Thuốc điều trị trầm cảm tác động đến hệ thần kinh trung ương, người bệnh không thể tự ý thay đổi liều lượng. Vậy cần phải xử trí khi quên 1 liều thuốc trầm cảm như thế nào? Bài viết sau đây từ ECO Pharma sẽ cung cấp cho bạn các thông tin cần thiết để ứng phó với tình huống này.
Thuốc chống trầm cảm được sử dụng như một phương pháp điều trị cho bệnh trầm cảm. Được ra đời vào những năm 1950, thuốc chống trầm cảm đã được các nhà khoa học không ngừng nghiên cứu và phát triển thành nhiều dạng khác nhau. Dù có khả năng giảm bớt các triệu chứng, nhưng thuốc không thể khắc phục hoàn toàn nguyên nhân gây bệnh. Do đó, các chuyên gia y tế thường khuyến cáo người bệnh trầm cảm nên áp dụng liệu pháp tâm lý song song với điều trị bằng thuốc.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chấp thuận cho phép sử dụng thuốc chống trầm cảm trong các trường hợp sau:
Hiện nay, thuốc chống trầm cảm được chia thành nhiều loại, thường xếp vào các danh mục sau:
Là những loại thuốc được phát triển đầu tiên trong lĩnh vực điều trị trầm cảm. Thuốc chống trầm cảm dạng vòng được phân loại 3 vòng hoặc 4 vòng dựa trên cấu trúc hóa học của chúng, bao gồm 3 (Tricyclic) hoặc 4 (Tetracyclic) vòng.
Nhóm thuốc này làm giảm triệu chứng trầm cảm bằng cách tác động lên các chất dẫn truyền thần kinh trong não, những chất có vai trò quan trọng trong việc truyền thông tin giữa các tế bào não. Thuốc chống trầm cảm dạng vòng tác động đến các thay đổi hóa học trong não và cải thiện giao tiếp giữa các tế bào thần kinh, từ đó điều chỉnh tâm trạng và giảm bớt triệu chứng trầm cảm.
Ngoài ra, thuốc chống trầm cảm chu kỳ còn ngăn chặn sự tái hấp thu của các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine, từ đó làm tăng nồng độ của chúng trong não. Loại thuốc này cũng tác động đến các chất hóa học khác trong não nên có thể gây ra một số tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm 3 vòng.
Các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) là những loại thuốc điều trị trầm cảm được kê đơn nhiều nhất hiện nay. Chúng có khả năng giảm bớt các biểu hiện của trầm cảm từ mức độ vừa đến nặng, được đánh giá là tương đối an toàn và ít gây ra các phản ứng phụ so với các dòng thuốc khác.
SSRI làm việc bằng cách tăng lượng serotonin trong não, đây là một loại chất truyền tin hóa học quan trọng có chức năng dẫn truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh. Bằng cách cản trở quá trình tái hấp thu serotonin vào tế bào thần kinh, SSRI giúp tăng cường khả năng truyền đạt thông điệp giữa các tế bào, qua đó cải thiện tâm trạng người bệnh.
Được gọi là “chọn lọc” vì SSRI chủ yếu tác động đến serotonin mà không ảnh hưởng đáng kể đến các chất dẫn truyền thần kinh khác. Nhóm thuốc này cũng được áp dụng để điều trị chứng rối loạn lo âu. (2)
Nhóm thuốc SNRI giúp giảm các triệu chứng trầm cảm thông qua việc điều chỉnh các chất dẫn truyền thần kinh, là những chất hóa học dùng để truyền thông tin giữa các tế bào thần kinh. Tương tự như các loại thuốc chống trầm cảm khác, SNRI tác động bằng cách can thiệp vào các hoạt động hóa học và giao tiếp tế bào trong não, những hoạt động này có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh cảm xúc, làm giảm bớt các triệu chứng trầm cảm.
SNRI đôi khi cũng được sử dụng để điều trị chứng rối loạn lo âu và đau mãn tính, đặc biệt là các cơn đau do dây thần kinh. (3)
Có một số quan niệm sai lệch cho rằng, chỉ cần uống thuốc vào những ngày cảm thấy buồn chán là đủ. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả điều trị, thuốc chống trầm cảm cần được uống đều đặn hàng ngày. Cách xử trí khi quên 1 liều thuốc trầm cảm là bạn nên sớm uống liều đó ngay khi nhận ra. Dù việc quên uống thuốc một lần không phải là điều nguy hiểm, nhưng nếu xảy ra thường xuyên có thể làm giảm hiệu quả của thuốc và gây ra các rắc rối như hội chứng cai thuốc. Bạn không nên uống gấp đôi liều lượng trong lần uống kế tiếp để tránh phát sinh tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm không mong muốn.
