Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Suy giảm nội tiết tố nữ: Dấu hiệu và cách cải thiện

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Nội tiết tố nữ được ví như "nhựa sống" bên trong cơ thể người phụ nữ, nó giúp duy trì sự trẻ trung, sức khỏe sinh sản, sinh lý và sức khỏe chung. Thật không may theo tiến trình lão hóa tự nhiên suy giảm nội tiết tố nữ sẽ xảy ra và xảy ra sớm hơn nếu mắc bệnh lý hoặc có lối sống thiếu khoa học. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết hơn về tình trạng này trong bài viết sau đây.

suy giảm nội tiết tố nữ

Suy giảm nội tiết tố nữ là gì?

Nội tiết tố nữ là nhóm hormone quan trọng giúp điều hòa chức năng sinh sản, duy trì đặc điểm tính nữ và hỗ trợ nhiều hoạt động sống của cơ thể; chúng gồm có estrogen, progesterone, testosterone, FSH và LH. Khi bị giảm dưới ngưỡng sinh lý chúng sẽ gây ra một loạt các rối loạn về kinh nguyệt, da dẻ, tình dục, sinh sản và sức khỏe chung. Trong số các hormone sinh dục kể trên estrogen là hormone nữ chính giữ vai trò nổi bật nhất đối với đặc điểm giới tính nữ, sức khỏe sinh sản, sinh lý, làn da, xương khớp, tim mạch và cảm xúc. Vì vậy khi đề cập đến nội tiết tố nữ người ta thường tập trung chủ yếu vào estrogen.

Estrogen được tiết ra chủ yếu từ buồng trứng, nồng độ của nó thường dao động 30pg/ml - 400pg/ml ở phụ nữ trưởng thành và thay đổi trong suốt cuộc đời. Theo tiến trình lão hóa tự nhiên của trục hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng estrogen sẽ bắt đầu suy giảm nhẹ từ tuổi 30 và giảm mạnh trong thời kỳ mãn kinh (40 - 55 tuổi). Sự suy giảm này là vĩnh viễn và không có cách nào để đảo ngược. Những trường hợp suy giảm estrogen tạm thời thường có thể đảo ngược chẳng hạn như sinh nở, mắc các bệnh lý về buồng trứng hoặc tuyến giáp. (1)

Vai trò của nội tiết tố nữ (estrogen) với sức khỏe phụ nữ

Estrogen có ba dạng chính gồm estrone (E1) - dạng estrogen chính sau khi phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh, estradiol (E2) sản sinh nhiều trong giai đoạn sinh sản và estriol (E3) - dạng estrogen chính trong thời kỳ mang thai. Estrogen có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh sản, sắc vóc, tâm sinh lý và sức khỏe của phụ nữ.

Đối với sức khỏe sinh sản

Estrogen tham gia điều hòa hầu hết các giai đoạn trong đời sống sinh sản của phụ nữ, từ dậy thì đến mãn kinh.

  • Trong tuổi dậy thì: Estrogen thúc đẩy phát triển cơ quan sinh dục nữ, tuyến vú và các đặc điểm nữ tính như vóc dáng, phân bố mỡ dưới da, sự hoàn thiện chức năng sinh sản.
  • Trong chu kỳ kinh nguyệt: Hormone này phối hợp với FSH, LH và progesterone để điều hòa chu kỳ kinh, hỗ trợ quá trình rụng trứng, làm dày niêm mạc tử cung, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thụ thai.
  • Trong khả năng sinh sản: Giúp làm loãng dịch nhầy tử cung để tinh trùng dễ di chuyển từ đó hỗ trợ quá trình thụ tinh.
  • Trong thai kỳ: Estrogen góp phần chuẩn bị tử cung cho sự làm tổ và phát triển của thai nhi, hỗ trợ tuyến vú phát triển để chuẩn bị cho quá trình tiết sữa sau sinh.

Đối với đời sống tình dục

Estrogen giúp duy trì môi trường âm đạo khỏe mạnh bằng cách giữ cho niêm mạc âm đạo dày, đàn hồi và đủ độ ẩm để tạo ra sự thoải mái trong hoạt động tình dục. Khi âm đạo được bôi trơn đầy đủ sẽ không bị khô rát, đau khi giao hợp từ đó giúp phụ nữ dễ đạt được khoái cảm.

