Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Tổn thương gan xuất phát từ đâu? Giải pháp ra sao?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Gan bị tổn thương có thể suy giảm chức năng chuyển hóa, giải độc, tổng hợp tổng hợp protein và sản xuất yếu tố đông máu, đồng thời làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan, ung thư gan. Đặc biệt, tổn thương gan chiếm khoảng 5% tổng số ca chấn thương và là dạng chấn thương bụng phổ biến. Vậy vấn đề này xuất phát từ đâu, có dấu hiệu gì và điều trị ra sao? Cùng theo dõi bài viết sau của ECO Pharma để hiểu rõ hơn.

tổn thương gan

Tổn thương gan là gì?

Tổn thương gan là tình trạng nhu mô gan hoặc các cấu trúc trong gan bị tổn hại do bệnh lý, nhiễm trùng, chấn thương, thuốc, rượu bia và những yếu tố độc hại khác. Quá trình này có thể gây viêm, thoái hóa, chết tế bào gan, làm suy giảm chức năng chuyển hóa, giải độc và tổng hợp các chất cần thiết của cơ thể.

Ở giai đoạn sớm, gan bị tổn thương thường không có biểu hiện rõ ràng. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài, tế bào gan sẽ dần bị mô xơ thay thế, diễn tiến thành xơ gan, suy gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Ngoài tổn thương nhu mô gan, thuật ngữ tổn thương gan còn được dùng để chỉ các khối bất thường xuất hiện trong gan. Những tổn thương này có thể lành tính hoặc ác tính thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm, chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ để kiểm tra một vấn đề sức khỏe khác. (1)

Phân độ tổn thương gan 

Dựa vào bản chất của tổn thương, gan bị hư tổn được chia thành ba nhóm chính gồm: (2)

1. Tổn thương lành tính

Dạng tổn thương không phải ung thư, đa số tiến triển chậm và ít ảnh hưởng đến chức năng gan. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng, chỉ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc thực hiện các chẩn đoán hình ảnh. Dạng tổn thương lành tính thường gặp gồm:

  • Tăng sản nốt khu trú là khối tăng sinh tế bào gan do bất thường tưới máu.
  • U máu gan là khối u lành tính hình thành từ các mạch máu.
  • U tuyến gan là khối u phát triển từ tế bào gan, thường gặp ở phụ nữ trẻ, nhất là những người dùng thuốc tránh thai lâu ngày.
  • Nang gan là túi chứa dịch trong nhu mô gan, đa số không gây triệu chứng.

Xem thêm: Tổn thương gan khu trú: Khi nào cần lo lắng?

2. Tổn thương ác tính

Đây là nhóm tổn thương có bản chất ung thư, cần được điều trị sớm.

  • Ung thư gan nguyên phát, phát sinh từ tế bào gan hoặc đường mật trong gan. Hai thể thường gặp nhất là ung thư biểu mô tế bào gan và ung thư đường mật trong gan.
  • Ung thư gan thứ phát xảy ra khi tế bào ung thư từ cơ quan khác di căn đến gan. Ung thư đại trực tràng, dạ dày, tụy và phổi là những nguồn di căn thường gặp.

3. Tổn thương do chấn thương

Tình trạng này xảy ra khi nhu mô gan hoặc hệ thống mạch máu trong gan bị tổn thương do chấn thương bụng kín, xuyên thấu.

Theo phân loại của Hiệp hội Phẫu thuật Chấn thương Hoa Kỳ (AAST), khoảng 80-90% trường hợp thuộc độ I hoặc II, chủ yếu là tụ máu, rách gan nhẹ và có thể điều trị bảo tồn. Ngược lại, các tổn thương nặng như rách sâu, dập nát, đứt gan có nguy cơ gây xuất huyết nặng, làm tăng tỷ lệ tử vong lên khoảng 10-15% ở người chấn thương bụng nghiêm trọng.

chấn thương vùng kín

Tổn thương gan xảy ra khi nhu mô gan hoặc hệ thống mạch máu trong gan bị tổn thương do chấn thương bụng kín

Nguyên nhân gây tổn thương gan phổ biến

Gan có khả năng tái tạo rất tốt, nhưng khi phải tiếp xúc với những tác nhân gây hại trong thời gian dài, chịu tổn thương cấp tính, tế bào gan sẽ bị viêm, hoại tử và dần bị thay thế bằng mô xơ. Quá trình này có thể gây gan nhiễm mỡ, xơ hóa, suy gan, ung thư gan nếu không được kiểm soát kịp thời.