Để hạn chế cần tìm giải pháp xử trí khi quên 1 liều thuốc trầm cảm, bạn cần tuân thủ các chỉ dẫn và lưu ý sau:
Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi bắt đầu hoặc dừng sử dụng bất kỳ loại thuốc chống trầm cảm nào. Tư vấn chuyên môn của bác sĩ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng của mình và cách thức điều trị phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng vì mỗi cá nhân có thể có phản ứng khác nhau với cùng một loại thuốc và chỉ bác sĩ mới có đủ chuyên môn để đánh giá mức độ an toàn và hiệu quả dựa trên lịch sử y tế cụ thể của mỗi người bệnh.
Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể cung cấp những lời khuyên hữu ích về các biện pháp hỗ trợ khác như liệu pháp tâm lý, thay đổi lối sống, cách quản lý stress,… giúp bạn tiếp cận các phương pháp một cách toàn diện trong quá trình điều trị trầm cảm. Tham khảo ý kiến bác sĩ không chỉ giúp đảm bảo an toàn cho sức khỏe, mà còn giúp bạn tránh được những rủi ro không cần thiết khi sử dụng thuốc.
Người bệnh chỉ sử dụng thuốc theo đúng liều lượng và hướng dẫn mà bác sĩ đã kê đơn. Không nên tự ý thay đổi cách dùng thuốc, như bẻ hoặc nghiền thuốc, ngừng dùng hoặc tự mua thêm thuốc mà không có sự đồng ý của bác sĩ, nếu không sẽ gây ra những tác dụng phụ khi ngưng dùng thuốc chống trầm cảm. Bạn hãy giữ các toa thuốc và sắp xếp chúng theo thời gian để bác sĩ có thể theo dõi đầy đủ các loại thuốc bạn đang sử dụng. Ngoài ra, bạn cũng cần chú ý các tương tác thuốc và tác dụng phụ có thể xảy ra và báo ngay cho bác sĩ để được xử lý kịp thời.
Cẩn thận khi sử dụng rượu bia cùng với thuốc chống trầm cảm sẽ làm trầm trọng hơn các triệu chứng trầm cảm. Uống rượu khi dùng thuốc chống trầm cảm TCAs hoặc MAOIs có thể gây ra tình trạng buồn ngủ và chóng mặt. Dù rằng sử dụng rượu khi dùng các nhóm thuốc SSRIs hoặc SNRIs ít gây ra tác dụng phụ hơn, nhưng bạn vẫn nên tránh uống rượu bia trong quá trình điều trị.
Người bệnh nên đi kiểm tra định kỳ để theo dõi hiệu quả của thuốc, đảm bảo quá trình điều trị diễn ra đúng phác đồ bác sĩ đã đề ra. Tái khám định kỳ giúp người bệnh đánh giá sự thay đổi trong triệu chứng, cũng như phát hiện sớm các phản ứng không mong muốn.
Ngoài ra, việc theo dõi này cũng giúp bác sĩ điều chỉnh liều lượng hoặc thay đổi phương pháp điều trị kịp thời, tối ưu hóa quá trình phục hồi cho bệnh nhân. Người bệnh nên ghi chép chi tiết các biến đổi tâm trạng, hành vi và bất kỳ triệu chứng bên lề nào để bác sĩ có thể đưa ra các chỉ dẫn phù hợp trong mỗi lần tái khám.
Hầu hết các trường hợp trầm cảm đều được điều trị ngoại trú, bằng các phương pháp như dùng thuốc, liệu pháp tâm lý, hoặc kết hợp cả hai. Khi xuất hiện các triệu chứng trầm cảm, người bệnh nên nhanh chóng tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán, xác định mức độ bệnh và nhận phác đồ điều trị phù hợp.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ khám bệnh trầm cảm được đánh giá cao, với đội ngũ y bác sĩ và chuyên gia hàng đầu, có trình độ chuyên môn sâu và thái độ làm việc chuyên nghiệp, chu đáo. Bệnh viện cam kết cung cấp dịch vụ khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, cùng với tư vấn chăm sóc sức khỏe toàn diện cho bệnh nhân.
Đội ngũ nhân viên chăm sóc khách hàng tại bệnh viện luôn sẵn sàng hỗ trợ, hướng dẫn và cung cấp các thông tin cần thiết về quá trình khám chữa bệnh cũng như các chính sách dành cho bệnh nhân và người nhà, đảm bảo trải nghiệm khám chữa bệnh thuận lợi và thoải mái nhất.
Hy vọng bạn đã hiểu rõ cách xử trí khi quên 1 liều thuốc trầm cảm. Cách xử lý có thể khác nhau tùy thuộc vào loại thuốc trầm cảm người bệnh đang sử dụng và theo chỉ dẫn của bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý thay đổi loại thuốc, liều lượng cũng như cách sử dụng. Nếu có bất kỳ triệu chứng nào phát sinh trong khi điều trị nên thông báo ngay cho bác sĩ để có hướng xử lý phù hợp.
