Nốt thủy đậu mới mọc là triệu chứng dễ nhận biết bệnh sớm nhất để theo dõi và chủ động chăm sóc, điều trị, phòng tránh lây lan ra cộng đồng. Nốt thủy đậu mới phát trông như thế nào, các triệu chứng toàn thân ra sao, cùng ECO Pharma theo dõi ngay sau đây.
Trước khi phát ban, người bệnh thường có triệu chứng toàn thân trong 1 – 2 ngày như sốt nhẹ, đau đầu, chán ăn, đau họng, mệt mỏi hoặc toàn thân khó chịu. Đây là dấu hiệu báo trước sự xuất hiện của các nốt thủy đậu. (1)
Trong 24 giờ đầu, trên da hình thành các nốt đỏ nhỏ, đường kính 1 – 3 mm, bề mặt phẳng hoặc hơi gồ nhẹ. Thông thường, ban khởi phát ở vùng ngực, lưng, mặt rồi nhanh chóng lan ra toàn thân. Nốt ban đầu sẽ có màu hồng, đỏ tươi, kèm theo cảm giác ngứa rát. Ở thời điểm này, nốt thủy đậu mới mọc dễ bị nhầm lẫn với rôm sảy hay vết muỗi đốt.
Sau khoảng 24 giờ, các nốt đỏ diễn tiến nhanh thành mụn nước trong suốt, đường kính 2 – 5 mm, hình tròn, bầu dục, nổi trên nền da đỏ. Đây là đặc điểm điển hình, người bệnh có cảm giác ngứa dữ dội, mụn dễ vỡ khi cọ xát. Trong vòng 3 – 5 ngày, da có thể xuất hiện liên tiếp nốt mới khiến cơ thể nổi cả nốt đỏ, mụn nước và vảy.
Sau 5 – 7 ngày, mụn nước vỡ ra, dịch khô lại và hình thành lớp vảy màu nâu sẫm, đen. Các vảy này sẽ bong tự nhiên trong vòng 1 – 2 tuần. Cảm giác ngứa gần như biến mất nhưng nếu gãi nhiều hoặc nhiễm trùng có thể để lại sẹo lõm. Một dấu hiệu quan trọng là khi tất cả mụn nước đã đóng vảy, người bệnh không còn khả năng lây truyền virus cho người khác.
Nốt thủy đậu mới mọc thường khởi phát trên vùng da như ngực, lưng, mặt, sau đó lan dần ra toàn thân. Ngoài da, các mụn nước còn có thể xuất hiện ở những vị trí đặc biệt như niêm mạc miệng, họng, mắt và vùng sinh dục. Khi xuất hiện trong khoang miệng, các mụn nước dễ vỡ, tạo thành vết loét màu trắng, vàng, viền đỏ gây đau rát khiến việc ăn uống khó khăn hơn.
Khi nhận thấy nốt thủy đậu mới mọc, việc chăm sóc, xử trí đúng cách góp phần kiểm soát triệu chứng, rút ngắn thời gian bệnh và ngăn ngừa biến chứng.
Ngay khi phát hiện bệnh, người bệnh cần được cách ly để giảm thiểu nguy cơ lây lan nhanh. Virus có khả năng lây truyền từ 1 – 2 ngày trước khi phát ban, kéo dài cho đến khi toàn bộ mụn nước đã đóng vảy, thường trong khoảng 7 – 10 ngày. Trong giai đoạn này, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch vì nhóm đối tượng này rất dễ gặp biến chứng nặng.
Tuyệt đối không gãi, chà xát, làm vỡ mụn nước vì dễ để lại sẹo và gây nhiễm trùng thứ phát. Để làm dịu cảm giác ngứa, bạn có thể tắm yến mạch dạng keo, chườm mát hoặc dùng kem calamine. Người bệnh nên cắt ngắn móng tay, mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, với trẻ nhỏ có thể cho đeo găng (găng tay vải mềm, găng cotton) khi ngủ để tránh gãi; Không nên bôi thuốc nam, lá cây, các loại kem không rõ nguồn gốc lên nốt thủy đậu mới mọc vì nguy cơ nhiễm trùng rất cao.
Để hạ sốt, người bệnh có thể uống acetaminophen (paracetamol) theo chỉ định bác sĩ. Không sử dụng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye – biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến não – gan. Cũng nên hạn chế ibuprofen do liên quan đến nguy cơ nhiễm trùng nặng. Nếu ngứa nhiều, có thể dùng thuốc kháng histamine như diphenhydramine (Benadryl), nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước, nhất là với trẻ em.
Người bệnh nên ăn các loại thực phẩm nhẹ nhàng, dễ tiêu như cháo, súp, khoai nghiền, trái cây ngọt dịu; Nên tránh các món cay, mặn, chua, đồ chiên giòn và trái cây có múi vì dễ làm kích ứng vết loét niêm mạc. Đồng thời, bạn nên uống nhiều nước lọc, nước dừa, trà thảo mộc để duy trì điện giải, hạn chế cà phê, nước ngọt có ga. Người bệnh không nên kiêng khem quá mức, hãy chia nhỏ bữa để đảm bảo dinh dưỡng giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus như acyclovir, hiệu quả nếu dùng trong 24 giờ đầu sau khi phát ban. Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh, thuốc bôi corticoid hoặc áp dụng những bài thuốc dân gian truyền miệng. Việc dùng thuốc, dù uống hay bôi, đều cần được thực hiện dưới chỉ định của bác sĩ, đặc biệt với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ để đảm bảo an toàn.
Nhận biết và xử trí đúng khi xuất hiện nốt thủy đậu mới mọc sẽ giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng, hạn chế biến chứng và ngăn ngừa lây lan. Cách phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vắc xin thủy đậu. Tại hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC, vắc xin luôn được bảo quản trong kho lạnh đạt chuẩn GSP, đa dạng lựa chọn cho mọi lứa tuổi và đảm bảo an toàn tuyệt đối. Chủ động tiêm ngừa tại VNVC sẽ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng trước bệnh thủy đậu.
