Hành vi rạch tay trầm cảm tự hủy hoại bản thân cho thấy mức độ nghiêm trọng của loại rối loạn tâm thần này. Người bệnh cần được điều trị ngay lập tức và giám sát chặt chẽ, phòng ngừa nguy cơ tự tử. ECO Pharma sẽ giúp bạn tìm hiểu nguyên nhân, biểu hiện và các giải pháp ngăn ngừa thiết thực.
Rạch tay trầm cảm là gì? Đây là biểu hiện trầm cảm nặng. Người bệnh đã rơi vào tâm trạng tuyệt vọng, chán nản, không còn hứng thú với mọi hoạt động thường ngày, sinh hoạt bị đảo lộn, hoài nghi về giá trị bản thân. Người bệnh không chỉ dừng ở mức độ rạch tay trầm cảm mà còn có thể có ý định tự sát. (1)
Đây là giai đoạn nguy hiểm, người bệnh cần được điều trị ngay lập tức và luôn phải giám sát 24/24 để phòng nguy cơ tự tử.
Hành động tự rạch tay ở người trầm cảm thường được lý giải như sau:
Tình trạng rạch tay trầm cảm thường xảy ra ở giới trẻ, đặc biệt là thanh thiếu niên. Khi rơi vào bế tắc, khủng hoảng, giới trẻ thường có xu hướng thực hiện các hành vi sai lệch, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, điển hình là tự hành hạ bản thân bằng cách rạch tay.
Nếu các cảm xúc tuyệt vọng, chán chường, suy sụp không được bộc lộ, người bệnh không có cơ hội nói ra những suy nghĩ bên trong thì có nhiều khả năng sẽ tự thực hiện hành vi hủy hoại bản thân, đặc biệt là rạch tay trầm cảm. Ngoài ra, sự không lắng nghe và thấu hiểu đến từ người thân, bạn bè cũng khiến người bệnh càng tuyệt vọng và gây ra những hành vi thiếu suy nghĩ.
Đây là lý do thường được nhắc đến và cũng là nguyên nhân chính thúc đẩy nhiều người trẻ tự ngược đãi bản thân. Khi các cảm xúc tiêu cực bị dồn nén kéo dài, người bệnh thường có nhiều xu hướng muốn tự hành hạ chính mình, bằng cách sử dụng mảnh chai, dao lam, kim tiêm để đâm vào cơ thể như một cách giải tỏa cảm xúc. (2)
Nhiều người mắc trầm cảm do một số sai lầm nghiêm trọng đã gây ra trong quá khứ và luôn cảm thấy dằn vặt nội tâm, tự trách móc bản thân. Chính vì thế, rạch tay cũng có khả năng xuất phát từ việc muốn tự hành hạ chính mình, muốn bản thân phải trả giá cho những lỗi lầm đã gây ra. Người bệnh xem đây như một sự trừng phạt thích đáng.
Bên cạnh trầm cảm dẫn đến tình trạng rạch tay trầm cảm do các tình trạng như rối loạn lưỡng cực, rối loạn suy nghĩ, rối loạn hành vi khi được kết hợp với nhau có thể là lý do khiến người bệnh bị thôi thúc về hành vi tự rạch tay chân của mình.
Trầm cảm cùng với các loại rối loạn tâm thần khác có thể dẫn đến hành vi tự hủy hoại bản thân.
Nhiều người trẻ không nhận được sự quan tâm từ gia đình, bạn bè, xã hội cũng có xu hướng thực hiện các hành vi tự rạch tay, hành hạ thể xác. Trong vô thức, họ muốn tạo ra sự chú ý với mọi người xung quanh để người khác quan tâm đến mình. (3)
Sử dụng chất kích thích, áp lực kéo dài, di truyền,… là những nguyên nhân góp phần gây ra tình trạng rạch tay trầm cảm, nguy hiểm hơn là dẫn đến trầm cảm nặng.
