Nhiều người thường nhầm lẫn giữa thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp hoặc cho rằng đây là cùng một bệnh lý. Thực tế, mỗi tình trạng có cơ chế bệnh sinh, đối tượng mắc bệnh và mức độ nguy hiểm khác nhau. Việc nhận biết đúng giúp người bệnh chủ động thăm khám, điều trị kịp thời và phòng ngừa biến chứng hiệu quả. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau của ECO Pharma.

Thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp
Thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp có khác nhau không?
Có, mặc dù đều liên quan đến hệ vận động, thường gây đau nhức, nhưng thấp khớp cấp, thấp khớp và viêm khớp dạng thấp là ba khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Điểm khác biệt quan trọng nằm ở bản chất bệnh lý, nguyên nhân và cơ quan bị ảnh hưởng.
- Thấp khớp là cách gọi dân gian dùng để chỉ nhóm bệnh lý cơ xương khớp gây đau nhức tại khớp, cơ, gân, dây chằng và mô liên kết. Thuật ngữ này không đề cập đến một bệnh cụ thể mà bao gồm nhiều dạng bệnh khác nhau.
- Thấp khớp cấp (còn gọi là thấp tim hoặc sốt thấp khớp) là bệnh viêm hệ thống xuất hiện sau nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A ở đường hô hấp trên. Bệnh thường gặp ở trẻ từ 5-15 tuổi, có thể ảnh hưởng đến khớp, tim, da và hệ thần kinh. Trong đó, tổn thương van tim là biến chứng nặng nề nhất, có nguy cơ gây bệnh van tim mãn tính hoặc suy tim nếu không được điều trị sớm.
- Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mãn tính, xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm màng hoạt dịch của khớp. Quá trình viêm kéo dài gây đau, sưng, cứng khớp, đồng thời làm tổn thương sụn và xương dưới sụn. Ngoài khớp, bệnh còn có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác như mắt, da, phổi, tim và hệ mạch máu.
Việc phân biệt rõ thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp giúp người bệnh tránh nhầm lẫn trong quá trình theo dõi sức khỏe, từ đó được chẩn đoán chính xác, điều trị đúng hướng ngay từ giai đoạn sớm.
Bảng so sánh thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp
Dưới đây là so sánh chi tiết giữa ba bệnh thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp: (1)
|
Tiêu chí |
Thấp khớp |
Thấp khớp cấp (thấp tim hay sốt thấp khớp) |
Viêm khớp dạng thấp |
|
Bản chất bệnh |
Thuật ngữ dân gian dùng để chỉ nhiều bệnh lý cơ xương khớp gây đau nhức khớp và tổn thương mô liên kết quanh khớp. |
Bệnh viêm hệ thống xảy ra sau nhiễm liên cầu khuẩn đường hô hấp, có thể gây tổn thương tim, khớp và hệ thần kinh. |
Bệnh tự miễn mãn tính đặc trưng bởi tình trạng viêm màng hoạt dịch kéo dài, dẫn đến hủy hoại cấu trúc khớp. |
|
Đối tượng mắc phải |
Thường gặp ở người trung niên và người cao tuổi. |
Chủ yếu gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên từ 5-15 tuổi. |
Thường xuất hiện ở người trưởng thành từ 30-50 tuổi; nữ giới có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam giới gấp 3 lần. |
|
Biểu hiện ở khớp |
Đau nhức âm ỉ, tê mỏi khớp hoặc mô mềm quanh khớp, thường nặng hơn khi thời tiết thay đổi. |
Viêm các khớp lớn như gối, háng, cổ chân, khuỷu tay. Đau khớp có tính chất di chuyển và thường không để lại biến dạng khớp. |
Viêm sưng đau các khớp nhỏ và vừa, đặc biệt ở bàn tay, cổ tay. Tổn thương đối xứng hai bên, kèm cứng khớp buổi sáng kéo dài trên 1 giờ. |
|
Nguyên nhân chính |
Liên quan đến lão hóa, quá tải cơ học, chấn thương, rối loạn chuyển hóa. |
Do phản ứng miễn dịch bất thường sau nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A gây viêm họng, viêm amidan. |
Do rối loạn miễn dịch khiến cơ thể tạo tự kháng thể tấn công màng hoạt dịch khớp. |
|
Tổn thương cơ quan khác |
Chủ yếu khu trú tại hệ cơ xương khớp. |
Có thể gây viêm cơ tim, viêm màng tim, múa giật Sydenham và ban vòng trên da. |
Có thể ảnh hưởng đến da, mắt, phổi, mạch máu, màng phổi, thận và nhiều cơ quan khác. |
|
Phương pháp chẩn đoán |
Khám lâm sàng kết hợp chẩn đoán hình ảnh như X-quang để đánh giá tổn thương khớp. |
Dựa trên triệu chứng lâm sàng, tiền sử nhiễm liên cầu khuẩn và các xét nghiệm hỗ trợ như huyết học, cấy dịch họng, điện tâm đồ, siêu âm tim. |
Dựa trên tiêu chuẩn ACR 1987 hoặc ACR/EULAR 2010, kết hợp đánh giá CRP, tốc độ máu lắng, RF và Anti-CCP. |
|
Khả năng chữa trị |
Có thể kiểm soát triệu chứng hiệu quả bằng thuốc, phục hồi chức năng và thay đổi lối sống. |
Triệu chứng khớp thường hồi phục hoàn toàn, nhưng tổn thương tim cần được theo dõi và dự phòng bằng kháng sinh dài hạn. |
Chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn; mục tiêu điều trị là kiểm soát viêm và ngăn ngừa hủy hoại khớp bằng thuốc điều trị cơ bản DMARDs. |
|
Biến chứng nguy hiểm |
Đau mãn tính và hạn chế vận động. |
Có thể gây hẹp hoặc hở van tim, suy tim và tăng nguy cơ tử vong nếu không điều trị đúng cách. |
Gây dính khớp, biến dạng khớp, tàn phế và làm tăng nguy cơ tổn thương đa cơ quan. |
Mặc dù có nhiều biểu hiện tương đồng, thấp khớp, thấp khớp cấp và viêm khớp dạng thấp là những thể bệnh hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân, đối tượng mắc bệnh, và tiên lượng. Ngay khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sưng đau khớp đối xứng kéo dài hoặc đau khớp di chuyển sau đợt viêm họng, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám lâm sàng và điều trị kịp thời, hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.





