Thực tế cho thấy thoái hóa khớp đang ngày càng trẻ hóa. Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ lối sống, quá trình thoái hóa tự nhiên và thói quen xấu gây hại xương khớp kéo dài trong sinh hoạt hằng ngày. Cùng ECO Pharma tìm hiểu những thói quen khiến xương khớp dễ thoái hóa ngay sau đây.

Những thói quen xấu gây hại cho xương khớp nên tránh
Khi chúng ta duy trì những thói quen gây hại cho xương khớp liên tục trong thời gian dài, cấu trúc của bao hoạt dịch, dây chằng và sụn khớp sẽ bị tổn thương nghiêm trọng. Dưới đây là 13 thói quen xấu cho xương khớp phổ biến: (1)
1. Ngồi quá lâu, ít vận động
Ngồi quá lâu, ít vận động là một trong những thói quen xấu gây hại xương khớp phổ biến hiện nay, đặc biệt ở dân văn phòng. Khi cơ thể ở trạng thái tĩnh kéo dài, máu lưu thông đến xương và khớp bị giảm, làm suy yếu quá trình nuôi dưỡng sụn khớp, mô xương.
Đồng thời, thiếu vận động khiến cơ bắp quanh khớp teo yếu, giảm khả năng nâng đỡ và ổn định khớp, từ đó gia tăng nguy cơ đau lưng, thoái hóa khớp và loãng xương. Về lâu dài, thói quen này không chỉ ảnh hưởng đến hệ vận động mà còn tăng nguy cơ té ngã và gãy xương, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.
Xem thêm: Các bệnh xương khớp dân văn phòng hay mắc phải và cách khắc phục
2. Sai tư thế khi học tập, làm việc, nghỉ ngơi
Các tư thế như cúi đầu lâu, cúi sát màn hình, gù lưng, ngồi lệch, bắt chéo chân hoặc nằm nghiêng co quắp khiến trục sinh lý của cột sống và khớp bị thay đổi. Khi lực tác động lên khớp không còn phân bố đồng đều, đĩa đệm và sụn khớp phải chịu quá tải kéo dài sẽ dẫn đến đau nhức mạn tính, cứng khớp, hạn chế vận động. Việc duy trì tư thế xấu lâu ngày có thể dẫn đến gai cột sống, thoát vị đĩa đệm và đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp.
3. Thường xuyên mang vác vật nặng sai tư thế
Mang vác vật nặng không đúng kỹ thuật có thể gây ra cả tổn thương cấp tính lẫn mạn tính cho hệ cơ xương khớp. Thói quen nâng hoặc xách đồ nặng bằng một tay, cúi gập lưng, xoay vặn người đột ngột hoặc đeo túi nặng lệch một bên vai khiến cơ thể mất cân bằng tư thế. Khi đó, lực nén và lực xoắn tác động bất lợi lên cột sống và các khớp, làm sụn khớp bị quá tải kéo dài. Lâu dài, tình trạng này thúc đẩy quá trình thoái hóa và gây đau nhức mạn tính, ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng vận động.
4. Không khởi động trước khi tập thể dục
Khởi động giúp làm nóng cơ bắp và tăng tiết dịch khớp trước khi bước vào cường độ vận động cao. Việc bỏ qua giai đoạn này khiến các khớp đang ở trạng thái "nghỉ" bị tác động lực đột ngột, dễ gây ra tình trạng bong gân, rách sụn hoặc tổn thương dây chằng. Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy khởi động đúng cách giúp tăng nhiệt độ cơ thể, dẫn đến tăng độ đàn hồi của cơ bắp và cải thiện hiệu quả của các phản ứng trao đổi chất.
5. Thường xuyên sử dụng giày cao gót hoặc giày dép không phù hợp
Sử dụng giày cao gót hoặc giày dép không vừa chân làm thay đổi trục sinh lý chịu lực tự nhiên của chi dưới, khiến lực dồn nhiều hơn lên khớp gối, cổ chân và bàn chân. Áp lực cơ học tăng kéo dài không chỉ gây đau nhức mà còn thúc đẩy quá trình bào mòn sụn khớp.
Bên cạnh đó, giày quá chật, đế cứng hoặc thiếu độ đàn hồi còn làm hạn chế khả năng hấp thụ lực từ mặt đất khi di chuyển, khiến lực này dội trực tiếp lên cổ chân và đầu gối. Để bảo vệ xương khớp, bạn nên ưu tiên các loại giày có đệm êm, độ cao vừa phải (dưới 3 - 5cm) và phù hợp với kích cỡ chân.
