Viêm gan A là một trong những bệnh viêm gan siêu vi phổ biến toàn cầu, có thể thông qua thực phẩm xâm nhập vào cơ thể, theo đường máu đến gan, gây viêm và tổn thương gan. Trong bài viết dưới đây, ECO Pharma chia sẻ một số thông tin cụ thể về nguyên nhân, triệu chứng và cách chẩn đoán viêm gan A.
Viêm gan A là bệnh viêm gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Con đường lây lan chủ yếu của virus là đường tiêu hóa, khi người chưa từng nhiễm bệnh (và chưa được tiêm chủng) ăn phải thức ăn hoặc nước có chứa virus. Căn bệnh này liên quan chặt chẽ đến vấn đề nguồn nước hoặc thực phẩm không đảm bảo an toàn hoặc thói quen vệ sinh cá nhân kém.
Khác với viêm gan B và viêm gan C, viêm gan A không tiến triển thành bệnh gan mãn tính nhưng có thể gây ra tình trạng suy nhược cơ thể và trường hợp hiếm hơn là dẫn đến viêm gan tối cấp (suy gan cấp tính), có nguy cơ gây tử vong.
Viêm gan A xảy ra đơn lẻ nhưng cũng có thể tạo thành dịch bệnh, với xu hướng tái phát theo chu kỳ. Bệnh thường kéo dài gây ảnh hưởng đến cộng đồng do tính chất lây nhiễm từ người sang người. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus viêm gan A phân bố khắp thế giới và gây ra khoảng 1.5 triệu ca bệnh mỗi năm, đặc biệt phổ biến ở những nước đang phát triển.(1)
Các khu vực có tỷ lệ bệnh viêm gan A cao bao gồm Nam Á (đặc biệt là Bangladesh, Ấn Độ, Nepal và Pakistan), cận Sahara và Bắc Phi, một phần vùng Viễn Đông (trừ Nhật Bản), Nam, Trung Mỹ và Trung Đông. Đối tượng mắc bệnh hầu hết là trẻ em dưới 10 tuổi. Tại Việt Nam, Bộ Y tế cho biết virus tập trung ở một số tỉnh khu vực Tây Nguyên, đặc biệt là nơi có điều kiện vệ sinh kém.
Người lớn mắc viêm gan A thường xuất hiện triệu chứng rõ rệt và nghiêm trọng hơn so với trẻ em. Trẻ em dưới 6 tuổi khi nhiễm bệnh thường không xuất hiện triệu chứng nào đáng chú ý, chỉ có khoảng 10% trẻ bị vàng da. Dưới đây là một số triệu chứng thường gặp ở người trưởng thành nhiễm viêm gan A:(2)
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC), không phải người bệnh viêm gan A nào cũng xuất hiện triệu chứng. Người trưởng thành có khả năng xảy ra triệu chứng cao hơn so với trẻ em và thường biểu hiện sau 2 – 7 tuần kể từ khi tiếp xúc với virus. Đây được xem là thời kỳ ủ bệnh do virus đang nhân lên trong cơ thể. Khi virus nhân lên đến mức độ tạo thành mối đe dọa, hệ thống miễn dịch sẽ tấn công chống lại các tác nhân gây hại dẫn đến xuất hiện triệu chứng.(3)
Xem thêm: Làm sao phát hiện sớm viêm gan A ở trẻ em?
Các triệu chứng sẽ kéo dài cho đến khi hệ thống miễn dịch chống lại được virus viêm gan A. Quá trình này thường diễn ra khoảng dưới 2 tháng, nhưng một số ít trường hợp có thể mất đến 6 tháng. Đôi khi, triệu chứng vốn đã biến mất nhưng sau đó vẫn có thể tái phát.
Viêm gan A xảy ra do một loại virus lây nhiễm vào tế bào gan khiến gan bị tổn thương, làm suy giảm chức năng gan và gây ra một vài triệu chứng liên quan.
Virus viêm gan A (HAV) lây lan qua đường phân – miệng. Người bệnh thường bị nhiễm virus khi ăn hoặc uống thực phẩm có chứa HAV hoặc khi tiếp xúc gần với người bị viêm gan A. Loại virus này có thể tồn tại hàng tháng trong môi trường ô nhiễm, đặc biệt là những khu vực có điều kiện vệ sinh kém.