Nhiều người bị căng thẳng, lo âu đã tìm đến rượu để giải tỏa vì khi say xỉn, có thể quên đi mọi thứ tạm thời. Nhưng rượu lại là chất gây trầm cảm, có thể phá vỡ sự cân bằng của chất dẫn truyền thần kinh trong não, ảnh hưởng đến cảm xúc, suy nghĩ và hành vi. Rượu cũng làm chậm quá trình xử lý thông tin của não, khiến bạn khó xác định được cảm xúc thực sự của mình và các hậu quả của trầm cảm có thể xảy ra. Vì vậy, càng uống nhiều rượu, trầm cảm có thể càng tăng nặng.
Ngoài ra, hút thuốc cũng là hành vi làm tăng nguy cơ trầm cảm. Tần suất hút thuốc và số lượng thuốc lá càng tăng thì nguy cơ trầm cảm càng cao. Việc cai thuốc lá có thể làm giảm nguy cơ trầm cảm.
Căng thẳng, áp lực có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể. Nếu căng thẳng không được điều trị có thể tàn phá sức khỏe thể chất và tinh thần. Một tình trạng rất nghiêm trọng mà căng thẳng mãn tính có thể dẫn đến là trầm cảm.
Căng thẳng mãn tính có thể dần dần làm suy nghĩ của một người trở nên tồi tệ hơn và mở đường cho trầm cảm phát triển. Ngoài ra, những người mắc chứng rối loạn sức khỏe tâm thần từ trước có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi áp lực, căng thẳng cao hơn so với những người không mắc bệnh.
Nếu một người có cha mẹ hoặc anh chị em bị trầm cảm nặng, người đó có thể có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp 2 hoặc 3 lần so với người bình thường. Trường hợp cha mẹ hoặc anh chị em đã từng bị trầm cảm nhiều lần và mắc bệnh sớm trước tuổi đôi mươi, con cái của những người này có thể phát triển trầm cảm với tốc độ cao gấp 4 hoặc 5 lần so với người bình thường.
Xem thêm: Người trầm cảm có tự khỏi được không? Có hết bệnh không?
Ăn uống lành mạnh, tập thể dục, thiền định,… là những cách hữu hiệu để phòng ngừa tình trạng rạch tay trầm cảm nguy hiểm.
Một trong những chìa khóa để có một cơ thể khỏe mạnh là lựa chọn thực phẩm phù hợp. Vậy người bị trầm cảm nên ăn gì và không nên ăn gì? Chuyên gia tư vấn nên ăn một chế độ ăn nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, thực phẩm từ sữa ít béo, thịt nạc, thịt gia cầm và cá có thể giúp bạn giảm nguy cơ mắc các vấn đề về sức khỏe thể chất và tâm thần.
Mặc dù không có chất dinh dưỡng hay kế hoạch ăn uống nào có thể hoàn toàn phòng ngừa hoặc chữa khỏi trầm cảm, nhưng dinh dưỡng tổng thể tốt là điều cần thiết cho sức khỏe tâm thần. Thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất, carbohydrate phức hợp, protein và axit béo là chìa khóa để giữ cho bộ não hoạt động tốt.
Bạn có thể xây dựng chế độ ăn uống dựa trên một số gợi ý sau:
Cơ thể tạo ra các phân tử gọi là gốc tự do, chúng làm tổn thương tế bào, lão hóa và đặc biệt ảnh hưởng đến não. Mặc dù không có cách nào để ngăn chặn hoàn toàn các gốc tự do nhưng bạn có thể giảm bớt tác động xấu của chúng bằng cách ăn thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như:
Các nhà khoa học phát hiện ra rằng người không ăn đủ omega-3 có thể có tỷ lệ mắc trầm cảm nặng cao hơn. Những người ít ăn cá, nguồn giàu axit béo này có nhiều khả năng bị trầm cảm hơn. Các thực phẩm cung cấp omega-3 bao gồm:
Một nghiên cứu năm 2020 cho thấy hàm lượng vitamin B12 thấp hơn có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm. Thực phẩm giàu vitamin B12 bao gồm sò, cá hồi, cá mòi, cá hồi, thịt bò, thực phẩm từ sữa, trứng,…
Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng tập thể dục là một phương pháp điều trị trầm cảm hữu ích đối với chứng trầm cảm nhẹ, đặc biệt hạn chế tình trạng rạch tay trầm cảm. Những lợi ích có thể đạt được từ việc tập thể dục phụ thuộc vào số lượng bài tập được thực hiện. Các bài tập aerobic (chẳng hạn như chạy hoặc đi bộ), trong ít nhất 30 phút, ba lần một tuần, trong ít nhất tám tuần có hiệu quả rất tốt.
