Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Các nhóm thuốc điều trị bệnh mạch vành và lưu ý khi dùng

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Theo hướng dẫn năm 2023 của Hiệp hội Tim mạch Mỹ điều trị bệnh mạch vành mạn tính cần được cá thể hóa, kết hợp dùng thuốc, thay đổi lối sống và đánh giá nguy cơ tim mạch. Trong đó thuốc điều trị bệnh mạch vành đóng vai trò quan trọng trong giảm đau thắt ngực, kiểm soát mỡ máu, ngăn huyết khối và phòng ngừa nhồi máu cơ tim. Có một số nhóm thuốc mạch vành được bào chế dựa trên các mục tiêu điều trị cụ thể khác nhau. Bài viết này ECO Pharma sẽ giúp tìm hiểu về các nhóm thuốc điều trị mạch vành và cách sử dụng chúng như thế nào.

thuốc điều trị bệnh mạch vành

Mắc bệnh mạch vành uống thuốc gì?

Bệnh mạch vành thường được điều trị bằng các nhóm thuốc như thuốc chống kết tập tiểu cầu, statin, nitrat, chẹn beta, chẹn kênh canxi, ACEI/ARB; một số trường hợp cần thêm thuốc chống đông. Các thuốc này giúp ngăn huyết khối, kiểm soát mỡ máu, giảm đau thắt ngực, bảo vệ tim và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim. Tuỳ vào mức độ hẹp mạch vành, triệu chứng, bệnh nền kèm theo và nguy cơ biến chứng ở mỗi cá nhân người bệnh mà cần dùng các nhóm thuốc mạch vành khác nhau kết hợp với thay đổi lối sống.

Bệnh mạch vành là nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới. Cùng với các phương pháp can thiệp tim mạch ngày càng được cải tiến, những năm gần đây các tiến bộ trong dược lý tim mạch cũng đã góp phần cải thiện tỷ lệ sống sót sau nhồi máu cơ tim dẫn đến sự gia tăng các biến cố không gây tử vong. Thuốc mạch vành hiện là biện pháp phòng ngừa thứ phát khả thi nhất cùng với việc quản lý các yếu tố lối sống và các thông số sinh lý.

Các nhóm thuốc điều trị bệnh mạch vành

Thuốc điều trị mạch vành là các thuốc kê đơn. Chúng gồm có nhóm thuốc chống kết tập tiểu cầu, nhóm thuốc nitrat, nhóm thuốc chẹn beta, nhóm thuốc chẹn kênh canxi, nhóm thuốc ức chế men chuyển và chẹn thụ thể angiotensin, nhóm thuốc hạ mỡ máu, nhóm thuốc chống đông, nhóm thuốc điều trị đau thắt ngực thế hệ mới.

1. Thuốc chống kết tập tiểu cầu

Thuốc chống kết tập tiểu cầu có tác dụng ngăn chặn tiểu cầu (tế bào máu) kết dính với nhau từ đó giảm nguy cơ hình thành huyết khối, đặc biệt ở bệnh nhân đặt stent. Điều này sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Các thuốc thường được sử dụng gồm aspirin liều thấp, clopidogrel, ticagrelor và prasugrel. Trong đó clopidogrel, ticagrelor, prasugrel thuộc nhóm ức chế thụ thể P2Y12. Sau đặt stent hoặc trong hội chứng mạch vành cấp, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp kháng tiểu cầu kép, thường là aspirin phối hợp với một thuốc ức chế P2Y12 trong thời gian nhất định để phòng huyết khối.

Vì nhóm thuốc này làm tăng nguy cơ chảy máu, người đang xuất huyết, từng xuất huyết tiêu hóa, dị ứng aspirin, giảm tiểu cầu hoặc có nguy cơ xuất huyết cao cần được cân nhắc kỹ.

2. Thuốc giãn mạch vành (Nitrat)

Nitrat là một thuốc giãn mạch, thường được chỉ định để điều trị đau thắt ngực và để giảm bớt các triệu chứng của suy tim sung huyết. Nhóm thuốc này có tác dụng cải thiện lưu lượng máu và cho phép nhiều máu giàu oxy hơn đến cơ tim; chúng cũng làm giãn tĩnh mạch để giảm bớt gánh nặng cho tim khi máu quay trở lại tim từ tay và chân.