Đối với sức khỏe toàn thân

Ngoài hệ sinh sản, estrogen còn đóng vai trò quan trọng đối với nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

  • Xương khớp: Hormone này giúp duy trì mật độ xương, hạn chế tiêu xương và giảm nguy cơ loãng xương, đặc biệt ở phụ nữ trung niên, sau mãn kinh.
  • Da và vóc dáng: Estrogen hỗ trợ sản xuất collagen, duy trì độ ẩm và độ đàn hồi của da, đồng thời góp phần phân bố mỡ dưới da theo đặc điểm nữ giới, giúp duy trì vóc dáng mềm mại.
  • Tim mạch: Estrogen tham gia điều hòa chuyển hóa lipid, hỗ trợ kiểm soát cholesterol, cải thiện tuần hoàn và lưu lượng máu, từ đó góp phần bảo vệ tim mạch trước giai đoạn mãn kinh.
  • Chuyển hóa: Hormone estrogen có liên quan đến việc điều hòa đường huyết, chuyển hóa năng lượng và duy trì khối lượng cơ.
  • Thần kinh và cảm xúc: Góp phần ổn định tâm trạng, cải thiện giấc ngủ, hỗ trợ khả năng tập trung, ghi nhớ và duy trì hoạt động nhận thức của não bộ.
tử cung
Estrogen đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chức năng sinh sản, duy trì sắc đẹp, ổn định tâm lý và bảo vệ sức khỏe toàn diện của phụ nữ.

Nguyên nhân gây suy giảm nội tiết tố nữ

Suy giảm nội tiết tố nữ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố sinh lý, bệnh lý và lối sống. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến:

Tiền mãn kinh và mãn kinh: Từ sau tuổi 40, chức năng buồng trứng suy giảm dần khiến nồng độ estrogen giảm theo thời gian. Khi bước vào mãn kinh, buồng trứng gần như ngừng hoạt động, làm nội tiết tố nữ giảm rõ rệt và kéo theo nhiều triệu chứng như bốc hỏa, mất ngủ, khô âm đạo và loãng xương.

Rối loạn chức năng buồng trứng: Buồng trứng là cơ quan sản xuất estrogen chủ yếu của cơ thể nữ. Vì vậy các tình trạng như suy buồng trứng sớm, tổn thương buồng trứng hoặc hội chứng buồng trứng đa nang có thể làm giảm khả năng tiết hormone dẫn đến thiếu hụt nội tiết tố nữ từ sớm.

Sau sinh: Sau sinh nồng độ estrogen thường giảm mạnh do nhau thai đã được đưa ra khỏi cơ thể làm giảm nguồn sản xuất hormone thai kỳ. Ở phụ nữ đang cho con bú hormone prolactin tăng để kích thích tiết sữa, đồng thời ức chế hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng khiến quá trình rụng trứng và tiết estrogen tạm thời giảm.

Căng thẳng kéo dài: Stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến trục hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng, là hệ thống giữ vai trò điều hòa nội tiết trong cơ thể. Thường xuyên căng thẳng khiến nồng độ cortisol tăng cao, gây rối loạn quá trình sản xuất estrogen và làm nội tiết tố nữ suy giảm.

Lối sống không lành mạnh: Thức khuya, thiếu ngủ, ăn uống thiếu chất, ít vận động hoặc lạm dụng rượu bia, thuốc lá đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động nội tiết gây suy giảm estrogen.

Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất hoặc điều hòa hormone trong cơ thể, đặc biệt là thuốc kháng estrogen, thuốc tránh thai, thuốc điều trị ung thư hoặc một số thuốc tác động đến tuyến yên và buồng trứng dẫn đến giảm estrogen.