Cần nhiều nghiên cứu hơn để tìm ra loại bài tập tốt nhất, tần suất và thời gian nên thực hiện. Khuyến nghị hiện tại là ít nhất 30 phút hoạt động thể chất với cường độ vừa phải trong hầu hết các ngày trong tuần. Những người mắc bệnh tim hoặc bệnh hô hấp nặng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập thể dục.
Thực hành thiền định giúp giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ,… góp phần ngăn ngừa tình trạng rạch tay trầm cảm.
Giảm căng thẳng là một trong những lợi ích khi thực hành thiền. Thông thường, căng thẳng về tinh thần và thể chất làm tăng nồng độ hormone cortisol gây ra nhiều tác hại của stress, chẳng hạn như giải phóng các chất gây viêm gọi là cytokine. Những tác động này có thể làm gián đoạn giấc ngủ, thúc đẩy trầm cảm, lo lắng, tăng huyết áp, gây mệt mỏi và suy nghĩ tiêu cực. Trong một nghiên cứu kéo dài 8 tuần cho thấy, thiền chánh niệm đã làm giảm phản ứng viêm do căng thẳng gây ra.
Bên cạnh đó, một nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những người thiền định ngủ lâu hơn và cải thiện được mức độ nghiêm trọng của chứng mất ngủ. Thiền định còn có thể giúp thư giãn cơ thể, giải phóng căng thẳng và đưa bạn vào trạng thái yên bình, dễ buồn ngủ hơn. Một số cách thiền bạn có thể thử là thiền chánh niệm, thiền yêu thương, thiền hành,…
Việc chia sẻ cảm xúc của bản thân đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tình trạng rạch tay trầm cảm:
Hãy chia sẻ với người bạn tin tưởng, người có thể thấu hiểu và đồng cảm. Đó có thể là bạn bè, thành viên gia đình, chuyên gia tư vấn hoặc bất kỳ ai bạn cảm thấy thoải mái khi chia sẻ. Tìm một nơi yên tĩnh để bạn có thể chia sẻ một cách thoải mái.
Nếu bạn cảm thấy quá khó khăn để chia sẻ cảm xúc và câu chuyện của mình với người khác, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp từ chuyên gia tư vấn hoặc nhà trị liệu. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm một số mẹo sau:
Bên cạnh đó, phụ nữ có thể chủ động bổ sung tinh chất Lepidium Meyenii có khả năng hỗ trợ hệ trục Não Bộ – Tuyến yên – Buồng trứng hoạt động hiệu quả. Tinh chất này giúp điều chỉnh bộ ba hormone Estrogen, Progesterone và Testosterone đáp ứng nhu cầu của cơ thể, cải thiện sức khỏe, nhan sắc và sinh lý nữ. Khi hormone cân bằng, thể chất khỏe mạnh, sức khỏe tâm thần sẽ được nâng cao và có thể hỗ trợ ngăn ngừa hoặc vượt qua trầm cảm.
Rạch tay trầm cảm là hành vi tự tổn thương nguy hiểm, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe và tính mạng. Thay vì chìm đắm trong tuyệt vọng, hãy mạnh mẽ tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người thân yêu, chuyên gia tâm lý. Hãy nhớ rằng bạn không đơn độc. Với sự hỗ trợ của gia đình và nỗ lực của bản thân, bạn hoàn toàn có thể vượt qua giai đoạn tăm tối này và hướng đến một cuộc sống tươi sáng hơn.
