Viêm khớp liên mấu là một tình trạng nguy hiểm liên quan đến bộ phận nằm phía sau của cột sống, có thể gây đau đớn và ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về tổng quan về bệnh lý này và những cách điều trị, phòng ngừa hiệu quả qua bài viết dưới đây,
Viêm khớp liên mấu là gì?
Viên khớp liên mấu (Facet joint syndrome hay Facet Arthropathy) là tình trạng đau và viêm tại một hoặc các khớp liên mấu tại cột sống. Tình trạng này diễn ra do sự thoái hóa cột sống làm tăng gánh nặng khiến khớp bị bào mòn và thay đổi theo thời gian. [1]
Khớp liên mấu, hay còn gọi là khớp hoạt dịch, là các khớp nằm dọc theo mặt sau của cột sống, có vai trò như một cầu nối giúp cố định các mặt khớp trên và mặt khớp dưới của đốt sống. Các dây thần kinh sẽ đi ra khỏi tủy sống giữa các đốt sống và khớp liên mấu. Những chức năng chính của khớp liên mấu là:
Các khớp này cho phép thực hiện các hoạt động uốn cong, xoắn và căn chỉnh cột sống, giúp lưng trên và lưng dưới chuyển động linh hoạt hơn.
Hỗ trợ chống sốc, giảm áp lực lên các đốt sống khi thực hiện các hoạt động sinh hoạt bình thường.
Hỗ trợ hạn chế tình trạng quá tải của đốt sống để bảo vệ các cấu trúc như đĩa đệm, rễ thần kinh cột sống, tủy sống.
Hỗ trợ bảo vệ hệ thần kinh cột sống thắt lưng trung ương, ngăn ngừa tình trạng đau thần kinh tọa và các bệnh lý liên quan.
Khớp liên mấu là mặt liên kết mặt khớp trên và mặt khớp dưới của đốt sống
Viêm khớp liên mấu cột sống là bệnh lý phổ biến và thường diễn ra ở độ tuổi từ 20 và phổ biến hơn ở những người cao tuổi, có thể ảnh hưởng đến các sụn, hệ thần kinh, gây sưng viêm, đau nhức và ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh nên cần có biện pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả.
Phân loại viêm khớp liên mấu theo vị trí
Dựa theo vị trí khớp liên mấu bị viêm, bệnh lý này có thể được phân loại thành các tình trạng như:
Viêm khớp liên mấu cột sống cổ: Tình trạng đau nhức do viêm, chèn ép hoặc chấn thương khớp nối liền các đốt sống ở cột sống cổ.
Viêm khớp liên mấu lồng ngực: Ảnh hưởng đến các khớp ở lưng trên và xương sườn.
Viêm khớp liên mấu thắt lưng: Ảnh hưởng đến các khớp ở lưng dưới và cột sống.
Viêm khớp liên mấu đa cấp độ: Tình trạng ảnh hưởng đến khớp liên mấu ở nhiều vùng của cột sống.
Viêm khớp liên mấu hai bên: Khớp bị mài mòn ở cả hai bên.
Viêm khớp liên mấu phì đại: Các khớp bị viêm có dấu hiệu phình to.
Triệu chứng của bệnh viêm khớp liên mấu
Nếu phát hiện những triệu chứng sau, bạn cần tiến hành thăm khám vì có khả năng đã mắc phải tình trạng viêm khớp liên mấu:
Đau nhức tập trung vào một vùng cụ thể của cột sống, cơn đau có thể nghiêm trọng hơn sau khi bạn thức dậy, nghỉ ngơi trong thời gian dài, khi đứng, vận động hoặc vặn người, gập người về phía sau. [3]
Đối với người viêm khớp liên mấu thắt lưng, cơn đau có thể âm ỉ ở một hoặc cả hai bên lưng dưới. Người bệnh khó giữ lưng thẳng và thường ngồi ở tư thế cong lưng, có thể gặp khó khăn khi muốn đứng dậy trong tư thế ngồi thấp.
Đối với người viêm khớp liên mấu cột sống cổ, các cơn đau sẽ diễn ra ở cùng trục cổ, vai và lưng trên. Vùng cổ của người bệnh gần như bất động, khi xoay cổ, cơ thể thường phải xoay theo.
Xuất hiện tình trạng tê bì, cứng khớp, có âm thanh lạo xạo ở cột sống khi chuyển động. Cảm thấy đau mỏi ở các khu vực xung quanh vùng khớp bị tổn thương.
Nguyên nhân gây viêm khớp liên mấu
Tình trạng viêm khớp liên mấu thường diễn ra do sự hao mòn ở mặt khớp khiến các khớp cọ xát và gây đau. Những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là:
Thoái hóa khớp liên mấu: Quá trình lão hóa khiến dịch khớp giảm đi và sụn khớp bị mòn, lúc này các khớp sẽ cọ xát với nhau và bị kích thích gây đau đớn. Tình trạng này còn dẫn đến sự phát triển quá mức của xương dẫn đến hình thành các gai xương, có thể chèn ép và làm tổn thương các rễ thần kinh.
