Ước tính khoảng 26 triệu người bị suy tim sung huyết trên toàn thế giới. Bệnh này góp phần làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống và có tỷ lệ tử vong cao [1]. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về bệnh lý suy tim sung huyết trong bài viết sau.

Suy tim sung huyết là gì?
Suy tim sung huyết (CHF) là tình trạng tâm thất không đảm bảo chức năng bơm và hút máu đủ để cung cấp cho các cơ quan trong cơ thể. Hệ quả là, máu và các chất dịch khác tồn đọng bên trong phổi, bụng, gan và phần thân dưới. Suy tim sung huyết có tỷ lệ tử vong cao, là căn bệnh nguy hiểm cần được điều trị và theo dõi y tế sau điều trị.
Phân loại bệnh suy tim sung huyết
Một người có thể bị suy tim sung huyết bên trái và bên phải cùng một lúc. Thông thường, bệnh bắt đầu ở bên trái và sau đó tiến triển sang bên phải nếu không được điều trị.
1. Suy tim sung huyết trái
Đây là loại phổ biến nhất, xảy ra khi tâm thất trái không đảm bảo chức năng bơm và hút máu đủ để cung cấp cho các cơ quan. Khi tình trạng tiến triển, dịch có thể tích tụ trong phổi gây khó thở.
1.1 Suy tim tâm thu
Suy tim tâm thu, còn gọi là suy tim phân suất tống máu giảm, xảy ra khi tâm thất trái không co bóp bình thường, dẫn đến khả năng bơm máu kém và không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cho các cơ quan trong cơ thể.
1.2 Suy tim tâm trương
Suy tim tâm trương, hoặc rối loạn chức năng tâm trương, xảy ra khi cơ ở tâm thất trái trở nên xơ cứng, suy giảm khả năng giãn nở. Điều này khiến tim không thể chứa đủ máu giữa các nhịp đập, gây nên tình trạng suy tim nhưng phân suất tống máu vẫn trong giới hạn bình thường.
2. Suy tim sung huyết phải
Tình trạng này xảy ra khi tâm thất phải gặp sự khó khăn trong việc bơm máu đến phổi. Máu ứ đọng trong các mạch máu bên dưới, gây ra tình trạng giữ nước ở các chi dưới, bụng và các cơ quan quan trọng khác.
>>>Xem thêm: Suy tim thể ấm ướt là gì?Các giai đoạn của bệnh suy tim sung huyết
Suy tim là một tình trạng mạn tính, tiến triển nặng theo thời gian. Bệnh có 4 giai đoạn sau:
- Giai đoạn A (tiền suy tim): Một người có nguy cơ cao mắc bệnh suy tim vì có tiền sử gia đình mắc bệnh này hoặc có một hoặc nhiều tình trạng bệnh lý như tăng huyết áp, tiểu đường, hội chứng chuyển hóa, bệnh động mạch vành, lạm dụng rượu,...
- Giai đoạn B: Tâm thất trái không hoạt động tốt và/hoặc có cấu trúc bất thường nhưng người bệnh chưa bao giờ có triệu chứng suy tim.
- Giai đoạn C: Người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh suy tim sung huyết và hiện đang hoặc đã có các triệu chứng của bệnh này.
- Giai đoạn D và giảm phân suất tống máu: Người bệnh có các triệu chứng tiến triển không thuyên giảm khi điều trị. Đây là giai đoạn cuối của suy tim.
Xem thêm: Suy tim độ 1 có nguy hiểm không? Nguyên nhân và triệu chứng
Triệu chứng suy tim sung huyết thường gặp
Các dấu hiệu suy tim sung huyết bao gồm:
- Hụt hơi.
- Thức dậy vì khó thở vào ban đêm.
- Đau tức ngực.
- Tim đập nhanh.
- Mệt mỏi khi vận động.
- Phù chân và bụng.
- Tăng cân nhanh.
- Ho khan, ho dữ dội.
- Khó chịu dạ dày, chướng bụng.
- Mất cảm giác thèm ăn hoặc đau bụng.
Các triệu chứng của suy tim xuất hiện từ nhẹ đến nặng và có thể xuất hiện rồi biến mất. Bệnh thường trở nên nặng hơn theo thời gian.

Nguyên nhân suy tim sung huyết và yếu tố nguy cơ
Nguyên nhân gây bệnh này bao gồm:
- Bệnh động mạch vành và/hoặc nhồi máu cơ tim.
- Bệnh cơ tim giãn (do virus hoặc di truyền).
- Mắc tim bẩm sinh.
- Bệnh tiểu đường.
- Huyết áp cao.
- Rối loạn nhịp tim.
- Bệnh thận.
- Thừa cân, béo phì (chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn 30).