Một số con đường cụ thể làm lây truyền viêm gan A bao gồm:
Bệnh viêm gan A cũng có thể lây truyền qua đường máu tuy nhiên đây là trường hợp ít xảy ra, do có rất ít virus viêm gan A tồn tại trong máu người bệnh.
Bất cứ ai chưa tiêm ngừa hoặc đã mắc bệnh trước đó đều có thể bị nhiễm virus viêm gan A. Nguy cơ sẽ càng tăng cao nếu bạn sinh sống ở những khu vực có điều kiện vệ sinh kém hoặc trong cộng đồng có người nhiễm bệnh. Một số yếu tố nguy cơ bao gồm:
Trong trường hợp không có các yếu tố nguy cơ trên, bạn vẫn có thể nhiễm virus viêm gan A. Người bệnh nên đến gặp bác sĩ để được kiểm tra kịp thời khi thấy xuất hiện triệu chứng hoặc nghi ngờ bản thân đã nhiễm viêm gan A nhưng chưa xuất hiện triệu chứng.
Bác sĩ chẩn đoán viêm gan A dựa vào các triệu chứng và kết quả xét nghiệm viêm gan A như xét nghiệm máu. Nếu người bệnh mắc viêm gan A, hệ thống miễn dịch trong cơ thể sẽ tạo ra kháng thể immunoglobulin có tác dụng chống lại virus. Quá trình xét nghiệm máu nhằm phát hiện những kháng thể này, từ đó xác định xem người bệnh có bị viêm gan A cấp tính hay không. Có hai loại kháng thể bao gồm:(4)
Xét nghiệm máu sàng lọc kháng thể HAV được xem là phương pháp phổ biến nhất giúp xác định viêm gan A, tuy nhiên bác sĩ vẫn có thể chỉ định một số loại xét nghiệm khác như khuếch đại axit nucleic (NAAT) nhằm tìm kiếm dấu vết viêm gan A trong phân, máu, dịch cơ thể hoặc mô gan của người bệnh.
Viêm gan A không gây tổn thương gan lâu dài và không tiến triển thành viêm gan mạn tính. Hầu hết các trường hợp sẽ khỏi bệnh sau vài tuần hoặc vài tháng điều trị. Đối với những người bệnh có hệ miễn dịch kém, tuổi tác cao hoặc đang gặp một số vấn đề về sức khỏe như bị thiếu máu, tiểu đường,… bệnh có thể trở nên trầm trọng hơn, dẫn đến thời gian điều trị lâu hơn.
Trong trường hợp cực kỳ hiếm gặp, viêm gan A có nguy cơ gây suy gan cấp tính. Biến chứng này thường xảy ra ở những người lớn tuổi hoặc đã mắc bệnh gan mãn tính. Người bệnh sẽ phải nhập viện để tiến hành điều trị kịp thời, rất hiếm khi cần phải ghép gan.
Sau khi đã nhiễm virus viêm gan A, cơ thể sẽ tạo nên khả năng miễn dịch với căn bệnh này, góp phần ngăn chặn bệnh tiến triển nếu bạn tiếp xúc với virus lần nữa.
Đến thời điểm hiện tại, chưa có loại thuốc đặc hiệu nào giúp điều trị bệnh viêm gan A. Cơ thể sẽ tự loại bỏ virus và phục hồi trong vòng 6 tháng. Thông thường bác sĩ sẽ chỉ định một số phương pháp nhằm giảm thiểu các triệu chứng khó chịu cho đến khi khỏi bệnh.
Một số vấn đề bạn cần chú ý giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục viêm gan A:
Bên cạnh đó, người bệnh cần lưu ý một số biện pháp phòng tránh lây nhiễm virus viêm gan A cho những người xung quanh:
Hiện nay, giải pháp ngăn ngừa viêm gan A tối ưu nhất đó là tiêm vắc xin phòng bệnh. Vắc xin viêm gan A được chỉ định sử dụng cho trẻ em từ 1 tuổi trở lên, có hiệu quả ít nhất 20 năm. Vắc xin viêm gan A gồm hai liều tiêm, thời gian tiêm mũi thứ hai cách mũi thứ nhất tối thiểu 6 tháng.