Bệnh lý nội tiết và toàn thân: Các bệnh lý liên quan đến tuyến giáp, tuyến yên, rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh mạn tính kéo dài cũng có thể làm mất cân bằng nội tiết. Trong những trường hợp này, suy giảm hormone nữ thường không xảy ra đơn lẻ mà đi kèm với nhiều rối loạn khác của cơ thể. (2)

Dấu hiệu suy giảm nội tiết tố nữ dễ nhận biết

Suy giảm nội tiết tố nữ thường không biểu hiện rõ ngay từ đầu mà tiến triển âm thầm qua nhiều thay đổi nhỏ trong cơ thể. Các dấu hiệu thường gặp gồm:

  • Kinh nguyệt không đều, rong kinh, thưa kinh hoặc mất kinh.
  • Bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.
  • Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.
  • Tăng hoặc giảm cân bất thường.
  • Da khô, sạm, dễ nổi mụn nội tiết, đặc biệt ở vùng cằm và quai hàm.
  • Rụng tóc nhiều, tóc mỏng và yếu hơn bình thường.
  • Giảm ham muốn tình dục; khô âm đạo, đau rát hoặc khó chịu khi quan hệ tình dục.
  • Tâm trạng thất thường, dễ cáu gắt, lo âu hoặc căng thẳng.
  • Giảm khả năng tập trung, hay quên, triệu chứng “sương mù não”.
  • Căng tức ngực.
  • Rối loạn tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy.
  • Đau đầu thường xuyên.
  • Dịch tiết âm đạo thay đổi, ít hoặc không ổn định.
  • Khó mang thai hoặc gặp vấn đề về khả năng sinh sản.
  • Tiểu nhiều hoặc khát nước bất thường. (3)

Nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu kéo dài, đặc biệt kèm rối loạn kinh nguyệt hoặc thay đổi sinh lý, phụ nữ nên thăm khám sớm để kiểm tra tình trạng suy giảm hormone nữ và có hướng can thiệp phù hợp.

phụ nữ ôm eo đau bụng
Thiếu hụt nội tiết tố nữ estrogen thường biểu hiện qua các dấu hiệu như rối loạn kinh nguyệt, da khô sạm, giảm ham muốn, mất ngủ và thay đổi tâm trạng.

Có nên tự bổ sung nội tiết tố không?

Không nên tự bổ sung nội tiết tố nữ vì nguy cơ rủi ro sức khỏe cao, đặc biệt ở những phụ nữ có u, nang tuyến vú, buồng trứng, ung thư, mắc bệnh nền đang điều trị bằng thuốc. Các liệu pháp hormone thay thế (HRT) có thể làm tăng nhẹ nguy cơ ung thư vú (tỷ lệ khoảng 5/1000); nguy cơ huyết khối và đột quỵ. (4)

Ngoài ra các biểu hiện như mệt mỏi, mất ngủ, khô da hay giảm ham muốn không phải lúc nào cũng do thiếu estrogen mà còn có thể liên quan đến stress, bệnh tật và các vấn đề chuyển hóa. Vì vậy tự bổ sung hormone có thể dẫn đến bỏ sót nguyên nhân thực sự làm chậm trễ điều trị.

Theo khuyến cáo, liệu pháp hormone chỉ được chỉ định khi đã có chẩn đoán rõ ràng và cần được cá thể hóa theo độ tuổi, tiền sử sức khỏe cũng như nguy cơ đi kèm.

Các hệ luỵ do suy giảm nội tiết tố

Thiếu hụt nội tiết tố nữ nếu kéo dài hoặc không được can thiệp đúng cách có thể gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.

Loãng xương và tăng nguy cơ gãy xương: Estrogen đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mật độ xương. Khi hormone này suy giảm kéo dài quá trình tiêu xương tăng lên khiến xương trở nên giòn, yếu, dễ gãy.

Tăng nguy cơ bệnh tim mạch: Nội tiết tố tham gia vào điều hòa cholesterol và hỗ trợ tuần hoàn máu giúp giảm nguy cơ xơ vữa động mạch, huyết áp cao.

Lão hóa sớm: Thiếu hụt estrogen ảnh hưởng đến nhiều hoạt động chuyển hoá. Nó có thể làm giảm sản xuất collagen dẫn đến khô da, nếp nhăn, trùng nhão sớm hoặc gây rụng tóc, hói đầu sớm. Nó cũng có thể gây tăng cân khó kiểm soát do rối loạn phân bố mỡ trong cơ thể.