Các thuốc thường dùng trong nhóm này là Nitroglycerin/glyceryl trinitrate (GTN) dạng ngậm dưới lưỡi hoặc xịt để điều trị triệu chứng đau ngực (dùng mỗi khi xuất hiện đau ngực và dùng lặp lại sau 5 phút nếu chưa đỡ, nếu sau hai liều triệu chứng không cải thiện phải gọi ngay cấp cứu); và Isosorbide mononitrate hoặc isosorbide dinitrate để dự phòng cơn đau thắt ngực, thuốc này không có tác dụng cắt cơn đau ngực đang xảy ra.

Nhóm thuốc giãn mạch có thể gây đau đầu, chóng mặt, đỏ bừng mặt hoặc tụt huyết áp; Chống chỉ định dùng cùng thuốc rối loạn cương như sildenafil, tadalafil hoặc vardenafil vì có thể tụt huyết áp nguy hiểm.

thuốcIsosorbide
Các thuốc giãn mạch được dùng phổ biến như Isosorbide.

3. Thuốc chẹn beta giao cảm

Thuốc chẹn beta giao cảm giúp làm chậm nhịp tim, giảm huyết áp và giảm nhu cầu oxy của cơ tim nhờ đó giúp giảm đau thắt ngực, giảm gánh nặng cho tim và hỗ trợ kiểm soát bệnh mạch vành ở một số nhóm bệnh nhân. Các thuốc thường dùng gồm metoprolol, carvedilol, propranolol, acebutolol hoặc betaxolol. Nhóm này thường được cân nhắc ở người bệnh mạch vành có đau thắt ngực, tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, sau nhồi máu cơ tim hoặc có suy tim kèm theo.

Thuốc chẹn beta cần thận trọng khi dùng cho người có nhịp tim quá chậm, block nhĩ thất, huyết áp thấp, hen phế quản hoặc mắc bệnh phổi tắc nghẽn phổi mãn tính nặng; người đang dùng các thuốc ít chọn lọc trên tim. Ngừng thuốc đột ngột có thể gây đau ngực hoặc rối loạn nhịp nặng hơn.

4. Thuốc chẹn kênh canxi

Thuốc chẹn kênh canxi ngăn canxi đi vào tế bào cơ tim và cơ trơn thành mạch từ đó giúp mạch máu giãn ra, hạ huyết áp và cải thiện dòng máu đến tim. Nhóm thuốc này có thể được dùng trong điều trị đau thắt ngực, tăng huyết áp hoặc co thắt mạch vành. Các thuốc thường dùng gồm verapamil, diltiazem, nifedipine và felodipine. Một số thuốc như nifedipine, felodipine chủ yếu giúp giãn mạch; trong khi verapamil và diltiazem còn có tác dụng làm chậm nhịp tim.

Người bệnh có nhịp tim chậm, block nhĩ thất hoặc suy tim phân suất tống máu giảm cần thận trọng khi dùng verapamil hoặc diltiazem. Tác dụng phụ có thể gặp gồm phù mắt cá chân, đau đầu, đỏ bừng mặt, chóng mặt hoặc táo bón.

thuốc verapamil
Thuốc điều trị mạch vành được dùng phổ biến như Verapamil.

5. Thuốc ức chế men chuyển (ACEI) và chẹn thụ thể angiotensin (ARB)

Thuốc ức chế men chuyển và chẹn thụ thể angiotensin là hai nhóm thuốc khác nhau nhưng cùng tác động lên hệ renin-angiotensin (ACEI làm giảm tạo angiotensin II, còn ARB ngăn angiotensin II gắn vào thụ thể trên mạch máu) để làm giãn mạch máu từ đó giảm huyết áp và giảm áp lực tim. Hai nhóm thuốc này thường được cân nhắc cho người bệnh mạch vành kèm huyết áp cao, đái tháo đường, bệnh thận mạn, suy tim hoặc giảm chức năng thất trái.

Các thuốc thường dùng gồm captopril, fosinopril, quinapril, ramipril hoặc benazepril (thuộc nhóm ACEI) và irbesartan, telmisartan, candesartan, losartan (thuộc nhóm ARB). ACEI có thể gây ho khan nên bác sĩ có thể đổi sang ARB nếu người bệnh không dung nạp. Không dùng ACEI/ARB cho phụ nữ mang thai, người hẹp động mạch thận hai bên, tăng kali máu nặng hoặc từng phù mạch do ACEI; cần theo dõi huyết áp, chức năng thận và kali máu trong thời gian sử dụng thuốc.

