chủng VNVC là hệ thống tiêm chủng người lớn và trẻ em uy tín hàng đầu Việt Nam hiện nay. VNVC cung ứng đầy đủ các loại vắc xin, thuốc miễn dịch đặc hiệu với quy trình bảo quản chuẩn quốc tế; đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng giàu kinh nghiệm. Hệ thống có mặt ở tất cả các tỉnh thành, phục vụ mọi đối tượng khách hàng một cách chuyên nghiệp.

Nếu đã mắc thủy đậu, da cần giữ cho sạch và khô ráo, vệ sinh thân thể hàng ngày bằng nước ấm và dung dịch tắm dịu nhẹ; thay quần áo, ga giường thường xuyên; tránh gãi làm vỡ mụn nước; trẻ em nên cắt móng tay hoặc đeo găng tay mềm. Nếu mụn nước vỡ, sát trùng nhẹ bằng dung dịch povidone-iodine loãng hoặc xanh methylen để ngăn nhiễm khuẩn.

Người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, nếu sốt cao, cần áp dụng các biện pháp hạ sốt nhanh chóng (thuốc uống, thuốc đặt hậu môn, miếng dán, đắp khăn lạnh). Thuốc paracetamol, aspirin cần dùng đúng liều lượng để tránh gây độc cho gan; không dùng aspirin cho trẻ em vì có thể gây ra hội chứng Reye.

Người bệnh cần bổ sung dinh dưỡng để tăng cường miễn dịch. Đặc biệt cần uống nhiều nước (nước lọc, oresol, sữa, nước trái cây); ăn thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, giàu protein và vi chất; hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, tránh rượu bia, caffeine và nước ép bưởi.

Khi có các triệu chứng sốt cao gây co giật, khó thở, nôn ói liên tục, rối loạn tri giác, phát ban lan nhanh, có mủ cần nhập viện ngay; đặc biệt trẻ em có các dấu hiệu bỏ bú, không tự thức dậy đòi ăn, sụt cân nhanh, quấy khóc, tiêu chảy.

⇒ Bạn nên tìm hiểu thêm: Thủy đậu nhẹ biểu hiện ngoài da như thế nào, có nguy hiểm không?

Đa số người mắc thủy đậu có diễn tiến nhẹ nhưng nguy cơ trở nặng vẫn có thể xảy ra. Thủy đậu nặng có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng dẫn đến tàn tật và tử vong, đặc biệt ở phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Vì vậy những người mắc bệnh cần được cần theo dõi liên tục để phát hiện sớm các triệu chứng trở nặng, nhập viện và điều trị kịp thời.