Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Sinh thiết gan: Khi nào cần làm, quy trình và chỉ định

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Sinh thiết gan là phương pháp chẩn đoán chuyên sâu giúp xác định bản chất bệnh lý và mức độ tổn thương nhu mô gan. Để hiểu rõ hơn về kỹ thuật này, các chỉ định thực hiện cũng như những trường hợp cần lưu ý, mời bạn cùng tham khảo bài viết sau của ECO Pharma. 

sinh thiết gan

Sinh thiết gan là gì?

Sinh thiết gan là thủ thuật lấy một mảnh mô gan nhỏ để phân tích mô bệnh học dưới kính hiển vi. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện những bất thường về cấu trúc tế bào, mức độ viêm, xơ hóa cùng những tổn thương khác trong nhu mô gan.

Thủ thuật thường được chỉ định khi xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ) chưa đủ cơ sở kết luận bệnh lý. Kết quả sinh thiết giúp làm rõ nguyên nhân tổn thương, đánh giá giai đoạn bệnh và cung cấp thêm căn cứ để xây dựng phác đồ điều trị.

Khi nào cần sinh thiết gan?

Sinh thiết gan giúp xác định các bệnh lý gan khi xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh chưa đủ căn cứ kết luận. Đồng thời, phương pháp này đánh giá mức độ xơ hóa theo thang điểm F0-F4, xác định giai đoạn bệnh mãn tính, tiên lượng diễn tiến và kiểm tra đáp ứng điều trị. (1)

1. Chỉ định

Bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định sinh thiết gan trong những trường hợp sau:

  • Làm rõ chẩn đoán bệnh gan: Xác định nguyên nhân khi xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán hình ảnh chưa đủ cơ sở kết luận.
  • Đánh giá mức độ tổn thương gan: Xác định chính xác mức độ viêm, xơ hóa và các thay đổi cấu trúc mô học.
  • Xác định bản chất khối u hoặc tổn thương khu trú: Phân biệt rõ tổn thương lành tính hay ác tính tại gan.
  • Hỗ trợ lựa chọn phác đồ điều trị: Cung cấp thông tin mô bệnh học để xây dựng chiến lược điều trị tối ưu.
  • Theo dõi tiến triển và đáp ứng điều trị: Đánh giá sự thay đổi của mô gan theo thời gian dưới tác động của phác đồ can thiệp.
  • Thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu: Cung cấp mẫu bệnh phẩm cho các phân tích vi sinh, sinh hóa nâng cao.
  • Phục vụ nghiên cứu y học: Ứng dụng trong các đề tài nghiên cứu lâm sàng đã được phê duyệt. 

Hiện nay, nhiều bệnh lý gan mật có thể được phát hiện qua xét nghiệm virus học, huyết thanh học và chẩn đoán hình ảnh mà không cần sinh thiết. Thủ thuật này chỉ được chỉ định khi kết quả mô bệnh học thực sự cần thiết cho việc chẩn đoán và điều trị. 

2. Chống chỉ định

Sinh thiết gan có thể không phù hợp hoặc cần trì hoãn ở một số đối tượng nhằm hạn chế các biến chứng như chảy máu, rò rỉ mật hay tổn thương cơ quan lân cận. 

  • Người không thể phối hợp thủ thuật: Không giữ được tư thế ổn định hoặc cử động đột ngột dễ gây rách nhu mô gan.
  • Người bị tắc nghẽn đường mật ngoài gan: Tăng nguy cơ rò rỉ mật vào ổ bụng dẫn đến viêm phúc mạc.
  • Người đang bị viêm đường mật do vi khuẩn: Làm tăng nguy cơ nhiễm trùng huyết hoặc sốc nhiễm trùng.
  • Người bị cổ trướng nặng: Dịch ổ bụng cản trở đường đi của kim và tăng nguy cơ chảy máu.
  • Người mắc bệnh amyloidosis: Protein amyloid tích tụ làm tăng nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng.
  • Người béo phì: Lớp mỡ dưới da dày gây khó khăn trong việc định vị chính xác vị trí gan.
  • Phụ nữ mang thai: Chỉ cân nhắc khi thực sự cần thiết và có đánh giá kỹ lưỡng tỷ lệ rủi ro cho cả mẹ và thai nhi.
  • Tổn thương khu trú dạng nang hoặc giàu mạch máu: Dễ làm tổn thương đường mật hoặc gây chảy máu ổ bụng. 
người béo phì khó sinh thiết
Người béo phì, lớp mỡ dưới da dày gây khó khăn trong việc định vị chính xác vị trí gan.

Các kỹ thuật sinh thiết gan

Tùy tình trạng bệnh lý, đặc điểm tổn thương và nguy cơ biến chứng, bác sĩ sẽ lựa chọn kỹ thuật sinh thiết phù hợp. Hiện có 3 phương pháp chính là sinh thiết qua da, qua tĩnh mạch cảnh và nội soi ổ bụng.

