Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Tổn thương gan khu trú: Khi nào cần lo lắng?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Việc phát hiện tổn thương gan khu trú trong quá trình khám sức khỏe thường khiến nhiều người lo lắng, nhưng không phải mọi trường hợp đều là ung thư. Vậy tổn thương gan khu trú là gì và điều trị như thế nào? Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

tổn thương gan khu trú

Tổn thương gan khu trú là gì?

Tổn thương gan khu trú là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều vùng bất thường trong nhu mô gan, có đặc điểm khác biệt so với phần gan xung quanh. Tình trạng này thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm, chụp CT hoặc MRI gan khi kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Không phải tất cả tổn thương gan khu trú đều nguy hiểm. Nhiều trường hợp là tổn thương lành tính, ít ảnh hưởng đến chức năng gan và chỉ cần theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, một số tổn thương có thể liên quan đến ung thư gan nguyên phát hoặc ung thư từ cơ quan khác di căn đến gan, cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào kích thước, số lượng, đặc điểm hình ảnh, tốc độ phát triển và sức khỏe tổng thể của từng người. Vì vậy, khi phát hiện bất thường tại gan, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm để xác định bản chất tổn thương và đưa ra hướng xử trí phù hợp.

tổn thương gan khu trú trên siêu âm
Tổn thương gan khu trú thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm, chụp CT hoặc MRI gan khi kiểm tra sức khỏe định kỳ

Các loại tổn thương gan khu trú thường gặp

Dưới đây là các nhóm tổn thương gan khu trú thường gặp cùng đặc điểm giúp phân biệt từng loại. 

1. Tổn thương lành tính

Tổn thương gan khu trú lành tính là những vùng bất thường trong gan nhưng không có khả năng xâm lấn hoặc di căn sang cơ quan khác. Phần lớn trường hợp không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chỉ cần theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Một số dạng thường gặp gồm u máu gan, tăng sản thể nốt khu trú, u tuyến gan hoặc các thay đổi dạng tăng sinh khác. Trong đó, u máu gan khá phổ biến, hình thành do sự phát triển bất thường của các mạch máu trong gan.

Dù đa số tổn thương lành tính không nguy hiểm, nhưng người có khối u kích thước lớn, đau tức vùng hạ sườn phải hoặc dấu hiệu chèn ép cơ quan lân cận vẫn nên thăm khám để được đánh giá kỹ hơn.

2. Tổn thương ác tính nguyên phát

Tổn thương ác tính nguyên phát là nhóm khối u ác tính bắt nguồn trực tiếp từ gan. Nhóm tổn thương này có xu hướng phát triển nhanh, xâm lấn mô gan xung quanh và có thể lan sang cơ quan khác nếu không được phát hiện kịp thời. (1)

Ung thư biểu mô tế bào gan là dạng thường gặp nhất, đặc biệt ở người mắc viêm gan virus B, C và xơ gan. Ngoài ra, ung thư đường mật cũng có thể biểu hiện dưới dạng tổn thương gan khu trú trên siêu âm, CT hoặc MRI.

Ở giai đoạn sớm, tổn thương ác tính nguyên phát tại gan thường không có triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều người khó nhận biết. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau tức vùng hạ sườn phải, vàng da,.... 

3. Tổn thương thứ phát do di căn

Bên cạnh các khối u nguyên phát tại gan, tổn thương gan khu trú cũng có thể hình thành do tế bào ung thư từ cơ quan khác di căn đến. Nhờ hệ thống mạch máu phong phú và khả năng tiếp nhận lượng lớn máu từ đường tiêu hóa qua tĩnh mạch cửa, gan là một trong những vị trí di căn thường gặp của nhiều loại ung thư.

Các tổn thương di căn tại gan có thể bắt nguồn từ ung thư đại trực tràng, dạ dày, phổi, vú, tụy và một số cơ quan khác. So với ung thư gan nguyên phát, việc điều trị tổn thương di căn thường phức tạp hơn do cần kiểm soát cả khối u ban đầu và các ổ tổn thương tại gan.