Những đối tượng được khuyến cáo nên tiêm vắc xin viêm gan A:
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh viêm gan A, bạn cũng nên chú ý các vấn đề sau:
Bệnh viêm gan A rất phổ biến ở cả trẻ em và người lớn, có tỷ lệ lây nhiễm cao, đặc biệt là tại những quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. ECO Pharma giải đáp một số thắc mắc thường gặp về căn bệnh này:
Viêm gan A không phải bệnh nguy hiểm do không gây tổn thương gan kéo dài và không tiến triển thành viêm gan mạn tính. Bệnh có thể tự hồi phục bằng cách áp dụng một số biện pháp giảm thiểu triệu chứng. Trong số ít trường hợp cực kỳ hiếm, viêm gan A có nguy cơ gây ra suy gan cấp tính.
Có, viêm gan A là bệnh lây qua đường tiêu hóa (đường phân – miệng) khi người chưa từng nhiễm bệnh (và chưa tiêm chủng) ăn hoặc uống phải thực phẩm có chứa virus viêm gan A.
Có, mọi đối tượng từ 1 tuổi trở lên đều nên tiêm vắc xin viêm gan A để phòng bệnh. Đây được xem là giải pháp ngăn chặn viêm gan A hiệu quả nhất tính đến thời điểm hiện tại.
Cơ sở tiêm ngừa viêm gan A uy tín có thể kể đến Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC, nơi sở hữu hệ thống kho lạnh đạt chuẩn quốc tế giúp bảo quản vắc xin ở nhiệt độ tối ưu. Nguồn nhân lực tại VNVC gồm đội ngũ bác sĩ, y tá, điều dưỡng giàu kinh nghiệm, đã được đào tạo bài bản về quy trình tiêm chủng và cách ứng phó với phản ứng sau tiêm, giúp bạn cảm thấy an tâm, nhẹ nhàng trước từng mũi tiêm.
Hơn thế, các trung tâm tiêm chủng của VNVC trải dài trên toàn quốc với cơ sở vật chất hiện đại, tiện nghi, nhiều gói dịch vụ đa dạng, giá cả bình ổn,… là địa điểm tiêm phòng chất lượng được hàng triệu người dân Việt Nam tin tưởng lựa chọn.
Chế độ dinh dưỡng cân bằng, nhiều calo và dễ tiêu hóa là yếu tố quan trọng góp phần cải thiện tình trạng viêm gan A. Người bệnh nên tăng cường bổ sung các nhóm thực phẩm:
Bên cạnh đó, những người có biểu hiện viêm gan A cần hạn chế những thực phẩm sau:
Một trong những giải pháp hữu hiệu giúp nâng cao sức khỏe gan đó là bổ sung tinh chất S. Marianum và Wasabia thiên nhiên đã được các nhà khoa học Mỹ kiểm định có tác dụng hỗ trợ kiểm soát hoạt động tế bào Kupffer. Nhờ đó, tinh chất này tăng cường bảo vệ, tái tạo cấu trúc gan, giúp phòng và cải thiện các bệnh về gan bao gồm viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ, ung thư gan, tổn thương gan do rượu bia.
Nếu bạn nhận thấy cơ thể xuất hiện triệu chứng viêm gan A hoặc nghi ngờ mình bị nhiễm virus sau khi tiếp xúc với người bệnh, hãy liên hệ bác sĩ để được thăm khám kịp thời. Bác sĩ sẽ sẽ kiểm tra và xác định bước điều trị tiếp theo dựa vào độ tuổi và sức khỏe tổng thể. Bạn cần lưu ý tái khám định kỳ để theo dõi tình trạng bệnh. Nếu các triệu chứng kéo dài hơn 6 tháng, người bệnh hãy đến gặp bác sĩ lần nữa để được kiểm tra chuyên sâu.
Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp quý độc giả giải đáp thắc mắc bệnh viêm gan A là gì. Viêm gan A tuy không nguy hiểm, không tiến triển thành viêm gan mạn tính nhưng lại gây suy nhược, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Đây là căn bệnh đã có vắc xin, do đó bạn có thể chủ động phòng tránh bằng cách tiêm chủng ngay từ hôm nay. Đồng thời, bạn cần chú ý đến việc ăn uống, vệ sinh trong cuộc sống hằng ngày nhằm giảm nguy cơ bị nhiễm virus từ môi trường xung quanh.
