Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Ngày Quốc tế Người cao tuổi: Sống khỏe, chủ động phòng bệnh

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

“Ngày Quốc tế Người cao tuổi” là ngày để tôn vinh, tri ân những đóng góp to lớn của thế hệ “đai thụ”. Đây là cơ hội để cộng đồng, người thân trong gia đình và bản thân người cao tuổi nhìn nhận đúng đắn về tầm quan trọng trong các vấn đề chăm sóc sức khỏe của người già. Mỗi cá nhân cần thay đổi nhận thức từ "chờ có bệnh mới chữa" sang "chủ động phòng ngừa và kiểm soát từ sớm".  Để hưởng ứng ngày quốc tế mang nhiều ý nghĩa nhân văn này, ECO Pharma gửi đến bài chia sẻ nhằm giúp người cao tuổi nhận thức các bệnh lý có tỉ lệ mắc cao nhất cũng như cách phòng ngừa hiệu quả, nâng cao chất lượng cuộc sống.

ngày quốc tế người cao tuổi

Ngày Quốc tế Người cao tuổi là ngày nào?

Ngày Quốc tế Người cao tuổi (International Day of Older Persons - viết tắt UNIDOP) được tổ chức vào ngày 1 tháng 10 hằng năm nhằm tôn vinh những đóng góp của người cao tuổi cho xã hội, đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức về các vấn đề an sinh và chăm sóc sức khỏe của toàn cộng đồng đến thế hệ người lớn tuổi.

Lịch sử Ngày quốc tế Người cao tuổi

Năm 1982, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Chương trình Hành động Quốc tế về Già hóa dân số tại Vienna (Áo), đánh giá cao vai trò và nhu cầu bảo vệ người cao tuổi.

Năm 1990, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc quyết định lấy ngày 1 tháng 10 hằng năm làm Ngày Quốc tế Người cao tuổi.

01/10/1991 Lần đầu tiên tổ chức Ngày Quốc tế Người cao tuổi chính thức được cử hành trên toàn thế giới lần đầu tiên.

Ý nghĩa Ngày quốc tế Người cao tuổi

Đây là ngày nhằm tôn vinh những đóng góp to lớn của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng và sự phát triển xã hội. Qua đó hướng sự chú ý của cộng đồng tới thách thức từ xu hướng già hóa dân số toàn cầu, nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe và đời sống tinh thần cho người già.

Toàn cộng đồng cần có trách nhiệm thúc đẩy các chính sách an sinh xã hội, chống phân biệt đối xử theo tuổi tác và đảm bảo người cao tuổi được sống an toàn, có bệ đỡ y tế vững chắc.

Các bệnh người cao tuổi dễ mắc tại Việt Nam

Tuổi thọ trung bình của người Việt đạt 74,7 tuổi, nhưng số năm sống khỏe mạnh chưa cao, thường mắc một số bệnh mạn tính.

Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế phối hợp cùng Hội Người cao tuổi Việt Nam năm 2024, trên 70% người cao tuổi mắc trung bình từ 3 bệnh mãn tính trở lên như sa sút trí tuệ, hội chứng dễ bị tổn thương, các bệnh tim mạch, đái tháo đường, thoái hóa cơ xương khớp, các bệnh về mắt gây mù lòa và khiếm thị như đục thủy tinh thể, thoái hóa võng mạc. (1)

Theo bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, các bệnh mạn tính gia tăng ở người cao tuổi là sự kết hợp giữa quá trình lão hóa tự nhiên và các yếu tố liên quan đến lối sống như chế độ dinh dưỡng, vận động, thói quen tự ý dùng thuốc, xem nhẹ các biện pháp phòng ngừa. Sự chủ quan trong việc đi khám gây khó khăn trong việc điều trị, khả năng phục hồi thấp và tốn chi phí.

Bác sĩ Tiến giải thích nguyên nhân người cao tuổi dễ mắc các bệnh lý sau:

1. Thoái hóa khớp

Thoái hóa cơ xương khớp ở người lớn tuổi không đơn thuần là sự mài mòn cơ học do thời gian, mà là bệnh lý của toàn bộ cấu trúc khớp (bao gồm sụn khớp, xương dưới sụn, màng dịch khớp và hệ thống dây chằng). Bệnh xảy ra khi quá trình phá hủy sụn và xương dưới sụn lớn hơn khả năng tự tái tạo và sửa chữa của cơ thể.

Các yếu tố đẩy nhanh tiến trình thoái hóa khớp bao gồm thói quen vận động và tính chất công việc. Nghề nghiệp đòi hỏi sử dụng nhiều lực khiến tốc độ "bào mòn" sụn khớp nhanh hơn. Ngược lại, vận động quá ít khiến khớp không nhận được đầy đủ dinh dưỡng, dễ bị khô/cứng khớp.

Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng lớn để khả năng hoạt động của hệ xương khớp. Ăn quá nhiều các chất đường và chất béo, sẽ dẫn đến thừa cân, béo phì, làm cho hệ xương khớp ảnh hưởng và tăng nguy cơ bị các bệnh xương khớp. Ngược lại, chế độ ăn uống kém sẽ dẫn đến thiếu chất khiến cơ thể không đủ dinh dưỡng để nuôi dưỡng xương khớp. Uống rượu bia, thức ăn nhanh, hút thuốc lá, uống cà phê, nước ngọt có ga hàng ngày cũng làm giảm lượng canxi và khả năng hấp thụ canxi gây ra bệnh loãng xương và thoái hóa khớp sớm.

Thói quen tự ý dùng thuốc giảm đau/kháng viêm không rõ nguồn gốc làm che mờ triệu chứng, người bệnh mất cơ hội phát hiện sớm làm thoái hóa khớp diễn tiến nặng, gây khó khăn cho việc điều trị và tăng nguy cơ tàn phế.

người già bị đau khớp
Tình trạng thoái hóa khớp gây đau, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

2. Bệnh tim mạch

Các bệnh lý tim mạch hình thành từ sự kết hợp giữa cơ chế bệnh sinh và các yếu tố nguy cơ tác động kéo dài.

Chế độ dinh dưỡng kém khoa học và vận động thiếu hợp lý cùng với sự suy giảm hoạt động của các tế bào sau tuổi 30 khiến sự chuyển hoá lipid máu bị rối loạn, làm lòng mạch bị hẹp và xơ cứng do các mảng bám Cholesterol xấu (LDL-C) tích tụ. Đây là nguyên nhân gây rối loạn mỡ máu, hình thành các mảng xơ vỡ mạch máu dẫn đến tăng huyết áp, béo phì và các bệnh tim mạch như: thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim… Khoảng 1/5 dân số bị thừa cân, 44% người trưởng thành có cholesterol cao. Đặc biệt, 15,3% người từ 40-69 tuổi có nguy cơ cao bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim trong 10 năm tới, nhưng chỉ 40,8% được tư vấn phòng ngừa.

Tần suất mắc bệnh ở người trẻ và trung niên ngày càng cao do tâm lý chủ quan. Trong khi đó, "Tim mạch là nhóm bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa", bác sĩ Tiến nhấn mạnh. Việc thay đổi lối sống sớm như tăng cường vận động, kiểm soát cân nặng, giảm mỡ máu và bỏ thuốc lá giúp loại bỏ chủ động tới 80% nguy cơ mắc bệnh.

3. Sa sút trí tuệ

Với đặc điểm hơn 60% thành phần là acid béo, bộ não người là cơ quan dễ bị tổn thương và lão hóa do gốc tự do thường tấn công vào các cấu trúc tế bào trong cơ thể đặc biệt là những tế bào chứa nhiều chất béo.

Dù chỉ chiếm 2% trọng lượng nhưng não bộ tiêu thụ khoảng 20-25% nhu cầu oxy và năng lượngtoàn cơ thể. Cơ quan có sự chuyển hóa càng cao, gốc tự do sinh ra càng nhiều tạo phản ứng dây chuyền gây ra các bệnh lý mạch máu não và thoái hóa thần kinh.

Các gốc tự do trong cơ thể làm xơ hóa các bao myelin, tạo các mảng lão hóa (amyloid), làm ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của não khiến liên kết giữa các tế bào này với nhau bị giảm cả về số lượng lẫn chất lượng, là nguyên nhân gây các bệnh suy giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ, alzheimer, parkinson…

người già sa sút trí tuệ
Não bắt đầu lão hóa từ độ tuổi 40-50 với những biểu hiện thường gặp là hay quên, giảm tập trung.

4. Đục thủy tinh thể

Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người mù và thị lực kém.Trong đó, nguyên nhân chính gây mù vẫn là đục thủy tinh thể.

Từ sau 40 tuổi, sự suy giảm thioredoxin - một loại protein phân tử nhỏ rất quan trọng với mắt khiến tỉ lệ, cấu trúc, thành phần, chức năng thủy tinh thể bị thay đổi, rối loạn, gây nên tình trạng đục thủy tinh thể.

Quá trình biến tính các protein bị thúc đẩy nhanh hơn do gốc tự do/chất oxy hóa, được hình thành từ chuyển hóa thực phẩm nguy hại, lối sống mất cân bằng, thiếu khoa học như: thiếu ngủ, mất ngủ, hút thuốc, uống nhiều bia rượu, tiếp xúc ánh sáng xanh quá mức (từ màn hình máy tính, điện thoại, tivi…), sử dụng thuốc dạng uống hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài.

Người đang mắc các tật khúc xạ (cận thị, viễn thị, loạn thị) có thể tiến triển đục thủy tinh thể sớm hơn 10 năm và dễ tăng nặng. Riêng ở bệnh nhân tiểu đường, đục thủy tinh thể là biến chứng mắt nguy hiểm rất thường gặp. Trong khi đó, đục thủy tinh thể và các bệnh lý mắt có thể phòng ngừa hiệu quả.