Thoái hóa đĩa đệm hoặc thoát vị đĩa đệm: Đĩa đệm bị xẹp xuống do thoái hóa hoặc lệch khỏi vị trí bình thường sẽ làm hẹp khoảng trống giữa hai đốt sống, tăng áp lực lên khớp liên mấu.
Đĩa đệm thoái hóa bị xẹp có thể tăng áp lực lên khớp liên mấu
Thoái hóa cột sống: Theo thời gian, các đốt sống có thể dịch chuyển và dẫn đến tình trạng trượt đốt sống, khiến sụn bị tổn thương và có thể mất gây ổn định cột sống, dẫn đến viêm khớp liên mấu.
Chấn thương: Chấn thương do chơi thể thao, tai nạn giao thông, té ngã hoặc vận động uốn, xoay cột sống quá mạnh có thể dẫn đến gãy một phần khớp và tăng nguy cơ viêm khớp liên mấu cột sống.
Tư thế sai: Việc đứng, ngồi, nằm không đúng tư thế có thể ảnh đến ảnh hưởng đến cấu trúc của cột sống và có khả năng bị viêm ở khớp liên mấu.
Các nguyên nhân khác: Tình trạng viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, trượt đốt sống,… cũng là yếu tố khiến khớp liên mấu bị viêm.
Viêm khớp liên mấu có nguy hiểm không?
Viêm khớp liên mấu có thể khiến người bệnh cảm thấy đau đớn, tê cứng khớp và ảnh hưởng đến khả năng vận động, sinh hoạt bình thường. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng như:
Hình thành gai xương: Khi khớp bị viêm, sụn khớp và bao hoạt dịch bị bào mòn sẽ làm tăng sự phát triển của xương làm hình thành các gai xương. Các gai xương có thể cọ sát với nhau hoặc chèn ép vào các dây thần kinh gây đau, cứng khớp.
Tổn thương đốt sống và dây thần kinh: Tình trạng viêm khớp liên mấu có thể khiến đốt sống suy yếu và dễ bị vỡ, đồng thời gây áp lực lên tủy sống, làm tổn thương dây thần kinh.
Viêm động mạch chủ: Đây là một trong những biến chứng của viêm khớp liên mấu có thể khiến van động mạch chủ bị biến dạng, ảnh hướng đến chức năng của xương khớp.
Tình trạng viêm khớp liên mấu không quá phổ biến và người bệnh thường chủ quan trước các cơn đau âm ỉ ở khớp. Tuy nhiên, bạn cần thường xuyên thăm khám để kiểm tra tình trạng xương khớp và đến gặp bác sĩ ngay nếu gặp ngay các tình trạng như:
Cơn đau nghiêm trọng khiến bạn không thể di chuyển hoặc không chịu đựng được.
Có tình trạng tê cứng ở vùng cổ, thắt lưng hoặc lan xuống háng, khu vực sinh dục, hai chân.
Suy giảm khả năng kiểm soát ruột hoặc bàng quang.
Đây có thể là những dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng, có khối u hoặc nhiễm hội chứng chùm đuôi ngựa và cần được sự hỗ trợ của bác sĩ từ sớm.
Phương pháp chẩn đoán viêm khớp liên mấu cột sống
Những phương pháp đánh giá lâm sàng và kiểm tra bằng hình ảnh, xét nghiệm thường được bác sĩ áp dụng để chẩn đoán tình trạng viêm khớp liên mấu là:
Đánh giá lâm sàng: Bác sĩ sẽ tiến hành thăm hỏi để tìm hiểu về triệu chứng, tác nhân gây đau, tiền sử bệnh lý, phẫu thuật và các loại thuốc đang sử dụng của người bệnh. Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra khu vực đau và phản xạ của bệnh nhân bằng cách sờ nắn vào khu vực cột sống.
Bác sĩ sẽ đánh giá các triệu chứng đau và phản xạ của bệnh nhân
Chụp X-quang: Phương pháp giúp quan sát cấu tạo của khớp và phát hiện sự hình thành các gai xương tại khớp liên mấu.
Chụp cắt lớp CT: Giúp xác định tổn thương ở bề mặt đốt sống, cột sống.
Chụp MRI: Hỗ trợ đánh giá tình trạng của cột sống và đĩa đệm, rễ thần kinh.
Quét SPECT: Phương pháp chụp cắt lớp bằng phát xạ đơn, giúp tạo hình ảnh của xương để kiểm tra viêm, đánh giá mức độ phức tạp của tổn thương.
Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm khác về chỉ số máu, xét nghiệm tiêm thuốc vào khớp,… để có cơ sở chẩn đoán chính xác hơn.