Suy giảm chức năng sinh sản: Nội tiết tố nữ giảm có thể gây rối loạn rụng trứng, kinh nguyệt không đều và làm giảm khả năng thụ thai, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản.

Rối loạn tâm lý và nhận thức: Estrogen có liên quan đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Khi nội tiết tố suy giảm phụ nữ có thể dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, mất ngủ, giảm trí nhớ và khó tập trung.

Suy giảm chất lượng đời sống tình dục: Khô âm đạo, giảm ham muốn và đau khi quan hệ tình dục là những vấn đề thường gặp khi nội tiết tố nữ giảm kéo dài, ảnh hưởng đến đời sống lứa đôi.

Rối loạn chuyển hóa và tăng cân: Suy giảm hormone nữ có thể làm chậm quá trình chuyển hóa, tăng tích mỡ (đặc biệt vùng bụng), đồng thời tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và lipid máu.

Cách chẩn đoán suy giảm nội tiết tố nữ

Chẩn đoán suy giảm nội tiết tố nữ thường dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và các xét nghiệm cận lâm sàng. Do hormone được các tuyến nội tiết tiết trực tiếp vào máu, xét nghiệm máu thường là bước đầu tiên để đánh giá nồng độ hormone trong cơ thể.

Trước hết bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý, chu kỳ kinh nguyệt, khả năng sinh sản, các triệu chứng đang gặp phải và thực hiện thăm khám lâm sàng. Đây là bước quan trọng để định hướng nguyên nhân vì nhiều biểu hiện của suy giảm nội tiết tố nữ có thể giống với rối loạn tuyến giáp, stress kéo dài hoặc các bệnh lý chuyển hóa khác.

Tiếp theo phụ nữ thường được chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra các hormone liên quan như estrogen, progesterone, hormone kích thích nang trứng (FSH), hormone luteinizing (LH) và có thể thêm hormone tuyến giáp, insulin hoặc cortisol nếu bác sĩ nghi ngờ có rối loạn nội tiết phối hợp.

Ngoài xét nghiệm máu, một số trường hợp có thể dùng nước tiểu để đánh giá các hormone liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, nhưng mức phổ biến ít hơn mẫu máu. Chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, chụp cắt lớp hoặc các kỹ thuật khác cũng có thể được chỉ định để phát hiện nang, u hoặc bất thường tại buồng trứng, tử cung hay các cơ quan nội tiết có thể ảnh hưởng đến nồng độ hormone.

Cách phục suy giảm nội tiết tố nữ hiệu quả

Việc cải thiện suy giảm nội tiết tố nữ cần kết hợp điều chỉnh lối sống và can thiệp y tế khi cần thiết, tùy theo nguyên nhân, mức độ triệu chứng.

1. Biện pháp lối sống

Trong nhiều trường hợp nhẹ, phụ nữ có thể cải thiện tình trạng suy giảm nội tiết tố nữ thông qua việc điều chỉnh lối sống. Các biện pháp lối sống quan trọng nhất là tập thể dục hàng ngày để duy trì cân nặng hợp lý vì thừa hoặc thiếu cân có thể làm giảm khả năng sản xuất estrogen của cơ thể; kiểm soát căng thẳng bởi stress kéo dài làm tăng hormone cortisol gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ nội tiết; ngủ đủ giấc ngủ góp phần cải thiện hoạt động của hệ nội tiết và hỗ trợ cơ thể sản xuất hormone ổn định hơn.

Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Phụ nữ nên ưu tiên chế độ ăn cân đối, giàu đạm, chất béo lành mạnh, rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt để hỗ trợ cơ thể tổng hợp hormone. Các thực phẩm chứa phytoestrogen như đậu nành, hạt lanh, mè và các loại đậu có thể góp phần hỗ trợ cân bằng nội tiết. Ngoài ra, canxi, vitamin D và omega-3 cũng cần thiết để bảo vệ xương khớp, tim mạch khi estrogen suy giảm. Thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm nhiều đường tinh luyện, chất béo trans, rượu bia và caffeine cần hạn chế vì chúng có thể gây rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng đến giấc ngủ, cân nặng và làm triệu chứng suy giảm nội tiết nặng hơn.

thực phẩm chứa phytoestrogen
Các thực phẩm giàu dinh dưỡng như đậu nành, cá béo, hạt và rau xanh giúp hỗ trợ cân bằng nội tiết tố nữ, cải thiện sức khỏe toàn diện.