1. Do bệnh lý

Nhiều bệnh lý mãn tính là nguyên nhân trực tiếp làm gan bị tổn thương, phổ biến như viêm gan B, C, bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, viêm gan do rượu, xơ gan và ung thư gan.

Ngoài ra, béo phì, tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu và hội chứng chuyển hóa cũng làm tăng tích tụ mỡ gan, thúc đẩy phản ứng viêm, xơ hóa. Nếu không được kiểm soát, chức năng gan sẽ dần suy giảm, diễn tiến thành suy gan. (2)

2. Do rượu bia

Lạm dụng rượu bia là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh gan trên thế giới. Trong quá trình chuyển hóa rượu, gan tạo ra nhiều chất trung gian mang độc tính, làm tổn thương tế bào gan, kích hoạt phản ứng viêm và hình thành mô xơ. Bệnh thường tiến triển theo chuỗi từ gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu đến xơ gan và ung thư gan.

Ngừng rượu bia từ sớm giúp gan có cơ hội phục hồi, trong khi xơ gan giai đoạn muộn thường không thể hồi phục.

3. Do thuốc, thực phẩm chức năng 

Một số thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe có nguy cơ gây tổn thương gan nếu dùng sai cách. Trong đó có paracetamol liều cao, thuốc điều trị lao, một số kháng sinh, thuốc chống động kinh, thuốc điều trị ung thư cùng các sản phẩm thảo dược, thực phẩm bảo vệ sức khỏe không rõ nguồn gốc.

Mức độ tổn thương rất đa dạng, từ tăng men gan tạm thời đến viêm gan cấp, suy gan cấp hoặc khiến bệnh gan mãn tính nặng hơn.

Xem chi tiết: Hiểu đúng về tổn thương gan do thuốc để sử dụng thuốc an toàn

4. Do bệnh gan tự miễn và rối loạn miễn dịch

Ở bệnh gan tự miễn, hệ miễn dịch nhận diện nhầm tế bào gan, đường mật là tác nhân lạ và tấn công chúng.

Viêm gan tự miễn, viêm đường mật nguyên phát, viêm đường mật xơ cứng nguyên phát là những bệnh gan tự miễn thường gặp. Viêm mãn tính do những bệnh này có thể làm tổn thương nhu mô gan gây xơ hóa, xơ gan, suy giảm chức năng gan.

5. Do nhiễm độc chất, độc tố môi trường

Gan là cơ quan chuyển hóa và đào thải độc chất của cơ thể nên dễ bị tổn thương khi tiếp xúc với hóa chất độc hại từ thuốc trừ sâu, dung môi công nghiệp, kim loại nặng, nấm, thực phẩm nhiễm độc.

Nghiên cứu từ Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Hoa Kỳ (NHANES) cho thấy, 95,3% người mắc xơ gan tiến triển thuộc nhóm có mức phơi nhiễm polychlorinated biphenyl (nhóm hóa chất công nghiệp từng được dùng trong dầu cách điện, sơn, chất bôi trơn) cao nhất. Điều này cho thấy việc hạn chế tiếp xúc với chất ô nhiễm góp phần phòng ngừa tổn thương tế bào gan. (3)

6. Do nguyên nhân ít gặp khác

Ngoài những nguyên nhân trên, gan tổn thương còn có thể liên quan đến bệnh di truyền và rối loạn chuyển hóa hiếm gặp như bệnh Wilson, bệnh ứ sắt di truyền, thiếu hụt alpha-1 antitrypsin hoặc rối loạn chuyển hóa bẩm sinh khác.

Bên cạnh đó, thiếu máu cục bộ kéo dài, suy tim nặng, nhiễm ký sinh trùng, nhiễm khuẩn, chấn thương gan do tai nạn cũng có thể làm tổn thương nhu mô gan. Mặc dù ít gặp, những nguyên nhân này cần được chẩn đoán chính xác để điều trị sớm, tránh nguy cơ tổn thương gan không hồi phục.

Xem thêm: Tổn thương gan do ký sinh trùng làm sao để nhận diện?

Dấu hiệu cho thấy gan đang bị tổn thương

Tùy theo mức độ phá hủy tế bào và tốc độ xơ hóa nhu mô, biểu hiện lâm sàng thường diễn ra theo 3 giai đoạn: (4)

1. Triệu chứng giai đoạn sớm

Gan bị tổn thương ở giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, với những triệu chứng không rõ ràng, bao gồm:

  • Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng lao động
  • Đau âm ỉ, cảm giác nặng tức vùng hạ sườn phải
  • Chán ăn, nhanh no hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân
  • Giảm tập trung, suy giảm trí nhớ, cảm giác đầu óc kém minh mẫn
  • Đầy bụng, khó tiêu hoặc buồn nôn nhẹ.

2. Dấu hiệu tổn thương tiến triển

Khi tế bào gan tiếp tục bị phá hủy, dần bị thay thế bằng mô xơ, chức năng gan sẽ giảm rõ. Người bệnh có thể xuất hiện những biểu hiện như:

  • Vàng da, vàng củng mạc mắt
  • Nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu
  • Bụng to dần do cổ trướng
  • Mệt mỏi, suy nhược kéo dài
  • Chán ăn, sụt cân nhiều.

Ở giai đoạn xơ gan còn bù, triệu chứng rất ít xuất hiện. Khi bệnh tiến triển sang xơ gan mất bù, nguy cơ biến chứng tăng cao và cần được can thiệp sớm.

3. Dấu hiệu cảnh báo tổn thương nặng

Khi tổn thương gan diễn tiến nặng, người bệnh có thể xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo biến chứng nghiêm trọng sau đây và cần được cấp cứu ngay:

  • Vàng da, vàng mắt ngày càng rõ
  • Nôn ra máu, đi ngoài phân đen do xuất huyết từ giãn tĩnh mạch thực quản hoặc dạ dày
  • Bụng căng to, khó thở, đau bụng kèm sốt có thể gặp ở người bị cổ trướng hoặc nhiễm trùng dịch cổ trướng
  • Lú lẫn, thay đổi hành vi, buồn ngủ bất thường, run vỗ cánh, hôn mê do bệnh não gan.

Đây đều là những biến chứng thường gặp ở người xơ gan mất bù và cần được cấp cứu kịp thời để giảm nguy cơ suy gan, tử vong.

nôn ra máu

Khi gan bị tổn thương nặng, người bệnh có thể nôn ra máu, đi ngoài phân đen do xuất huyết từ giãn tĩnh mạch thực quản, dạ dày

Phương pháp chẩn đoán

Để xác định chính xác nguyên nhân và phân độ bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp khai thác tiền sử (dùng rượu bia, thuốc, thực phẩm chức năng) và chỉ định các kỹ thuật cận lâm sàng:

Xét nghiệm máu: Đây là bước đánh giá ban đầu bắt buộc. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm chức năng gan bao gồm định lượng men gan (AST, ALT), bilirubin, albumin và thời gian prothrombin (yếu tố đông máu). Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định xét nghiệm chuyên sâu như xét nghiệm virus viêm gan (HBV, HCV), dấu ấn ung thư (AFP), bệnh gan tự miễn hoặc rối loạn chuyển hóa di truyền.

Chẩn đoán hình ảnh:

  • Siêu âm gan: Đây là phương pháp ưu tiên để sàng lọc gan nhiễm mỡ, xơ hóa, dịch ổ bụng và các khối u trong gan.
  • Siêu âm FAST: Áp dụng riêng cho trường hợp chấn thương gan cấp tính nhằm phát hiện nhanh tình trạng xuất huyết nội ở người huyết động không ổn định.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI): Những kỹ thuật này giúp đánh giá chính xác vị trí, kích thước, đặc điểm của gan bị tổn thương và phát hiện biến chứng mạch máu.

Sinh thiết gan: Khi các phương pháp chẩn đoán hình ảnh không thể xác định được bản chất khối u hoặc nguyên nhân gây viêm, bác sĩ sẽ chọc lấy mẫu mô gan nhỏ để phân tích dưới kính hiển vi. Đây là biện pháp chính xác nhất để phân độ xơ hóa nhu mô.

Tổn thương tế bào gan có hồi phục được không?