6. Thuốc hạ mỡ máu (Statin)

Thuốc hạ mỡ máu có vai trò quan trọng trong bệnh mạch vành vì bệnh thường liên quan đến mảng xơ vữa do cholesterol tích tụ trong thành động mạch. Trong nhóm này statin là thuốc nền tảng giúp giảm LDL-cholesterol (cholesterol xấu). Statin hoạt động bằng cách ức chế enzym HMG-CoA reductase ở gan từ đó làm giảm sản xuất cholesterol và hỗ trợ gan loại bớt cholesterol khỏi máu, giúp ổn định mảng xơ vữa và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Nếu người bệnh không dung nạp statin hoặc LDL-cholesterol vẫn chưa đạt mục tiêu, bác sĩ có thể cân nhắc thêm thuốc không thuộc nhóm statin như ezetimibe, thuốc gắn axit mật hoặc thuốc ức chế PCSK9 dạng tiêm. Một số trường hợp có triglyceride cao có thể được chỉ định fibrate, omega-3 hoặc niacin. Người bệnh cần báo bác sĩ nếu có đau cơ nhiều, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu hoặc vàng da khi dùng thuốc.

ezetimibe
Ezetimibe là thuốc hạ mỡ máu không thuộc nhóm statin, thường được bác sĩ cân nhắc khi người bệnh không dung nạp statin hoặc LDL-cholesterol vẫn chưa đạt mục tiêu.

7. Thuốc chống đông máu (trong một số trường hợp)

Thuốc chống đông máu không dùng thường quy cho tất cả người bệnh mạch vành; mà thường được chỉ định khi người bệnh có thêm tình trạng dễ hình thành huyết khối, chẳng hạn rung nhĩ, huyết khối trong buồng tim hoặc một số tình huống cấp cứu tim mạch. Các thuốc chống đông thường gặp gồm warfarin, rivaroxaban, dabigatran, apixaban, edoxaban. Trong đó, heparin là thuốc chống đông dạng tiêm, thường được dùng trong bệnh viện hoặc trong các tình huống cấp.

Vì thuốc chống đông làm tăng nguy cơ chảy máu, người bệnh cần dùng đúng chỉ định và không tự phối hợp với aspirin, clopidogrel hoặc thuốc giảm đau NSAID nếu chưa hỏi bác sĩ. Với warfarin, bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi INR; với các thuốc chống đông khác, cần chú ý chức năng thận và dấu hiệu xuất huyết.

8. Các thuốc điều trị đau thắt ngực thế hệ mới

Các thuốc điều trị đau thắt ngực thế hệ mới hoặc thuốc bổ sung thường được cân nhắc khi người bệnh vẫn còn đau ngực dù đã dùng các nhóm thuốc nền như chẹn beta, chẹn kênh canxi hoặc nitrat. Nhóm này không thay thế hoàn toàn thuốc nền mà thường được dùng thêm trong những trường hợp chọn lọc.

Ranolazine là thuốc thường được nhắc đến trong nhóm này. Thuốc có thể giúp cải thiện triệu chứng đau thắt ngực, đặc biệt ở một số người bệnh có bệnh vi mạch vành hoặc còn đau ngực dù đã điều trị bằng thuốc thông thường. Ranolazine ít ảnh hưởng đến nhịp tim và huyết áp nên có thể phù hợp với người không thể tăng liều chẹn beta hoặc chẹn kênh canxi do nhịp chậm hoặc huyết áp thấp.

Tuy nhiên, ranolazine và các thuốc bổ sung khác cần được bác sĩ tim mạch chỉ định, nhất là ở người có bệnh gan, bệnh thận, rối loạn nhịp tim hoặc đang dùng nhiều thuốc khác, vì nguy cơ tương tác thuốc và tác dụng phụ cần được theo dõi.

Tác dụng phụ và những lưu ý khi dùng thuốc trị mạch vành

Như mọi loại thuốc khác, thuốc trị mạch vành có thể gây tác dụng phụ nếu dùng không đúng cách hoặc không phù hợp với tình trạng người bệnh. Vì vậy người bệnh nên biết các tác dụng có thể gặp phải và lưu ý những điều sau đây.

