Xơ gan trước đây được biết đến là không thể phục hồi và có khả năng gây tử vong rất cao. Mặc dù hiện nay xơ gan đã có thể điều trị nhưng năm 2019 vẫn được xếp vào nguyên nhân gây tử vong thứ 16 (1). Trong bối cảnh thế giới đã có hơn 1,1 triệu ca tử vong năm 2022 do các biến chứng viêm gan B (HBV), nhiều bệnh nhân không khỏi lo lắng viêm gan B có gây xơ gan không. Hãy cùng ECO Pharma đi tìm câu trả lời chi tiết trong bài viết dưới đây.
Viêm gan B mạn tính có thể gây ra biến chứng xơ gan nếu không được phát hiện và kiểm soát tốt. Nhiều nghiên cứu cho thấy nguy cơ này là 8 – 20% trong vòng 5 năm.
Xơ gan còn gọi là sẹo gan. Các mô sẹo không thực hiện được bất kỳ chức năng nào. Khi xơ gan lan rộng và nghiêm trọng sẽ phá hủy cấu trúc bên trong gan, làm suy giảm khả năng tự tái tạo và hoạt động của gan. Vì vậy biến chứng này có tiên lượng rất kém. Một nghiên cứu tại miền Nam Trung Quốc năm 2022 cho thấy tỷ lệ sống sau 5 năm ở các bệnh nhân viêm gan B có xơ gan chỉ 27,6%. Ngoài ra các bệnh nhân này cũng phải đối mặt với nguy cơ ung thư gan tăng từ 2 – 5% mỗi năm. (2)
Viêm gan B mạn tính là một trong những bệnh lý gan nguy hiểm nhất hiện nay. Việt Nam nằm trong 10 quốc gia có số người nhiễm HBV cao nhất thế giới (khoảng 6,5 triệu người) nhưng chỉ 41,7% được chẩn đoán và 1,4% được chẩn đoán và điều trị năm 2022. Điều này cho thấy tỷ lệ bệnh nhân viêm gan B phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan do không được phát hiện và điều trị ở nước ta tương đối cao. (3)
Khi virus HBV xâm nhập vào gan hệ miễn dịch sẽ tạo ra phản ứng viêm để bảo vệ cơ thể bằng cách kích hoạt các tế bào miễn dịch CD8+ T và natural killer tấn công các tế bào nhiễm HBV. Ở một số người gan sẽ tạo ra các tế bào mới và tự phục hồi được nhưng những người không may mắn như vậy sẽ bị viêm gan kéo dài (viêm gan B mạn tính). Ở viêm gan mạn tính những tổn thương lặp đi lặp lại sẽ hình thành nên sẹo (xơ gan). Một cơ chế khác gây xơ gan do viêm gan B là khả năng gây tổn thương trực tiếp của virus HBV. Chúng có khả năng tích hợp vào DNA của tế bào gan và nhân lên. Khi không được kiểm soát tốt HBV sẽ hoạt động mạnh gây tổn thương gan liên tục và dẫn đến xơ gan.
Càng nhiều sẹo gan thì cấu trúc gan càng bị phá hủy nghiêm trọng. Khi chức năng gan xấu đi, người bệnh sẽ phải đối diện với nguy cơ ghép gan và tử vong cao hơn.
Người viêm gan B lúc mới bị biến chứng xơ gan thường không có biểu hiện rõ ràng cho đến khi xơ gan tiến triển nặng. Lúc này các triệu chứng dễ dàng nhận thấy như (4):
Viêm gan B được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả có thể tránh được các biến chứng nguy hiểm như xơ gan. Ở giai đoạn cấp tính khoảng 95% người trưởng thành có khả năng tự hồi phục nếu can thiệp đúng cách (5). Các biện pháp bao gồm nghỉ ngơi đầy đủ và vận động phù hợp với thể lực hàng ngày; duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học hướng đến mục tiêu điều trị; bổ sung một số vitamin hoặc thảo dược; bỏ rượu bia; tránh dùng thuốc men nếu không thật sự cần thiết; và kiểm tra gan định kỳ mỗi 3 tháng.
Đối với viêm gan B mạn tính, các biện pháp can thiệp tương tự như giai đoạn cấp tính nhưng cần phải điều trị bằng thuốc kháng virus chẳng hạn như entecavir, tenofovir, lamivudine, adefovir để làm giảm tải lượng virus cũng như hoạt động của chúng. Interferon dạng tiêm cũng được áp dụng cho một số trường hợp nhưng không dùng kéo dài vì gây tác dụng phụ mệt mỏi, khó thở, trầm cảm. Thuốc này chống chỉ định dùng cho phụ nữ mang thai, người bị xơ gan, suy gan cấp.
Đối với các bệnh nhân viêm gan B biện pháp phòng ngừa biến chứng xơ gan và các biến chứng nghiêm trọng khác tốt nhất là tuân thủ điều trị. Điều trị tốt sẽ kiểm soát được tải lượng virus HBV và hoạt động của chúng; tình trạng viêm không tiến triển thì nguy cơ biến chứng sẽ ít xảy ra hơn. Như đã đề cập ở trên điều trị bao gồm việc dùng thuốc và các sản phẩm bổ trợ (bao gồm thảo dược, vitamin tổng hợp) theo kê đơn của bác sĩ chuyên khoa; chế độ ăn uống khoa học hướng đến mục tiêu điều trị; bỏ rượu bia; và thăm khám gan định kỳ mỗi 3 tháng.
Chế độ ăn Địa Trung Hải thường được khuyến nghị cho những người mắc bệnh mạn tính (bao gồm cả các bệnh lý gan mạn tính). Trong đó ăn rau xanh, trái cây, cá béo, các loại hạt là chủ đạo; đồng thời hạn chế muối, đường và thịt đỏ.
Các loại vitamin tổng hợp, thảo dược có thể được dùng điều trị bổ trợ nhưng phải theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ. Hai tinh chất hỗ trợ gan chuyên biệt Silybum Marianum (chiết xuất từ cây kế sữa – S. Marianum) và Wasabia Japonica (chiết xuất từ Wasabi Nhật Bản) an toàn để bổ sung. Chúng đã được chứng minh về tác dụng kiểm soát tế bào Kupffer, tăng khả năng giải độc, bảo vệ gan khỏi tác nhân hại; Và hỗ trợ phục hồi chức năng gan, giảm mẩn ngứa, mụn nhọt, cải thiện hệ tiêu hóa.
Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ viêm gan B có gây xơ gan không và làm thế nào để tránh được biến chứng nguy hiểm này. Nếu bạn quan tâm đến viêm gan B và các bệnh lý về gan khác đừng bỏ lỡ các bài viết vẫn liên tục được cập nhật hàng tuần trên website ECO Pharma của chúng tôi.