- Sử dụng thuốc lá.
- Sử dụng rượu.
- Các loại thuốc hóa trị dùng trong điều trị ung thư.
Các yếu tố nguy cơ gây bệnh này bao gồm:
- Trên 65 tuổi.
- Sử dụng các sản phẩm thuốc lá, cocaine hoặc rượu.
- Có lối sống ít vận động.
- Ăn thực phẩm có nhiều muối và chất béo.
- Bị huyết áp cao.
- Mắc bệnh động mạch vành.
- Đang bị nhồi máu cơ tim.
- Có tiền sử gia đình mắc bệnh suy tim sung huyết.
Suy tim sung huyết có nguy hiểm không?
Đây là một bệnh lý ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Ở giai đoạn nặng, suy tim sung huyết có thể đe dọa tính mạng.
Biến chứng của bệnh suy tim sung huyết
Suy tim sung huyết có thể gây ra các biến chứng như:
- Rối loạn nhịp tim.
- Đột tử.
- Các vấn đề về van tim.
- Phù phổi.
- Tăng áp phổi.
- Tổn thương thận.
- Tổn thương gan.
- Suy dinh dưỡng.
Phương pháp chẩn đoán suy tim sung huyết
Bác sĩ sẽ hỏi người bệnh về các triệu chứng và tiền sử bệnh lý thông qua một số câu hỏi để chẩn đoán suy tim sung huyết. Chúng thường bao gồm:
- Các bệnh lý khác mà bạn mắc phải.
- Tiền sử gia đình bị đột quỵ hoặc mắc bệnh tim.
- Thói quen hút thuốc lá.
- Thói quen uống rượu.
- Tiền sử hóa trị và/hoặc xạ trị.
- Các loại thuốc bạn dùng.
Người bệnh cũng sẽ được khám sức khỏe và thực hiện nhiều xét nghiệm khác như xét nghiệm máu, điện tâm đồ, siêu âm tim, X-Quang ngực, chụp MRI tim, chụp CT tim,...
Hình ảnh suy tim sung huyết khi chẩn đoán
1. Hình ảnh suy tim sung huyết trên xquang
Trong một số trường hợp, chụp X-quang ngực có thể phát hiện các dấu hiệu suy tim, chẳng hạn như tim to cùng với các vấn đề khác về phổi. Một số trường hợp có thể bị suy tim mà không có bất kỳ dấu hiệu nào xuất hiện trên phim chụp X-quang ngực.

2. Xét nghiệm máu
Thực hiện xét nghiệm máu có thể kiểm tra được nhiều thành phần trong máu, ví dụ một số trong đó là:
- Tổng lượng cholesterol: Đây là lượng cholesterol trong máu. Mức cholesterol cao có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Mức cholesterol toàn phần tốt nhất là dưới 200 miligam trên decilit (mg/dL) hoặc 5,2 milimol trên lít (mmol/L).
- Triglyceride: Triglyceride là một loại chất béo khác trong máu. Nồng độ cao có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Nồng độ triglyceride phải dưới 150 mg/dL (1,7 mmol/L).
- Troponin T: Đây là một loại protein có trong cơ tim. Xét nghiệm troponin T giúp bác sĩ chẩn đoán cơn đau tim.
3. Điện tâm đồ
Điện tâm đồ (EKG) có thể giúp chẩn đoán suy tim bằng cách đo hoạt động điện của nhịp tim. Bác sĩ sử dụng EKG cùng với các xét nghiệm khác để giúp đánh giá suy tim. Phương pháp này giúp đánh giá hoạt động điện của tim, ghi lại nhịp tim và xung điện dưới dạng sóng.
4. Siêu âm tim
Siêu âm tim sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh tim. Bác sĩ có thể sử dụng hình ảnh này để chẩn đoán suy tim, cũng như đánh giá xem suy tim đã tiến triển hay chưa. Trong suy tim, tim có thể không đủ mạnh để bơm đủ máu, làm giảm phân suất tống máu. Hoặc cơ tim có thể co bóp như bình thường, nhưng tâm thất của tim không giãn ra, khiến cơ thể khó nhận đủ máu hơn. Siêu âm tim cho phép bác sĩ xác định cả hai trường hợp.
5. Chụp CT
Chụp CT tim là một xét nghiệm không xâm lấn, không đau, đánh giá tim và các mạch máu xung quanh để xác định bất kỳ tắc nghẽn/hẹp động mạch nào, đồng thời phát hiện bất kỳ vấn đề nào với chức năng bơm máu của tim. Trong quá trình chụp CT, thuốc nhuộm (còn gọi là thuốc cản quang) được tiêm qua đường tĩnh mạch. Thuốc nhuộm này cho phép bác sĩ theo dõi lưu lượng máu trong tim khi máu chảy qua các mạch máu và tim để chẩn đoán nhiều tình trạng bệnh tim khác nhau.