1. Sinh thiết gan qua da

Sinh thiết gan qua da là kỹ thuật phổ biến nhất, được thực hiện bằng cách đưa kim chuyên dụng xuyên qua da vùng bụng trên, thường ở vị trí dưới bờ sườn phải, để lấy một mảnh mô gan nhỏ.

Trong quá trình thực hiện, bác sĩ có thể áp dụng siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính để xác định vị trí, hướng đi của kim và vùng nhu mô cần lấy mẫu. Hình ảnh hướng dẫn giúp tăng độ chính xác, đồng thời hạn chế nguy cơ tổn thương các cấu trúc lân cận.

2. Sinh thiết gan qua tĩnh mạch cảnh

Với kỹ thuật này, bác sĩ đưa một ống thông chuyên dụng qua tĩnh mạch cảnh ở cổ, sau đó luồn qua hệ thống tĩnh mạch đến tĩnh mạch gan. Kim sinh thiết được đưa qua ống thông để lấy mẫu mô từ bên trong gan.

Phương pháp này thường được ưu tiên chỉ định cho những người mắc rối loạn đông máu, nguy cơ xuất huyết cao hoặc cổ trướng nặng khiến sinh thiết qua da khó thực hiện. Nhờ lấy mẫu qua hệ thống tĩnh mạch, phương pháp giúp giảm nguy cơ chảy máu vào ổ bụng.

Một ưu điểm khác là bác sĩ có thể kết hợp đo áp lực tĩnh mạch gan trong cùng thủ thuật, hỗ trợ đánh giá tình trạng tăng áp tĩnh mạch cửa khi có chỉ định.

3. Sinh thiết gan qua nội soi ổ bụng

Sinh thiết gan qua nội soi ổ bụng thường được thực hiện dưới gây mê. Người bệnh nằm trên bàn phẫu thuật, bác sĩ tạo một hoặc nhiều đường rạch nhỏ trên thành bụng để đưa camera nội soi và dụng cụ chuyên dụng vào ổ bụng.

Hình ảnh từ camera được truyền lên màn hình, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bề mặt gan, xác định vùng tổn thương và lấy mẫu mô chính xác. Sau khi hoàn tất, các dụng cụ được rút ra và khâu đóng vết mổ.

Kỹ thuật này giúp bác sĩ quan sát trực tiếp tổn thương, xác định chính xác vị trí lấy mẫu và có thể kết hợp với các can thiệp nội soi ổ bụng khác khi cần. 

Xem thêm: Sinh thiết gan dưới hướng dẫn siêu âm: Quy trình & độ an toàn

Quy trình sinh thiết gan diễn ra thế nào?

Quy trình sinh thiết gan được thực hiện theo các bước chuẩn hóa như sau: 

1. Chuẩn bị trước thủ thuật

Trước khi thực hiện sinh thiết gan, người bệnh cần được thăm khám kỹ lưỡng nhằm hạn chế nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng và các biến chứng liên quan: (2)

  • Khai báo y tế: Thông báo cho bác sĩ nếu đang mang thai, mắc bệnh tim - phổi, rối loạn đông máu hoặc có tiền sử dị ứng thuốc.
  • Liệt kê thuốc đang dùng: Cung cấp danh sách thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu (như apixaban, aspirin, clopidogrel, warfarin) và thực phẩm chức năng để bác sĩ hướng dẫn điều chỉnh hoặc tạm ngừng.
  • Thực hiện cận lâm sàng: Hoàn thành xét nghiệm công thức máu, đông máu, chức năng gan và siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh để xác định vị trí lấy mẫu.
  • Tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn: Nắm rõ thời gian ngừng ăn uống theo phương pháp sinh thiết và gây mê được chỉ định.
  • Sắp xếp di chuyển: Có người thân hỗ trợ đưa về nhà nếu được dùng thuốc an thần hoặc gây mê trong quá trình thực hiện ngoại trú.

Trong khoảng một tuần trước thủ thuật, người bệnh thường cần tránh aspirin và thuốc chống viêm không steroid (như ibuprofen, indomethacin, naproxen) nếu có chỉ định, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi chưa có ý kiến chuyên môn.

2. Các bước tiến hành sinh thiết gan 

Sinh thiết gan được thực hiện tại phòng thủ thuật, phòng mổ hoặc khoa chẩn đoán hình ảnh. Với kỹ thuật qua da, các bước tiến hành như sau: (3)

  • Chuẩn bị người bệnh: Thay trang phục y tế, tháo trang sức, đi vệ sinh và thiết lập đường truyền tĩnh mạch nếu cần.
  • Xác định vị trí: Người bệnh nằm ngửa hoặc nằm nghiêng trái; bác sĩ dùng siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh để định vị chính xác khu vực lấy mẫu.
  • Sát khuẩn và gây tê: Vùng da dự kiến đưa kim được làm sạch bằng dung dịch sát khuẩn kết hợp tiêm thuốc gây tê tại chỗ.
  • Đưa kim lấy mẫu: Kim chuyên dụng được đưa nhanh qua thành bụng vào nhu mô gan. Người bệnh cần giữ yên tư thế và nín thở theo hướng dẫn để hạn chế di động gan và cơ hoành.
  • Thu thập bệnh phẩm: Bác sĩ lấy một hoặc nhiều mẫu mô tùy theo mục đích chẩn đoán, người bệnh tiếp tục phối hợp nín thở trong các lần lấy mẫu tiếp theo.
  • Kết thúc thủ thuật: Rút kim, ấn mạnh tại chỗ để cầm máu và băng vết thương bằng gạc vô khuẩn.
  • Xử lý mẫu: Bảo quản và chuyển mẫu mô gan đến phòng giải phẫu bệnh để phân tích dưới kính hiển vi.