6. Chế độ ăn uống thiếu dinh dưỡng
Chế độ ăn uống thiếu cân đối, nghèo protein, canxi, vitamin D, vitamin K và các vi chất cần thiết khiến quá trình tái tạo xương và sụn khớp bị suy giảm, dẫn đến loãng xương, giòn xương. Hơn nữa, tiêu thụ quá nhiều muối cũng khiến cơ thể tăng đào thải canxi qua đường nước tiểu, làm suy yếu cấu trúc xương từ bên trong.
Tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo bão hòa sẽ kích thích các phản ứng viêm trong cơ thể, làm trầm trọng thêm tình trạng đau nhức xương khớp.
7. Thừa cân béo phì do ăn uống quá mức gây áp lực lên khớp
Thói quen xấu gây hại xương khớp trong đó có thừa cân, béo phì, khiến trọng lượng cơ thể tăng lên, làm các khớp chịu lực như khớp gối, khớp háng và cột sống phải gánh áp lực lớn hơn trong mỗi hoạt động hằng ngày. Mỗi khi bạn tăng thêm 1kg trọng lượng cơ thể, khớp gối phải chịu thêm áp lực tương đương 3 - 4kg khi đi bộ.
Tình trạng béo phì kéo dài sẽ ảnh hướng đến xương khớp, khiến lớp sụn khớp bị bào mòn nhanh chóng, dẫn đến thoái hóa khớp sớm ở người trẻ tuổi. Bên cạnh đó, các mô mỡ dư thừa còn tiết ra các cytokine gây viêm, làm hỏng mô khớp và tăng tốc độ thoái hóa nhanh hơn.
8. Bẻ khớp, hoạt động lặp đi lặp lại nhiều lần
Nhiều người có thói quen bẻ khớp ngón tay, ngón chân hoặc vặn cổ nghe tiếng "rắc" để giải tỏa căng thẳng. Tuy nhiên, hành động này lặp lại thường xuyên sẽ làm giãn dây chằng bao quanh khớp và có thể gây tổn thương bề mặt sụn.
Ngoài ra, các hoạt động lặp đi lặp lại trong thời gian dài như gõ bàn phím liên tục, sử dụng chuột máy tính sai tư thế hoặc quỳ gối, cúi - duỗi cùng một động tác cũng gây ra hội chứng ống cổ tay và viêm gân. Những vi chấn thương này tích tụ dần dần, làm suy giảm khả năng vận động linh hoạt của các khớp nhỏ.
9. Lạm dụng các loại thuốc giảm đau xương khớp
Uống các thuốc giảm đau như thuốc chứa corticoid hoặc thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) kéo dài mà không có chỉ định bác sĩ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Thuốc giúp giảm triệu chứng tạm thời nhưng không giải quyết nguyên nhân, khiến người bệnh dễ chủ quan và tiếp tục duy trì các thói quen gây hại cho khớp.
Khi lạm dụng trong thời gian dài, thuốc có thể che lấp diễn tiến bệnh lý, để các tổn thương khớp tiến triển âm thầm. Đồng thời, tăng nguy cơ gặp các tác dụng phụ nghiêm trọng như loét dạ dày, suy thận, giảm chất lượng xương và tăng nguy cơ loãng xương. Vì vậy, thuốc giảm đau chỉ nên dùng khi cần thiết và kết hợp với điều chỉnh lối sống, phục hồi chức năng phù hợp.
10. Uống nhiều cafe, rượu bia, nước ngọt
Các loại đồ uống chứa cồn và caffeine nếu sử dụng quá mức sẽ làm cản trở quá trình hấp thụ dưỡng chất của xương. Chất cồn trong rượu bia gây rối loạn quá trình chuyển hóa canxi và tăng axit uric trong máu, dẫn đến bệnh gout và viêm khớp cấp tính. Caffeine khi nạp quá nhiều vào cơ thể (trên 3 tách cà phê mỗi ngày) có thể làm tăng bài tiết canxi qua thận.
Đặc biệt, nước ngọt có ga chứa nhiều axit phosphoric, một chất làm tăng tốc độ đào thải canxi khỏi cơ thể để trung hòa axit. Do đó, thói quen tiêu thụ nhiều đường từ nước ngọt cũng thúc đẩy phản ứng viêm trong các mô liên kết, làm khởi phát cơn đau nhức xương khớp mạn tính.