Điều trị suy tim sung huyết
Suy tim sung huyết có thể được điều trị khỏi nếu nguyên nhân gây suy tim được giải quyết triệt để. Khi không có cách can thiệp điều trị khỏi hoàn toàn suy tim, mục tiêu điều trị sẽ là giảm các triệu chứng và ngăn bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng hơn.
1. Điều trị nội khoa
Một số loại thuốc có thể được sử dụng để điều trị bệnh này, bao gồm thuốc ức chế ACE, thuốc chẹn beta,...
Thuốc ức chế ACE: Thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE) giúp giãn mạch, giảm áp lực phía sau tim (hậu tải) để cải thiện lưu lượng máu. Thuốc giãn mạch là một lựa chọn khác nếu người bệnh không dung nạp thuốc ức chế ACE. Bác sĩ có thể kê đơn một trong những loại thuốc sau:
- Benazepril (Lotensin)
- Captopril (Capoten)
- Enalapril (Vasotec)
- Fosinopril (Monopril)
- Lisinopril (Zestril)
- Quinapril (Accupril).
- Ramipril (Altace)
- Moexipril (Univasc)
- Perindopril (Aceon)
- Trandolapril (Mavik)
Thuốc ức chế men chuyển ACE không nên dùng cùng với các loại thuốc sau mà không có sự chỉ định của bác sĩ vì chúng có thể gây ra phản ứng bất lợi:
- Thuốc lợi tiểu giữ kali và thực phẩm bổ sung kali: Các loại thuốc lợi tiểu này có thể gây tích tụ kali trong máu, dẫn đến rối loạn nhịp tim. Ví dụ riamterene (Dyrenium), eplerenone (Inspra) và spironolactone (Aldactone).
- Thuốc chống viêm không steroid (NSAID): NSAID như ibuprofen, aspirin và naproxen có thể gây giữ natri và nước. Điều này có thể làm giảm tác dụng của thuốc ức chế men chuyển ACE đối với huyết áp của người bệnh.
Thuốc chẹn beta: Thuốc chẹn beta làm giảm nhịp tim, giảm huyết áp và giảm hoạt động của tim, nhờ đó giúp làm giảm khối lượng công việc cũng như nhu cầu oxy của tim. Nhóm thuốc chẹn beta như Atenolol (Tenormin), Bisoprolol (Zebeta), Carvedilol (Coreg), Esmolol (Brevibloc), Metoprolol (Lopressor), Nadolol (Corgard), Nebivolol (Bystolic).
2. Điều trị ngoại khoa
Đối với những nguyên nhân gây suy tim sung huyết cần can thiệp ngoại khoa, bác sĩ có thể chỉ định một trong những thủ thuật - phẫu thuật sau:
- Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành để đưa máu qua vị trí động mạch bị tắc.
- Sửa chữa hoặc thay thế van tim bị hỏng.
- Máy khử rung tim cấy ghép giúp đưa nhịp tim trở lại bình thường khi có rối loạn nhịp.
- Liệu pháp đồng bộ tim, còn gọi là máy tạo nhịp hai thất, giúp hai buồng thất của tim bơm máu đồng bộ, tăng hiệu quả của hoạt động tim.
- Thiết bị hỗ trợ tâm thất để bơm máu thay cho tim cho đến khi người bệnh có thể phẫu thuật để khắc phục vấn đề.
- Ghép tim là một lựa chọn cho những người bị suy tim rất nặng và không cải thiện được bằng phẫu thuật hoặc thuốc. Bác sĩ phẫu thuật sẽ thay thế trái tim bị tổn thương bằng một trái tim khỏe mạnh từ người hiến tặng.

Tiên lượng điều trị suy tim sung huyết
Tiên lượng điều trị bệnh phụ thuộc vào:
- Cơ tim hoạt động tốt như thế nào.
- Các triệu chứng của người bệnh.
- Mức độ đáp ứng của cơ thể với phác đồ điều trị.
- Mức độ tuân thủ kế hoạch điều trị của người bệnh.
- Các bệnh lý nền kèm theo.
- Tỷ lệ phân suất tống máu của tim.
- Độ tuổi và giới tính của người bệnh.
- Giai đoạn cụ thể của tình trạng suy tim.
Cách phòng ngừa và chăm sóc bệnh suy tim sung huyết
Mặc dù không thể thay đổi một số yếu tố nguy cơ như tuổi tác, tiền sử gia đình hoặc chủng tộc, nhưng có thể thay đổi lối sống để có cơ hội tốt nhất ngăn ngừa suy tim. Những điều bạn có thể làm bao gồm:
- Duy trì mức cân nặng phù hợp: Cùng với chế độ ăn kiêng, hoạt động thể chất giúp duy trì cân nặng hợp lý và cũng rất tốt cho tim mạch.