4. Tổn thương dạng nang

Tổn thương gan dạng nang là những vùng chứa dịch bên trong gan, có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều nang cùng lúc. Phần lớn các nang gan lành tính, không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe nếu kích thước nhỏ và không có biến chứng. (2)

Nang gan đơn thuần là dạng thường gặp nhất, đa số được phát hiện khi siêu âm bụng. Bên cạnh đó, một số trường hợp có thể gặp nang gan do ký sinh trùng, bệnh gan đa nang hoặc các tổn thương dạng nang phức tạp cần được đánh giá thêm để xác định nguyên nhân.

Khi nang gan phát triển lớn, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau tức vùng bụng, đầy bụng hoặc cảm giác khó chịu do nang chèn ép các cơ quan xung quanh. Dựa trên kích thước, đặc điểm hình ảnh và triệu chứng đi kèm, bác sĩ sẽ đưa ra hướng xử trí phù hợp như theo dõi định kỳ hoặc can thiệp điều trị khi cần thiết.

Nguyên nhân gây tổn thương gan khu trú

Tổn thương gan khu trú có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau, tùy thuộc vào bản chất tổn thương như lành tính, ác tính, dạng nang hoặc nhiễm trùng. Một số yếu tố thường liên quan gồm: (3)

  • Nhiễm virus viêm gan mạn tính: Viêm gan virus B (HBV) và viêm gan virus C (HCV) kéo dài có thể gây viêm mạn tính, thúc đẩy quá trình xơ hóa và làm thay đổi cấu trúc tế bào gan. Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng làm tăng khả năng xuất hiện ung thư gan nguyên phát.
  • Xơ gan và bệnh gan mạn tính: Các tình trạng như xơ gan do rượu, gan nhiễm mỡ hoặc bệnh lý gan mạn tính khác có thể gây tổn thương nhu mô gan kéo dài. Quá trình này làm thay đổi cấu trúc gan, tạo điều kiện cho các tổn thương bất thường hoặc khối u phát triển.
  • Rối loạn nội tiết và chuyển hóa: Một số tổn thương gan lành tính có liên quan đến sự thay đổi hormone hoặc rối loạn chuyển hóa. Chẳng hạn, u tuyến gan có thể gặp ở phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai chứa estrogen trong thời gian dài.
  • Yếu tố môi trường và độc chất: Lạm dụng rượu bia, tiếp xúc với hóa chất độc hại hoặc tiêu thụ thực phẩm nhiễm aflatoxin (độc tố do nấm mốc sinh ra trong một số loại hạt, ngũ cốc bảo quản không đúng cách) có thể gây tổn thương tế bào gan và làm tăng nguy cơ hình thành các bất thường tại gan.
  • Bất thường mạch máu hoặc nhiễm trùng: Một số tổn thương như u máu gan xuất phát từ sự phát triển bất thường của hệ thống mạch máu trong gan. Ngoài ra, nhiễm vi khuẩn, amip hoặc ký sinh trùng có thể gây áp xe gan hoặc các tổn thương dạng nang.
  • Tiền sử ung thư ngoài gan: Ở người từng mắc ung thư tại các cơ quan khác như đại trực tràng, dạ dày, phổi hoặc vú, tế bào ung thư có thể di chuyển đến gan qua đường máu, hình thành các tổn thương thứ phát do di căn.
lạm dụng bia rượu hại gan
Lạm dụng rượu bia có thể gây tổn thương tế bào gan

Tổn thương gan khu trú có triệu chứng gì?

Nhiều trường hợp tổn thương gan khu trú nhỏ và lành tính không gây ra triệu chứng rõ ràng. Các dấu hiệu thường chỉ xuất hiện khi tổn thương phát triển lớn, gây chèn ép, ảnh hưởng đến đường mật, bị nhiễm trùng hoặc xuất hiện biến chứng.