2. Liệu pháp hormone (HRT)

Khi suy giảm nội tiết tố nữ nghiêm trọng điều trị hormone cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho phụ nữ. Phương pháp này cần được cá thể hóa và theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa. HRT là phương pháp bổ sung estrogen đơn thuần (liệu pháp estrogen) hoặc kết hợp estrogen với progesterone nhằm bù đắp phần hormone thiếu hụt; thường được kê ở liều thấp nhất để hạn chế tác dụng phụ. HRT có thể dùng toàn thân (viên uống, miếng dán, gel) để cải thiện bốc hỏa, hỗ trợ bảo vệ xương hoặc dùng tại chỗ (kem, viên đặt, vòng âm đạo) để giảm khô âm đạo và đau khi giao hợp. Một số trường hợp có thể cần phối hợp cả hai dạng.

Tuy nhiên HRT không phù hợp với tất cả mọi người. Việc sử dụng kéo dài, đặc biệt trên 5 năm có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú, huyết khối, nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở một số đối tượng. Những phụ nữ mãn kinh đã quá 10 năm, có tiền sử ung thư vú, ung thư buồng trứng, melanoma hoặc từng bị huyết khối ở chân, phổi hoặc não cần được cân nhắc kỹ trước khi sử dụng. Liệu pháp estrogen chỉ được chỉ định cho phụ nữ không còn tử cung, chẳng hạn đã cắt tử cung trước đó; trong khi liệu pháp estrogen phối hợp progesterone hoặc progestin thường được chỉ định cho phụ nữ còn tử cung.

liệu pháp thay thế hormone
Liệu pháp thay thế hormone (HRT) là điều trị chính cho các tình trạng suy giảm nội tiết tố nghiêm trọng.

Phòng ngừa suy giảm nội tiết tố nữ từ sớm

Sự suy giảm estrogen do lão hóa tự nhiên là không thể đảo ngược tuy nhiên duy trì lối sống lành mạnh từ sớm có thể giúp làm chậm quá trình này cũng như phòng ngừa các bệnh lý gây suy giảm nội tiết tố sớm.

Phụ nữ nên duy trì cân nặng hợp lý, ăn đủ năng lượng và bảo đảm cơ thể được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết. Bổ sung các tinh chất hỗ trợ sinh lý nữ chuyên biệt Lepidium meyenii, P.leucotomos, Black cohosh, Dong quai,... đã được chứng minh hỗ trợ tăng cường sinh lý nữ, làm giảm các triệu chứng khó chịu thời kỳ mãn kinh; làm chậm lão; hỗ trợ da, dáng, xương khớp và tim mạch.

Tập thể dục điều độ, tránh vận động quá sức, kiểm soát căng thẳng bằng thiền, thư giãn hoặc các hoạt động nhẹ nhàng, đồng thời ngủ đủ giấc cũng là những thói quen quan trọng giúp hệ nội tiết hoạt động ổn định hơn. Khi có biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, rối loạn giấc ngủ hoặc giảm chất lượng sống, phụ nữ nên thăm khám sớm để được đánh giá nguyên nhân và tư vấn phương án can thiệp phù hợp.

Suy giảm nội tiết tố nữ do lão hóa tự nhiên hoặc do các rối loạn bên trong cơ thể đều gây ra các vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến tuổi thọ và chất lượng sống của phụ nữ. Thật may mắn là có thể kiểm soát hoặc làm chậm tiến trình suy giảm nội tiết tố bằng các biện pháp lối sống khoa học và điều trị hormone phù hợp. Những phụ nữ bị suy giảm nội tiết tố nên được đánh giá và can thiệp sớm để ngăn ngừa các nguy cơ vô sinh hiếm muộn hoặc mắc bệnh tật trong tương lai.

banner AG footer
Nguồn tham khảo