11. Bỏ qua triệu chứng sớm của đau nhức khớp
Các biểu hiện như đau âm ỉ, cứng khớp buổi sáng, khớp kêu khi vận động hoặc mỏi khớp sau khi làm việc thường là dấu hiệu cảnh báo sớm của tổn thương xương khớp. Việc chủ quan bỏ qua những triệu chứng này khiến các vi tổn thương không được can thiệp kịp thời và tiếp tục tiến triển. Theo thời gian, sụn khớp có thể bị bào mòn nhiều hơn, dẫn đến đau nhức mạn tính và hạn chế vận động rõ rệt.
12. Không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời
Thiếu thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời khiến cơ thể không tạo đủ vitamin D cần thiết để hấp thu canxi từ thực phẩm, dẫn đến giảm mật độ xương và xương trở nên giòn hơn. Tình trạng này kéo dài không chỉ làm tăng nguy cơ loãng xương mà còn ảnh hưởng đến sức mạnh của cơ và khớp, khiến người bệnh dễ đau nhức, té ngã hơn. Vì vậy, mỗi ngày bạn nên dành khoảng 10 - 15 phút mỗi sáng (trước 9 giờ) để tiếp xúc với ánh nắng nhẹ, giúp kích hoạt quá trình tổng hợp vitamin D tự nhiên cho cơ thể.
13. Không thăm khám, kiểm tra xương khớp định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về mật độ xương và tình trạng sụn khớp để có hướng can thiệp kịp thời. Các tổn thương ban đầu như mòn sụn, giảm mật độ xương hoặc viêm khớp mức độ nhẹ thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh được phát hiện muộn, quá trình điều trị sẽ phức tạp hơn, đồng thời nguy cơ đau mãn tính và hạn chế vận động cũng tăng lên.
Xem thêm: Chăm sóc sức khỏe xương khớp thế nào cho đúng cách?
Hậu quả lâu dài nếu không điều chỉnh thói quen gây hại cho xương khớp
Duy trì các thói quen xấu gây hại xương khớp lâu dài không gây biến chứng tức thì mà âm thầm tích lũy tổn thương theo thời gian. Khi các yếu tố bất lợi kéo dài, quá trình thoái hóa khớp sẽ diễn ra sớm hơn so với tuổi sinh học với biểu hiện sụn khớp bị bào mòn dần, xương dưới sụn xơ cứng và hình thành gai xương. Ở giai đoạn nặng, lớp sụn bảo vệ có thể mất gần như hoàn toàn, khiến hai đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau, gây đau dữ dội và hạn chế khả năng vận động.
Bên cạnh tổn thương cấu trúc, các biến dạng xương khớp không hồi phục như vẹo cột sống, chân vòng kiềng hoặc u cục ở khớp ngón tay có thể xuất hiện, làm suy giảm rõ rệt chức năng vận động và khả năng sinh hoạt. Theo thời gian, đau nhức mãn tính kéo dài dễ dẫn đến rối loạn giấc ngủ, căng thẳng tâm lý, thậm chí trầm cảm, làm chất lượng cuộc sống suy giảm rõ rệt.
Trong những trường hợp tiến triển nặng, người bệnh còn đối mặt với nguy cơ té ngã, gãy xương và tàn phế, buộc phải can thiệp bằng phẫu thuật như thay khớp nhân tạo. Chính vì vậy, điều chỉnh sớm các thói quen không tốt cho xương khớp và bổ sung các dưỡng chất chuyên biệt giúp bảo vệ & tái tạo sụn khớp là yếu tố then chốt giúp làm chậm thoái hóa và bảo tồn chức năng vận động lâu dài.
Thói quen xấu gây hại xương khớp được hình thành từ những sinh hoạt hằng ngày và âm thầm tác động tiêu cực đến hệ vận động nếu không được điều chỉnh kịp thời. Việc chủ động thay đổi lối sống khoa học, duy trì vận động hợp lý, chú ý tư thế, chế độ dinh dưỡng và thăm khám định kỳ giúp phòng ngừa thoái hóa sớm. Khi các thói quen không tốt cho xương khớp được hạn chế, nguy cơ đau nhức mạn tính và hạn chế vận động cũng sẽ giảm đáng kể.