1. Tác dụng phụ

Tác dụng phụ của các nhóm thuốc điều trị bệnh mạch vành có thể khác nhau. Một số tác dụng phụ chỉ gây ảnh hưởng nhẹ và thoáng qua nhưng cũng có tác dụng phụ nghiêm trọng, có thể gây nguy hiểm cho người bệnh.

  • Thuốc chống kết tập tiểu cầu và thuốc chống đông: Có thể gây bầm tím, chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết tiêu hóa, tiểu ra máu.
  • Thuốc nitrat: Đau đầu, chóng mặt, đỏ bừng mặt, tụt huyết áp tư thế, choáng khi đứng dậy đột ngột.
  • Thuốc chẹn beta: Mệt mỏi, lạnh tay chân, nhịp tim chậm, chóng mặt; (các triệu chứng này rất giống triệu chứng hạ đường huyết ở người đái tháo đường).
  • Thuốc chẹn kênh canxi: Phù mắt cá chân, đau đầu, đỏ mặt, chóng mặt; verapamil có thể gây táo bón.
  • ACEI/ARB: Ho khan thường gặp hơn với ACEI, tăng kali máu, thay đổi chức năng thận, chóng mặt do hạ huyết áp.
  • Statin: Đau cơ, yếu cơ, tăng men gan; hiếm gặp hơn là tổn thương cơ nặng, cần đi khám nếu đau cơ nhiều hoặc nước tiểu sẫm màu.
đau đầu
Đau đầu là tác dụng phụ thường gặp khi dùng thuốc điều trị bệnh mạch vành nitrat, nhất là trong giai đoạn đầu hoặc sau khi tăng liều.

2. Lưu ý khi dùng

Người bệnh cần uống thuốc đúng liều, đúng giờ và không tự ngưng khi thấy bớt đau ngực hoặc chỉ số huyết áp, mỡ máu đã ổn. Đặc biệt sau đặt stent, việc tự dừng thuốc chống kết tập tiểu cầu có thể làm tăng nguy cơ huyết khối trong stent. 

Khi tái khám hoặc mua thêm thuốc, người bệnh nên báo rõ các thuốc tim mạch đang dùng để tránh tương tác nguy hiểm, ví dụ như nitrat với sildenafil/tadalafil gây tụt huyết áp nặng, hoặc aspirin/thuốc chống đông với NSAID làm tăng nguy cơ chảy máu; Cần tái khám đúng hẹn và đi khám ngay nếu đau ngực kéo dài, khó thở, ngất, phân đen, tiểu máu hoặc chảy máu không cầm được.

Khi nào bệnh nhân cần can thiệp thay vì chỉ dùng thuốc?

Thuốc là nền tảng trong điều trị bệnh mạch vành nhưng khi dòng máu nuôi tim bị giảm nhiều, triệu chứng không kiểm soát được hoặc xuất hiện tình huống cấp cứu, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp để tái thông mạch vành.

Các phương pháp thường được cân nhắc gồm:

  • Can thiệp mạch vành qua da (PCI/đặt stent): Áp dụng khi đau thắt ngực vẫn còn dù đã dùng thuốc tối ưu, hẹp mạch vành gây thiếu máu cơ tim đáng kể hoặc trong hội chứng mạch vành cấp như nhồi máu cơ tim.
  • Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG): Được cân nhắc khi tổn thương phức tạp hơn như hẹp thân chung động mạch vành trái, hẹp nhiều nhánh, giảm chức năng thất trái hoặc đái tháo đường kèm tổn thương đa nhánh.
tái thông mạch vành
Tái thông mạch vành bằng stent thế hệ mới nhất tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. - Ảnh: BVĐK Tâm Anh

Nhưng cần lưu ý rằng, sau can thiệp, người bệnh vẫn cần tiếp tục dùng thuốc theo chỉ định. Đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu giúp cải thiện dòng máu qua vùng mạch bị hẹp, nhưng thuốc vẫn cần thiết để phòng huyết khối, giảm nguy cơ tái hẹp và làm chậm tiến triển xơ vữa ở các đoạn mạch khác.

Các nhóm thuốc điều trị bệnh mạch vành giúp kiểm soát đau thắt ngực, ngăn hình thành huyết khối, ổn định mảng xơ vữa và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim. Không có phác đồ thuốc chung cho tất cả các trường hợp nên người bệnh cần thăm khám để được đánh giá toàn diện và chỉ định điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo