Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Men gan: Vai trò và các loại chính, làm sao để ổn định?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Gan là cơ quan lớn thứ hai trong cơ thể, đảm nhận khoảng 500 chức năng quan trọng. Để duy trì sự hoạt động trơn tru này, gan cần đến sự hỗ trợ của các enzyme, hay còn gọi là men gan. Trong bài viết này, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu định nghĩa, phân loại và chức năng của men gan.

men gan

Men gan là gì?

Men gan (enzym gan) là protein giúp tăng tốc độ một số phản ứng hóa học trong cơ thể như phân hủy độc tố, chuyển hóa thuốc và chất dinh dưỡng,... Các loại enzyme gan phổ biến bao gồm ALP, ALT, AST, GGT.

Men gan tăng cao thường là dấu hiệu của vấn đề về gan như gan nhiễm mỡ, viêm gan tự miễn, xơ gan, suy gan, ung thư gan. Tình trạng này cũng có thể xảy ra do những vấn đề không liên quan đến gan. Ví dụ, men ALT có thể tăng sau khi gắng sức quá mức. Suy tim cũng có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn ở gan, làm tăng nồng độ men, một số enzyme gan có thể tăng do tăng cân. Ngược lại, nồng độ enzyme gan thấp thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, đây cũng có thể là biểu hiện của sự thiếu hụt một số loại vitamin hoặc protein nhất định hoặc là dấu hiệu của chức năng gan kém.

Xét nghiệm máu giúp bác sĩ kiểm tra nồng độ của các loại men gan. Thông thường, phạm vi bình thường của chúng là: (1)

  • Alanine transaminase (ALT): 0 đến 45 IU/L.
  • Aspartate transaminase (AST): 0 đến 35 IU/L.
  • Phosphatase kiềm (ALP): 30 đến 120 IU/L.
  • Gamma-glutamyltransferase (GGT): 0 đến 30 IU/L.
  • Bilirubin: 2 đến 17 micromol/L.
  • Prothrombin time (PT): 10,9 đến 12,5 seconds.
  • Albumin: 40 đến 60 g/L.
  • Tổng lượng protein: 3 đến 8,0 g/dL.

Vai trò của men gan

Vai trò của enzyme gan là chuyển hóa chất dinh dưỡng, phân hủy độc tố, sản xuất mật,... cụ thể như sau.

1. Tổng hợp và chuyển hóa các chất dinh dưỡng

Men gan tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất dinh dưỡng cho cơ thể. Cụ thể, các enzym gan giúp tổng hợp và chuyển hóa các chất như protein (chất đạm), lipid (chất béo), carbohydrate (đường) để cung cấp năng lượng và xây dựng cấu trúc cơ thể.

2. Phân hủy độc tố

Chức năng men gan tiếp theo là phân hủy độc tố. Enzym gan có khả năng lọc máu, loại bỏ chất thải và chất gây hại ra khỏi cơ thể, giúp duy trì máu luôn sạch và ổn định. Ví dụ, enzyme gan chuyển đổi bilirubin (chất được sinh ra trong quá trình phân hủy tế bào hồng cầu) để loại bỏ chúng qua mật và nước tiểu.

3. Sản xuất mật, hỗ trợ tiêu hóa

Enzym gan giúp tăng tốc độ phản ứng hóa học sản xuất mật trong gan. Gan có thể sản xuất khoảng 500 đến 600 ml mật mỗi ngày. Mật đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa, đặc biệt là giúp cơ thể phân hủy chất béo từ thức ăn.

4. Phản ánh tình trạng tổn thương gan

Bên cạnh những vai trò trên, nồng độ men gan là một trong những tiêu chí giúp bác sĩ chẩn đoán các bệnh lý về gan. Tuy nhiên, men gan tăng cao cũng có thể do lạm dụng rượu bia, tác dụng phụ của thuốc, thực phẩm bổ sung,... Vì thế, khi enzyme gan tăng cao, bác sĩ sẽ cần kết hợp với các triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh án và các xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

vai trò men gan
Nồng độ enzym tăng cao có thể là dấu hiệu của gan nhiễm mỡ và nhiều bệnh lý về gan khác.

Các loại men gan chính

ALT, AST, ALP và GGT là những loại enzym gan chính, thường được kiểm tra thông qua việc xét nghiệm máu.

1. ALT (Alanine Aminotransferase)

ALT là một loại enzyme có trong gan giúp chuyển đổi protein thành năng lượng cho các tế bào gan. Khi gan bị tổn thương, ALT được giải phóng vào máu và mức độ tăng lên. Xét nghiệm kiểm tra nồng độ ALT trong máu được gọi là SGPT.

Ngoài việc được tìm thấy ở gan, ALT còn có trong thận, tim và cơ. Khi ALT tăng lên hơn 500 IU/L, nguyên nhân thường là từ gan. Nồng độ ALT trong viêm gan C tăng nhiều hơn trong viêm gan A và B. Sự gia tăng ALT kéo dài hơn 6 tháng được gọi là mãn tính. Trong thai kỳ, nồng độ ALT sẽ tăng trong tam cá nguyệt thứ hai.

2. AST (Aspartate Aminotransferase)

AST là một loại enzyme giúp cơ thể phân hủy các axit amin. Giống như ALT, AST thường có trong máu ở mức thấp. Sự gia tăng nồng độ AST có thể là dấu hiệu của sự tổn thương gan hoặc cơ. Xét nghiệm kiểm tra nồng độ AST trong máu được gọi là SGOT.

Nồng độ AST cao nhất ở gan, tiếp theo là tim, cơ, thận, não, tụy và phổi. AST đặc biệt tăng cao ở những người bị xơ gan. Ngoài ra, phụ nữ mang thai bị tiền sản giật có mức AST tăng cao bất thường, có thể lên đến 66 IU/L.

3. ALP (Alkaline Phosphatase)

ALP là một loại enzyme có trong gan và xương, rất quan trọng trong việc phân hủy protein. Mức ALP cao hơn bình thường có thể do gan bị tổn thương, ống mật bị tắc hoặc một số bệnh về xương. Ngược lại, nồng độ ALP thấp thường xuất hiện ở người bệnh suy giáp, thiếu máu ác tính, thiếu kẽm và bệnh hạ phosphat máu.

4. GGT (Gamma-glutamyl Transferase)

GGT là một loại enzyme có trong gan và nhiều cơ quan khác gan. Sự gia tăng nồng độ của enzym này trong máu có thể là do gan, ống mật bị tổn thương hoặc các bệnh khác ngoài gan. Trong viêm gan siêu vi cấp tính, nồng độ GGT có thể đạt đỉnh vào tuần thứ hai và thứ ba của bệnh và duy trì ở mức cao sau 6 tuần mắc bệnh. Đặc biệt, GGT có thể tăng gấp 10 lần ở người nghiện rượu. (2)

nồng độ men gan
Nồng độ men GGT có thể tăng cao bất thường ở những người lạm dụng rượu bia không kiểm soát.

Làm sao để ổn định men gan?

Để ổn định enzym gan, bạn cần xây dựng lối sống lành mạnh, có thể dùng thêm thực phẩm chức năng và đừng quên kiểm tra sức khỏe định kỳ.

1. Thay đổi lối sống lành mạnh

Việc xây dựng lối sống lành mạnh là điều cần thiết để bảo vệ gan, tránh enzyme gan tăng cao và duy trì sức khỏe tổng thể hiệu quả. Hãy thực hiện những điều sau:

  • Tránh các chất kích thích: Rượu bia và thuốc lá đều là những chất gây hại cho sức khỏe của gan. Chúng góp phần gây ra gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan, ung thư gan,... Từ bỏ các chất kích thích là điều quan trọng để sống khỏe mạnh và lâu dài.
  • Tập thể dục: Hoạt động thể chất thường xuyên giúp duy trì cân nặng hợp lý, giảm mỡ trong gan, từ đó góp phần ổn định enzyme gan.
  • Tránh các độc tố: Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với hóa chất tẩy rửa, thuốc trừ sâu, chất phụ gia công nghiệp. Khi sử dụng các hóa chất này, cần đảm bảo không gian thông thoáng và đeo khẩu trang.
  • Kiểm soát căng thẳng: Căng thẳng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể, bao gồm cả gan. Thực hành yoga, thiền, hít thở sâu hoặc các hoạt động giúp thư giãn.

2. Xây dựng chế độ ăn hỗ trợ gan

Một chế độ ăn uống lành mạnh đóng vai trò rất quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe của gan, giúp phòng tránh nhiều bệnh lý về gan, từ đó ổn định enzyme gan một cách hiệu quả. Chế độ ăn uống với ít chất béo, đường, muối và nhiều chất xơ, rất quan trọng để giảm gánh nặng trao đổi chất cho gan.

Bạn nên ưu tiên những nhóm thực phẩm sau:

  • Rau lá xanh: Gốc tự do là các phân tử gây tổn hại tế bào và gây ra các vấn đề, bao gồm cả bệnh gan. Chất chống oxy hóa giúp loại bỏ gốc tự do. Các loại rau lá xanh như cải bó xôi, cải xoăn chứa nhiều chất chống oxy hóa cần thiết để duy trì sức khỏe của gan.
  • Trái cây: Đây là nguồn cung cấp các loại vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa cần thiết cho gan. Bưởi, táo, cam, chuối, dâu tây, nho,... đều là những loại trái cây nên ăn để bảo vệ sức khỏe của gan, hỗ trợ ổn định men gan.
  • Cá béo: Cá hồi, cá mòi, cá ngừ chứa nhiều protein và omega-3, giúp giảm cholesterol, giảm viêm và hỗ trợ duy trì cân nặng khỏe mạnh. Tất cả những điều này đều có lợi cho sức khỏe của gan. Bạn có thể ăn 2 đến 4 khẩu phần cá hồi mỗi tuần.
  • Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch, lúa mì nguyên cám,... giàu chất xơ và chất dinh dưỡng, giúp điều chỉnh lượng đường trong máu, thúc đẩy trao đổi chất, tốt cho sức khỏe của gan.

Bạn cần hạn chế những nhóm thực phẩm sau:

  • Thức ăn đóng hộp: Chẳng hạn như các loại thịt cá đóng hộp có hàm lượng natri và chất bảo quản cao. Chúng dẫn đến tình trạng giữ nước và làm các vấn đề về gan trở nên nặng hơn.
  • Thực phẩm nhiều chất béo chuyển hóa: Chẳng hạn như gà rán, khoai tây chiên,... chứa nhiều chất béo không lành mạnh, có thể góp phần gây viêm, tổn thương gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ. Điều này khiến men gan tăng cao.
  • Thức ăn nhiều đường: Tiêu thụ quá nhiều đường tự do có thể dẫn đến tích tụ chất béo trong gan. Bánh ngọt, kẹo, mứt,... chứa nhiều đường, bạn cần hạn chế ăn các thực phẩm này.

Ngoài ra, nước chiếm 73% gan, vì thế bạn cần nạp đủ 2 lít nước mỗi ngày. Tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ chế độ ăn kiêng nào với mong muốn thanh lọc gan. (3)

men gan ăn gì tốt
Chế độ ăn uống khoa học giúp gan khỏe mạnh, từ đó ổn định nồng độ enzym gan.

3. Sử dụng thực phẩm chức năng hỗ trợ

Hãy chọn mua các sản phẩm từ các nhãn hàng uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng để đảm bảo chất lượng và an toàn. Bạn nên lựa chọn viên uống có chứa bộ đôi tinh chất Wasabia và S. Marianum giúp kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer, hỗ trợ tăng cường quá trình thải độc của gan, nhờ đó giảm quá trình viêm và tổn thương tế bào gan, ngăn ngừa tăng enzyme gan hiệu quả.

4. Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Việc xét nghiệm men gan định kỳ giúp phát hiện sự tăng nồng độ bất thường, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Từ đó, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác để tìm ra nguyên nhân cụ thể gây tổn thương gan. Sau đó có kế hoạch cụ thể để can thiệp sớm, giúp bệnh nhanh hồi phục, giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Ví dụ, nếu enzym gan cao do gan nhiễm mỡ, bác sĩ sẽ khuyên giảm cân, hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ. Nếu do rượu bia, sẽ khuyến nghị cắt giảm hoặc bỏ rượu.

Với những thông tin đã trình bày, có thể thấy enzyme gan là một trong những chỉ số không thể bỏ qua khi đánh giá sức khỏe gan. Việc duy trì men gan ở mức ổn định thông qua chế độ ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn và hạn chế các tác nhân gây hại cho gan là vô cùng cần thiết. Hãy xem việc theo dõi men gan định kỳ như một thói quen để phát hiện sớm các vấn đề về gan, từ đó có những can thiệp kịp thời, bảo vệ lá gan luôn khỏe mạnh, đảm bảo hoạt động hiệu quả của cơ thể.

Hewel Footer
Nguồn tham khảo