Cách điều trị viêm khớp liên mấu phổ biến hiện nay
Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng viêm khớp liên mấu, bác sĩ có thể đề ra cách điều trị phù hợp với người bệnh. Dưới đây là những phương pháp điều trị thường được áp dụng phổ biến.
1. Điều trị bằng thuốc
Một số loại thuốc giảm đau kháng viêm có thể được bác sĩ kê đơn để cải thiện viêm khớp liên mấu như thuốc không chứa steroid (NSAIDs), thuốc kháng viêm steroid (Corticosteroid) hoặc cái loại thuốc kháng TNF, thuốc ức chế IL-17.
Việc sử dụng thuốc tuy có tác dụng nhanh nhưng việc sử dụng lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan và thận. Người bệnh cần tuân theo chỉ định của bác sĩ trong sử dụng thuốc, tránh tình trạng tự ý dùng thuốc giảm đau tại nhà.
2. Vật lý trị liệu
Người bệnh có thể áp dụng một số bài tập vận động trị liệu dưới sự hướng dẫn của các kỹ thuật viên để hỗ trợ giãn cột sống, tăng sức mạnh cho các cơ quanh khớp, giúp giảm áp lực lên khớp liên mấu,… Đây là phương pháp giúp giảm các cơn đau, sưng viêm hiệu quả và an toàn.
3.Tiêm corticosteroid
Nếu tình trạng các cơn đau trở nên nghiêm trọng, người bệnh có thể thực hiện tiêm corticosteroid tại các bệnh viện uy tín. Phương pháp này có thể giúp cải thiện triệu chứng đau với hiệu quả kéo dài lên đến vài tháng hoặc cả năm. Tuy nhiên, việc thực hiện kỹ thuật này đòi hỏi bác sĩ phải có chuyên môn cao để đảm bảo an toàn cho người bệnh.
4. Điều trị bằng phẫu thuật
Đây là phương pháp hiếm khi được thực hiện và thường chỉ được áp dụng khi việc sử dụng các phương pháp trên không đạt hiệu quả. Những trường hợp được chỉ định phẫu thuật gồm:
Các khớp liên mấu có hiện tượng gãy hoặc bị lệch nghiêm trọng.
Viêm khớp liên mấu dẫn đến các biến chứng như thoát vị đĩa đệm, hội chứng chùm đuôi ngựa,…
Xuất hiện khối u, u nang cột sống.
Phương pháp phẫu thuật hợp nhất cột sống có thể được áp dụng để giữ cho các đốt sống tạo thành một khối, hạn chế sự di chuyển ở các khớp liên mấu kích thích đến cột sống. Ngoài ra, một số phương pháp phẫu thuật bằng kỹ thuật xâm lấn tối thiểu và nội soi khác có thể được áp dụng để giảm đau, cải thiện phạm vi chuyển động của khớp. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để được tư vấn và lên kế hoạch điều trị phù hợp nhất với tình trạng của bản thân.
Viêm khớp liên mấu là tình trạng rất khó điều trị dứt điểm mà thường chỉ có thể hỗ trợ giảm triệu chứng và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Do đó, bạn cần chủ động duy trì những thói quen dưới đây để phòng ngừa hiệu quả hơn bệnh lý này:
Thường xuyên thực hiện các bài tập thể dục với cường độ vừa phải để tăng cường sức khỏe xương khớp.
Đảm bảo chế độ ăn uống cân đối, bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ sự phát triển và bảo vệ xương khớp như canxi, vitamin D, omega-3,…
Không uống rượu bia, hút thuốc, đồ uống nhiều đường hay sử dụng các chất kích thích vì có thể làm tăng phản ứng viêm và tổn thương xương khớp.
Duy trì một cân nặng vừa phải để hạn chế áp lực lên xương khớp.
Tránh ngồi trong thời gian quá dài, nếu phải ngồi làm việc, bạn nên đứng lên đi lại và vận động nhẹ sau mỗi tiếng. Giữ tư thế ngồi, nằm và đứng đúng chuẩn với lưng thẳng.
Không bê đỡ các vật nặng quá sức, thực hiện đúng kỹ thuật khi bê vật nặng.
Thăm khám sức khỏe xương khớp định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề đối với sức khỏe.
Bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ tái tạo sụn khớp để phục hồi các tổn thương và hỗ trợ ngăn ngừa các phản ứng viêm như Collagen Type 2 không biến tính, Collagen peptide thủy phân, Turmeric Root (Curcumin), Chondroitin Sulfate, Eggshell Membrane (tinh chất từ màng vỏ trứng),…
Tập luyện thể dục đều đặn để hỗ trợ tăng sức khỏe xương khớp
Viêm khớp liên mấu nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng, làm tổn thương xương khớp nghiêm trọng và giảm khả năng vận động. Do đó, bạn nên chú ý thăm khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu của bệnh và chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tăng cường sức khỏe xương khớp.