Gan bị hư tổn có thể hồi phục nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân. Gan là cơ quan có khả năng tái tạo mạnh, các tế bào gan khỏe mạnh có thể tăng sinh để thay thế phần mô bị tổn thương. Vì vậy, ở giai đoạn sớm như gan nhiễm mỡ, viêm gan cấp hoặc tăng men gan do rượu, thuốc, độc chất, chức năng gan thường cải thiện tốt sau khi loại bỏ tác nhân gây hại và được điều trị đúng phác đồ.

Nếu tổn thương kéo dài, nhu mô gan sẽ dần bị xơ hóa, làm suy giảm khả năng tái tạo của gan. Đặc biệt ở giai đoạn xơ gan mất bù, các tổn thương cấu trúc hầu như không thể phục hồi hoàn toàn. Mục tiêu điều trị lúc này là kiểm soát nguyên nhân, làm chậm diễn tiến bệnh, phòng ngừa biến chứng và bảo tồn tối đa phần chức năng gan còn lại.

Khả năng hồi phục của gan phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương gan, thời điểm phát hiện, tuổi, bệnh lý kèm theo và khả năng tuân thủ điều trị. Vì vậy, người có men gan tăng lâu ngày hoặc xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ bệnh gan nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, từ đó nâng cao khả năng phục hồi chức năng gan.

Cách xử lý và điều trị tổn thương gan

Phác đồ điều trị tổn thương tế bào gan được cá nhân hóa dựa trên nguyên nhân gây bệnh, phân độ tổn thương và khả năng bù trừ của chức năng gan:

1. Điều trị theo nguyên nhân

Đây là nguyên tắc quan trọng để ngăn chặn tiến trình phá hủy tế bào:

  • Người mắc viêm gan B, C có thể được chỉ định thuốc kháng virus để kiểm soát virus nhân lên.
  • Trường hợp bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa cần kiểm soát cân nặng, đường huyết và rối loạn mỡ máu.
  • Nếu tổn thương do thuốc, độc chất, cần ngừng hoặc thay thế tác nhân gây độc theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Đối với bệnh gan tự miễn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc ức chế miễn dịch hoặc corticosteroid nhằm kiểm soát phản ứng miễn dịch bất thường.
  • Chấn thương gan được điều trị bảo tồn, can thiệp mạch hoặc phẫu thuật tùy theo mức độ tổn thương và tình trạng huyết động.

2. Điều chỉnh lối sống hỗ trợ phục hồi gan

Duy trì lối sống lành mạnh giúp giảm áp lực chuyển hóa và hỗ trợ bảo vệ gan.

Người bệnh nên ngừng uống rượu bia hoàn toàn, hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại, duy trì chế độ ăn cân đối bằng cách tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và đạm ít béo. Đồng thời, cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, chất béo bão hòa và đồ uống nhiều đường để giảm tải cho gan.

Bên cạnh đó, nên duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm và điều trị tốt các bệnh lý đi kèm như tiểu đường, rối loạn mỡ máu, cao huyết áp.

Người bệnh cũng có thể cân nhắc bổ sung các tinh chất từ thiên nhiên như S.Marianum và Wasabi theo hướng dẫn của bác sĩ. Hai tinh chất này hỗ trợ kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer, góp phần bảo vệ tế bào gan trước tác động của gốc tự do, hỗ trợ tăng cường khả năng giải độc, duy trì chức năng gan và ổn định men gan.

3. Sử dụng thuốc theo chỉ định bác sĩ

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì một số hoạt chất có thể làm tổn thương gan nặng hơn.

Tùy nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc hỗ trợ bảo vệ tế bào gan hoặc thuốc điều trị biến chứng như cổ trướng, bệnh não gan. Trong suốt quá trình chữa trị, người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn, tái khám định kỳ, thực hiện các xét nghiệm chức năng gan để theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện sớm biến chứng.

tinh chất s.marianum

Tinh chất S.Marianum hỗ trợ kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer, góp phần bảo vệ tế bào gan trước tác động của gốc tự do

Tổn thương gan diễn tiến âm thầm trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan, ung thư gan nếu không được phát hiện sớm. Chủ động tầm soát, điều trị đúng nguyên nhân và thiết lập lối sống khoa học sẽ góp phần bảo vệ, duy trì chức năng gan và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Nguồn tham khảo