3. Theo dõi sau thủ thuật và chăm sóc tại nhà

Sau khi hoàn thành sinh thiết gan, người bệnh được lưu lại cơ sở y tế từ 2-4 giờ để theo dõi các dấu hiệu xuất huyết hoặc biến chứng:

  • Quản lý triệu chứng: Cơn đau nhẹ tại vị trí chọc kim, đau âm ỉ vùng bụng trên hoặc đau lan vai phải có thể xuất hiện tạm thời và thường tự thuyên giảm.
  • Hạn chế vận động: Nghỉ ngơi, tránh tập luyện cường độ cao hoặc mang vác vật nặng trong khoảng một tuần.
  • Sử dụng thuốc đúng chỉ định: Tránh tự ý dùng aspirin hoặc thuốc chống viêm không steroid; có thể dùng paracetamol để giảm đau nếu được phép.
  • Kiêng cữ và vệ sinh: Giữ vùng băng sạch khô, không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong ít nhất 8 giờ đầu nếu có dùng thuốc an thần.
  • Tái khám đúng hẹn: Tái khám theo lịch hẹn để nhận kết quả mô bệnh học và tư vấn phác đồ điều trị tiếp theo.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, tăng dần, đau vai kéo dài, chóng mặt, ngất, khó thở, đau ngực, sốt, rét run hoặc chảy máu tại vị trí chọc kim để được xử trí kịp thời. (4)

kim chuyên dụng trong sinh thiết
Kim chuyên dụng được đưa nhanh qua thành bụng vào nhu mô gan.

Sinh thiết gan có đau không?

Sinh thiết gan là thủ thuật xâm lấn tối thiểu sử dụng kim chuyên dụng để lấy mẫu mô nhỏ, vì vậy người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu nhưng phần lớn ở mức độ trung bình nhẹ và giảm dần sau vài giờ đến vài ngày.

Bác sĩ sẽ gây tê tại chỗ trước khi lấy mẫu để giảm đau. Người bệnh có thể cảm thấy châm chích khi tiêm thuốc, hơi đè ép lúc kim xuyên qua thành bụng hoặc đau nhói trong thời gian ngắn. Nếu quá căng thẳng, bác sĩ có thể cân nhắc dùng thêm thuốc an thần.

Sau sinh thiết, người bệnh có thể đau âm ỉ vùng bụng trên hoặc lan lên vai phải do kích thích cơ hoành. Triệu chứng này chỉ là tạm thời và có thể kiểm soát bằng cách dùng thuốc giảm đau. Theo thống kê, khoảng 19,2% người bệnh ghi nhận đau sau sinh thiết gan, chủ yếu ở mức độ nhẹ; đau vừa hoặc nặng ít gặp hơn. (5)

Bao lâu có kết quả và kết quả nói lên điều gì?

Kết quả sinh thiết gan thường có sau khoảng 5-10 ngày làm việc tùy thuộc vào độ phức tạp của mẫu bệnh phẩm cùng các xét nghiệm chuyên sâu đi kèm. Phân tích mô bệnh học dưới kính hiển vi giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác, xác định nguyên nhân và giai đoạn tiến triển của nhiều bệnh lý gan mật.

Kết quả sinh thiết đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện những bệnh lý như:

  • Viêm gan virus mãn tính (viêm gan B, C)
  • Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD/NASH)
  • Viêm gan do rượu hoặc viêm gan tự miễn
  • Xơ gan và các bệnh gan chuyển hóa (Wilson, ứ sắt)
  • Khối u lành tính hoặc ung thư gan.

Bên cạnh đó, mẫu sinh thiết giúp đánh giá cụ thể mức độ viêm, hoại tử tế bào gan và tình trạng xơ hóa theo thang điểm F0-F4. Đây là căn cứ giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị, theo dõi đáp ứng thuốc và đánh giá sức khỏe gan sau ghép. 

Tóm lại, sinh thiết gan là phương pháp chẩn đoán chuyên sâu giúp phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả các bệnh lý gan mật phức tạp. Nếu bạn gặp vấn đề về gan hoặc cần tư vấn chi tiết, hãy liên hệ Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Với cơ sở vật chất hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, bệnh viện là địa chỉ uy tín để người dân an tâm tầm soát và thực hiện các kỹ thuật y khoa đòi hỏi độ chính xác cao.

Hewel Footer
Nguồn tham khảo