Một số triệu chứng có thể gặp gồm:

  • Đau âm ỉ hoặc cảm giác khó chịu vùng bụng trên bên phải.
  • Đầy bụng, chướng bụng.
  • Buồn nôn, chán ăn.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân, có thể là dấu hiệu cảnh báo cần được kiểm tra.
  • Vàng da, vàng mắt khi tổn thương ảnh hưởng đến đường mật hoặc chức năng gan.
  • Sốt, ớn lạnh trong trường hợp tổn thương liên quan đến nhiễm trùng như áp xe gan.

Các triệu chứng trên không đặc hiệu và có thể gặp trong nhiều bệnh lý gan khác nhau. Vì vậy, khi phát hiện bất thường tại gan hoặc xuất hiện các dấu hiệu kéo dài, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

tổn thương gan khu trú bị vàng da
Người gặp tổn thương gan khu trú có thể bị vàng da, vàng mắt

Tổn thương gan khu trú được phát hiện qua những phương pháp nào?

Không có một xét nghiệm đơn lẻ nào có thể xác định chính xác bản chất của mọi tổn thương gan khu trú. Vì vậy, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp chẩn đoán để đánh giá vị trí, kích thước, đặc điểm tổn thương và nguy cơ ác tính.

  • Siêu âm gan: Là phương pháp thường được chỉ định đầu tiên khi phát hiện bất thường tại gan. Kỹ thuật này giúp đánh giá vị trí, kích thước, số lượng và hình thái ban đầu của tổn thương. Tuy nhiên, với các tổn thương nhỏ, nằm sâu hoặc có cấu trúc phức tạp, siêu âm có thể chưa cung cấp đủ thông tin và cần kết hợp thêm các phương pháp khác.
  • Chụp CT gan: Chụp cắt lớp vi tính (CT) giúp quan sát chi tiết cấu trúc gan, đặc điểm mạch máu nuôi tổn thương và mức độ lan rộng nếu có. Kết quả CT hỗ trợ bác sĩ phân biệt tổn thương lành tính hay nghi ngờ ác tính. Trước khi chụp CT có tiêm thuốc cản quang, người bệnh thường được đánh giá chức năng thận và nguy cơ dị ứng để đảm bảo an toàn.
  • MRI gan có tiêm chất tương phản: MRI gan có độ phân giải hình ảnh tốt và khả năng tương phản mô mềm cao, giúp làm rõ đặc điểm của những tổn thương nhỏ hoặc chưa xác định được bản chất khi chụp CT. Phương pháp này hỗ trợ phân biệt các tổn thương như u máu gan, tăng sản nốt khu trú, u tuyến gan và ung thư biểu mô tế bào gan. Trong một số trường hợp, MRI có thể cung cấp đủ thông tin để hạn chế việc sinh thiết không cần thiết.
  • Xét nghiệm dấu ấn sinh học: Một số xét nghiệm máu, điển hình là định lượng alpha-fetoprotein (AFP), có thể được sử dụng để hỗ trợ đánh giá nguy cơ ung thư gan. Tuy nhiên, các dấu ấn sinh học không đủ để chẩn đoán riêng lẻ mà cần được kết hợp với kết quả hình ảnh học và đánh giá lâm sàng.
  • Sinh thiết gan: Đây là phương pháp lấy một mẫu mô nhỏ từ vùng tổn thương để phân tích dưới kính hiển vi. Kỹ thuật này giúp xác định chính xác đặc điểm tế bào, đặc biệt trong trường hợp hình ảnh chẩn đoán chưa rõ ràng hoặc cần đánh giá tổn thương do di căn từ cơ quan khác.
siêu âm chẩn đoán gan
Siêu âm là phương pháp thường được chỉ định đầu tiên khi phát hiện bất thường tại gan

Điều trị tổn thương gan khu trú như thế nào?

Không phải mọi tổn thương gan khu trú đều cần điều trị ngay. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ hoặc áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp để đạt hiệu quả tối ưu.

1. Theo dõi định kỳ đối với tổn thương lành tính

Đối với các tổn thương gan khu trú lành tính như u máu gan, tăng sản nốt khu trú (FNH) hoặc nang gan nhỏ không gây triệu chứng, theo dõi định kỳ là phương pháp được ưu tiên. Phần lớn các tổn thương này phát triển chậm, ít ảnh hưởng đến chức năng gan và chưa cần điều trị nếu vẫn ổn định.

