Khác với viêm gan delta mắc phải do đồng nhiễm (nhiễm viêm gan B và viêm gan D cùng lúc) hoặc bội nhiễm (nhiễm viêm gan D sau khi đã mắc viêm gan B), viêm gan virus B mạn không có tác nhân delta mắc phải chỉ do bị nhiễm virus viêm gan B đơn thuần kéo dài. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết hơn trong bài viết sau đây.
Nguyên nhân dẫn đến viêm gan B mạn không có tác nhân delta là do virus viêm gan B (HBV) tồn tại lâu dài trong cơ thể mà hệ miễn dịch không loại bỏ được. Khi virus này tồn tại trong cơ thể trên 6 tháng là lúc tình trạng viêm cấp tính đã chuyển thành mạn tính và gây tổn thương gan kéo dài. Hầu hết người khỏe mạnh có thể tự đào thải virus và khỏi bệnh nhờ đáp ứng miễn dịch tốt nhưng vẫn có khoảng 5 – 10% trường hợp không loại bỏ được virus và tiến triển thành viêm gan B mạn tính. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ mắc cao hơn, có thể lên tới 90%.
Những yếu tố nguy cơ lớn nhất của tình trạng này là: (1)
Lây truyền dọc từ mẹ sang con là nguyên nhân phổ biến nhất ở các nước châu Á, trong đó có Việt Nam. Người mẹ mang HBsAg (+), đặc biệt là HBeAg (+) có khả năng lây truyền virus cho con rất cao trong quá trình sinh nở. Trẻ bị nhiễm HBV từ mẹ thường không có triệu chứng rõ ràng nên ít được phát hiện và điều trị dẫn đến viêm gan B mạn không có tác nhân delta.
Những người có hệ miễn dịch yếu, chẳng hạn bệnh nhân HIV/AIDS, người ghép tạng, người mắc bệnh thận mạn phải chạy thận nhân tạo có nguy cơ cao hơn bị tiến triển sang HBV mạn tính do cơ thể không thể tự đào thải virus hoặc đáp ứng kém với các liệu pháp đào thải virus.
Trong giai đoạn dung nạp miễn dịch, cơ thể có một lượng lớn virus nhưng bệnh không gây tổn thương gan rõ rệt hoặc không gây ra phản ứng miễn dịch đáng kể. Các triệu chứng thường không có trong giai đoạn này và được xác định thông qua xét nghiệm máu, cho thấy nồng độ HBV cao nhưng xét nghiệm chức năng gan bình thường. Người mắc viêm gan B mạn tính không có tác nhân delta thường xuất hiện nhiều biểu hiện đặc trưng liên quan đến sự suy giảm chức năng gan và đáp ứng miễn dịch của cơ thể.
Theo thời gian nếu không được kiểm soát, bệnh có thể tiến triển thành giai đoạn viêm gan hoạt động mạnh hơn gây tổn thương gan và có khả năng dẫn đến các tình trạng nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan.
Các xét nghiệm chẩn đoán viêm gan virus B mạn không có tác nhân delta nhằm xác định người bệnh có đang nhiễm virus HBV kéo dài, mức độ tổn thương gan và loại trừ khả năng đồng nhiễm với virus viêm gan D (HDV). Việc kết hợp các xét nghiệm huyết thanh học, sinh hóa và hình ảnh học giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh cũng như đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Viêm gan virus B mạn không có tác nhân delta không được điều trị đúng cách và kịp thời thường rất nghiêm trọng, bởi vì virus HBV liên tục tấn công và làm tổn thương tế bào gan. Theo thời gian, gan suy giảm chức năng và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như:
Điều trị viêm gan B mạn không có tác nhân delta là quá trình dài hạn. Mục tiêu chính là kiểm soát virus HBV để ngăn ngừa gan bị tổn thương thêm và giảm biến chứng nguy hiểm.
Những lưu ý quan trọng trong quá trình ức chế virus và cách người người bệnh “chung sống” hòa bình với bệnh viêm gan virus B mạn không có tác nhân delta:
Người bệnh viêm gan virus B mạn tính không có tác nhân delta nên duy trì chế độ ăn giàu dinh dưỡng nhưng ít chất béo bão hòa để giảm tải gánh nặng cho gan. Các thực phẩm người bệnh nên ưu tiên gồm rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên cám, cá, đậu hũ và thịt nạc. Bên cạnh đó, cần hạn chế dầu mỡ, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn hoặc chứa nhiều muối và đường vì có thể làm tăng viêm và tích tụ mỡ trong gan.
Người mắc viêm gan B mạn cần xây dựng thói quen sinh hoạt ổn định, ngủ sớm, dậy sớm và ăn uống đúng giờ giúp gan được phục hồi và tái tạo tế bào; Đặc biệt không nên thức khuya, làm việc quá sức vì có thể làm tăng men gan và khiến virus HBV hoạt động mạnh hơn.
Người bệnh nên duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày bằng cách tập đi bộ, yoga, đạp xe chậm hoặc bơi lội; Tuy nhiên cần tránh các môn gắng sức hoặc tập quá nặng vì có thể gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến chức năng gan.
Phòng ngừa tái hoạt virus ở người viêm gan virus B mạn không có tác nhân delta chủ yếu là cần tuân thủ điều trị kháng virus lâu dài và theo dõi định kỳ. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc vì khoảng 50-60% bệnh nhân ngừng thuốc sớm bị tái hoạt virus trong vòng một năm; Cần kiểm tra tải lượng HBV DNA và men gan mỗi 3 – 6 tháng (việc này giúp giảm 50% nguy cơ virus tái hoạt).
Đối với người phải dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc hóa trị nên dùng entecavir hoặc tenofovir dự phòng giúp giảm nguy cơ tái hoạt. Ngoài ra bạn cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, stress và tiêm phòng HBV cho người thân. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) 2024, tiêm đủ 3 mũi vắc xin có thể bảo vệ hơn 95% người khỏe mạnh khỏi nhiễm HBV trong ít nhất 20 năm.
VNVC là địa chỉ uy tín trong lĩnh vực tiêm chủng phòng bệnh, trung tâm cung cấp nhiều loại vắc xin cho cả trẻ em và người lớn, đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêm chủng ở mọi lứa tuổi. Nhờ đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại và quy trình tiêm chủng đảm bảo an toàn, VNVC giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, mang lại sự yên tâm và tin cậy trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tóm lại viêm gan virus B mạn không có tác nhân delta là tình trạng có thể tiến triển âm thầm dẫn đến xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách. Người bệnh cần được chẩn đoán sớm và điều trị kháng virus, duy trì lối sống lành mạnh để kiểm soát bệnh, bảo vệ chức năng gan và nâng cao chất lượng sống.