- Ăn những thực phẩm tốt cho tim: Cần tiêu thụ các loại thực phẩm chứa ít chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, đường hoặc natri. Nên ưu tiên trái cây và rau quả, sữa ít béo, protein nạc như thịt gà không có da và chất béo tốt như dầu ô liu, cá và quả bơ.
- Tập thể dục thường xuyên: Chỉ cần 1 giờ tập thể dục nhịp điệu vừa phải mỗi tuần có thể cải thiện sức khỏe tim mạch. Đi bộ, đạp xe và bơi lội là những hình thức tập thể dục tốt. Nếu bạn đã không tập thể dục trong một thời gian, hãy bắt đầu với chỉ 15 phút mỗi ngày và tăng dần. Tham khảo ý kiến của bác sĩ để được hướng dẫn cách tập thể dục phù hợp nhất cho tình trạng của bạn.
- Ngừng hút thuốc lá: Đây là yếu tố chính gây tổn thương động mạch có thể dẫn đến suy tim. Ngoài ra, hãy tránh hít phải khói thuốc lá.
- Không uống rượu: Uống rượu có thể dẫn đến huyết áp cao, suy tim, bệnh cơ tim và đột quỵ. Nhờ đến sự hỗ trợ của bác sĩ nếu bạn không thể tự mình từ bỏ rượu bia.
- Kiểm soát căng thẳng: Bạn có thể giảm stress, ngăn ngừa các bệnh lý tim mạch bằng cách hít thở sâu, thiền định, tập yoga, nghe nhạc, đọc sách, viết nhật ký, ngủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm,...
- Điều trị tốt các tình trạng bệnh lý khác có thể làm tăng nguy cơ mắc suy tim: Huyết áp cao, tiểu đường, béo phì, ngưng thở khi ngủ,... cần được điều trị tốt để giảm nguy cơ gây ra các vấn đề tim mạch.
- Bổ sung tinh chất: Các tinh chất GDL-5 (Policosanol), Red Yeast Rice, Apple Cider Vinegar,... hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ hình thành cục máu đông, nhờ đó cải thiện sức khỏe mạch máu, cải thiện tăng huyết áp và phòng ngừa các bệnh lý tim mạch.
Câu hỏi thường gặp
Suy tim có chữa khỏi không? Người mắc bệnh này sống được bao lâu? Đây là một số thắc mắc thường gặp về tình trạng suy tim.
1. Bệnh suy tim sung huyết có chữa được không?
Như đã trình bày ở trên, suy tim sung huyết có thể được điều trị khỏi nếu nguyên nhân gây suy tim được giải quyết triệt để. Khi không có cách can thiệp điều trị khỏi hoàn toàn suy tim thì các phương pháp điều trị hỗ trợ có thể giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn suy tim tiến triển gây biến chứng nguy hiểm và cải thiện chất lượng cuộc sống, kéo dài tuổi thọ.

2. Suy tim sung huyết sống được bao lâu?
Mặc dù không có tiên lượng cụ thể cho những người bị suy tim sung huyết, nhưng các nghiên cứu chỉ ra rằng, tuổi thọ ở các bệnh nhân này là 3 - 20 năm sau khi nằm viện, ngắn hơn những người không mắc khoảng 10 năm. Tỷ lệ sống sót trong năm đầu tiên phát hiện bệnh là 80% - 90%, năm thứ 5 là 50% - 60%, 30% trong năm thứ 10. Điều quan trọng là phải xem xét tình hình cụ thể của từng trường hợp khi cân nhắc tiên lượng. [2]
3. Khi nào cần hỗ trợ y tế?
Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ để được hỗ trợ y tế khi xuất hiện các triệu chứng mới hoặc các triệu chứng đã có trở nặng:
- Khó thở khi đang nghỉ ngơi.
- Phù chân hoặc bụng.
- Tăng cân đột ngột.
- Mệt mỏi liên tục.
Người khỏe mạnh nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện ra các vấn đề tim mạch (nếu có). Điều trị giai đoạn càng sớm, hiệu quả càng cao, ngăn biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong và cải thiện chất lượng sống.
Suy tim sung huyết là một căn bệnh lý tim mạch ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất, chất lượng cuộc sống, gây ra nhiều biến chứng và có thể dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học, bệnh có thể được kiểm soát, kéo dài tuổi thọ cho người bệnh nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, hiệu quả. Trong việc phòng ngừa, mỗi người cần có ý thức bảo vệ sức khỏe tim mạch, duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ.