Người bệnh sẽ được tái khám theo lịch hẹn và thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, CT hoặc MRI để đánh giá sự thay đổi về kích thước, cấu trúc và đặc điểm của tổn thương. Việc theo dõi giúp phát hiện sớm những bất thường nếu tổn thương gan khu trú có dấu hiệu tiến triển, đồng thời tránh các can thiệp không cần thiết khi tổn thương vẫn ổn định và chưa ảnh hưởng đến sức khỏe.

2. Điều trị nguyên nhân nền

Trong một số trường hợp, tổn thương gan khu trú là hậu quả của các bệnh lý nền như viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc áp xe gan. Vì vậy, kiểm soát nguyên nhân gây bệnh là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tổn thương tiến triển và bảo vệ chức năng gan lâu dài.

Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus, thuốc kháng sinh, điều trị các rối loạn chuyển hóa hoặc xây dựng phác đồ phù hợp với từng bệnh lý. Song song với điều trị y khoa, người bệnh cần duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân đối, tập luyện thường xuyên, hạn chế rượu bia và tránh tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc để giảm gánh nặng cho gan.

3. Can thiệp ngoại khoa

Nếu tổn thương được xác định là ung thư gan hoặc có nguy cơ ác tính cao, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng phẫu thuật hoặc các phương pháp điều trị toàn thân.

  • Phẫu thuật cắt gan: Đây là phương pháp loại bỏ phần gan chứa khối u, thường áp dụng khi tổn thương còn khu trú, có thể cắt bỏ hoàn toàn và phần gan còn lại vẫn đủ khả năng đảm nhận chức năng của cơ thể.
  • Ghép gan: Là phương pháp thay thế toàn bộ gan bệnh bằng gan khỏe mạnh từ người hiến. Ghép gan có thể được chỉ định ở một số người bệnh ung thư gan đáp ứng các tiêu chí về kích thước, số lượng khối u, chưa di căn ngoài gan và có chức năng gan phù hợp.

Với những trường hợp ung thư gan tiến triển hoặc tổn thương gan do di căn từ cơ quan khác, bác sĩ có thể kết hợp các phương pháp điều trị toàn thân như hóa trị hoặc xạ trị, nhằm kiểm soát sự phát triển của khối u và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4. Điều trị can thiệp ít xâm lấn

Hiện nay, nhiều kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn được áp dụng trong điều trị tổn thương gan khu trú, đặc biệt ở các khối u gan giai đoạn sớm hoặc người bệnh không đủ điều kiện phẫu thuật.

  • Đốt sóng cao tần (RFA): Dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc CT, bác sĩ đưa kim chuyên dụng vào khối u và sử dụng năng lượng nhiệt (60-100 độ C) để phá hủy tế bào bất thường. Phương pháp này ít xâm lấn, giúp bảo tồn nhu mô gan lành và thời gian hồi phục thường nhanh hơn so với phẫu thuật.
  • Nút mạch hóa chất (TACE): Bác sĩ đưa ống thông vào động mạch nuôi khối u, sau đó bơm thuốc hóa chất để cắt nguồn máu nuôi dưỡng khối u, đồng thời duy trì nồng độ thuốc cao tại vị trí tổn thương, từ đó kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư và hạn chế ảnh hưởng đến mô gan khỏe mạnh.
đốt sóng cao tần
Đốt sóng cao tần (RFA) sử dụng nhiệt độ cao (60-100 độ C) để phá hủy tế bào bất thường

Tóm lại, tổn thương gan khu trú có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, việc phát hiện sớm, đánh giá chính xác bản chất tổn thương có ý nghĩa quan trọng trong định hướng điều trị cũng như bảo vệ sức khỏe lâu dài. Khi nghi ngờ hoặc được thông báo có tổn thương ở gan, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Hewel Footer
Nguồn tham khảo