Cần làm gì để phòng ngừa bệnh, nâng cao chất lượng cuộc sống?

Theo bác sĩ Tiến, người Việt trung bình có tới 10 năm sống với bệnh tật. Vấn đề đòi hỏi mỗi cá nhân cần thay đổi nhận thức từ "chờ có bệnh mới chữa" sang "chủ động phòng ngừa và kiểm soát từ sớm". Để nâng cao chất lượng sống và kéo dài số năm sống khỏe mạnh cho người cao tuổi, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

  • Về chế độ dinh dưỡng: cầnxây dựng thực đơn tăng cường chất xơ, vitamin, các chất chống oxy hóa từ rau xanh và trái cây tươi; giảm lượng muối, đường và mỡ động vật. Bổ sung đầy đủ canxi và các vi chất thiết yếu theo tư vấn của bác sĩ.
  • Về chế độ luyện tập, vận động: nên luyện tập thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh, đạp xe hoặc yoga từ 30 phút mỗi ngày giúp duy trì sự linh hoạt của xương khớp, cải thiện tuần hoàn máu, tốt cho tim mạch và sự minh mẫn trí não.
  • Về việc dùng thuốc: tuyệt đối không tự dùng các loại thuốc giảm đau, thuốc đông y không rõ nguồn gốc hay tự ý ngưng/tăng liều các thuốc điều trị bệnh mạn tính (xương khớp, huyết áp, tiểu đường, thuốc nhỏ mắt) khi không có chỉ định từ bác sĩ.

Người cao tuổi (đặc biệt từ sau 50-60 tuổi) nên thực hiện kiểm tra sức khỏe tổng quát 6 - 12 tháng/lần nhằm phát hiện sớm các chỉ số bất thường về mỡ máu, huyết áp, đường huyết, mật độ xương hay thị lực.

Bên cạnh lối sống lành mạnh, có thể chủ động bổ sung các tinh chất thiên nhiên đã được chứng minh khoa học giúp trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào thần kinh (Blueberry), các dưỡng chất tái tạo sụn khớp có có chế giảm đau an toàn và bền vững (Collagen type 2 không biến tính), các thành phần bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể, hỗ trợ tăng cường thị lực (Broccophane), tinh chất hỗ trợ điều hòa mỡ máu, giảm nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch (GDL-5)...

nâng cao chất lượng cuộc sống
Thay đổi nhận thức từ "chữa bệnh khi đã muộn" sang "chủ động phòng ngừa từ sớm" là bước đi tất yếu để mỗi người cao tuổi không chỉ "sống lâu", mà còn thực sự "sống khỏe và sống có chất lượng"

Việt Nam có trên 14,3 triệu người cao tuổi, chiếm gần 13% dân số, trong đó gần 2,5 triệu người từ 80 tuổi trở lên. Dự báo đến năm 2030, số người từ 60 tuổi trở lên sẽ xấp xỉ 18 triệu người.

Nâng cao sự quan tâm đúng mức đến việc chủ động chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật từ sớm không chỉ là chìa khóa vàng nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, mà còn mang lại ý nghĩa lớn đối với người thân trong gia đình.

Với người cao tuổi, việc đẩy lùi sự xuất hiện của các bệnh tuổi già hay giảm thiểu biến chứng giúp ông bà, cha mẹ tránh được cảm giác lệ thuộc, từ đó luôn giữ được tinh thần lạc quan, tự tin và tận hưởng trọn vẹn niềm vui tuổi già bên con cháu.

Với người thân và gia đình: Khi sức khỏe của cha mẹ, ông bà được bảo vệ tốt từ sớm, gánh nặng về tài chính, thời gian và áp lực chăm sóc y tế trên vai con cháu sẽ giảm đi đáng kể. Điều này tạo dựng sự yên tâm để thế hệ trẻ tập trung phát triển sự nghiệp, đồng thời thắt chặt thêm tình cảm gia đình. Sự chăm sóc chủ động không chỉ dừng lại ở nghĩa vụ phụng dưỡng, mà còn là hành động yêu thương thiết thực nhất, giúp mỗi gia đình vui vẻ và an yên.

Đầu tư cho sức khỏe từ sớm chính là khoản đầu tư có lợi nhất cho tương lai. Thay đổi nhận thức từ "chữa bệnh khi đã muộn" sang "chủ động phòng ngừa từ sớm" là bước đi tất yếu để mỗi người cao tuổi không chỉ "sống lâu", mà còn thực sự "sống khỏe và sống có chất lượng".

Tóm lại, Ngày Quốc tế Người cao tuổi là dịp để nâng cao nhận thức về vai trò, quyền lợi và sức khỏe của người cao tuổi trong gia đình và xã hội. Đây cũng là cơ hội để mỗi người quan tâm nhiều hơn đến đời sống tinh thần, dinh dưỡng, vận động và chăm sóc sức khỏe cho ông bà, cha mẹ, góp phần giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống.

Nguồn tham khảo