Bệnh viêm gan có lây qua đường ăn uống không? [Hỏi Đáp]

Viêm gan có lây qua đường ăn uống không? 5 loại viêm gan do virus có tính chất lây truyền là viêm gan A, B, C, D và E. Con đường lây nhiễm của chúng rất đa dạng, từ đường máu, đường tình dục, từ mẹ sang con cho đến đường phân – miệng. Mời bạn tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết sau đây của ECO Pharma.

Thế nào là bệnh viêm gan?

Viêm gan là tình trạng tế bào mô gan bị viêm, tổn thương ảnh hưởng đến chức năng gan. Gan là nội tạng đơn lớn nhất cơ thể, có kích thước bằng quả bóng bầu dục, nặng khoảng 1,4kg – 1,8kg ở nam, từ 1,2kg – 1,4kg ở nữ. Nó nằm ở phần trên bên phải ổ bụng, phía dưới xương sườn dưới. Cơ quan này thực hiện nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa và lưu trữ chất dinh dưỡng, loại bỏ chất thải – tế bào cũ, lọc – xử lý hóa chất từ thực phẩm, rượu – thuốc, sản xuất mật để hỗ trợ tiêu hóa chất béo.

Khi gan bị viêm, tổn thương sẽ không thực hiện được nhiệm vụ hiệu quả. Viêm gan do nhiều nguyên nhân như uống nhiều rượu, tiếp xúc với chất độc, tác dụng phụ của một số loại thuốc, mắc một số bệnh lý. Tuy nhiên, nguyên nhân phổ biến nhất là do virus gây ra.

Viêm gan do virus biểu hiện từ nhẹ đến nặng, nhiều người không nhận ra mình bị nhiễm. Có 5 loại virus viêm gan chính là A, B, C, D và E. Trong đó, viêm gan A, B và C phổ biến nhất.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), có thể ngăn ngừa 4,5 triệu ca tử vong sớm ở các quốc gia thu nhập thấp – trung bình vào năm 2030 thông qua tiêm chủng, chẩn đoán, điều trị, các chiến dịch giáo dục. Chiến lược phòng ngừa viêm gan toàn cầu của WHO được tất cả các quốc gia thành viên ủng hộ, đặt mục tiêu giảm 90% số ca nhiễm mới, 65% số ca tử vong do bệnh từ năm 2016 – 2030.(1)

Bệnh viêm gan có lây qua đường ăn uống không?

Viêm gan có lây qua đường ăn uống không? Viêm gan do rượu, viêm gan do thuốc không có tính chất lây nhiễm. Viêm gan do virus lây nhiễm qua đường máu, đường tình dục, từ mẹ sang con hoặc đường phân – miệng (tiếp xúc với nguồn nước, thực phẩm nhiễm bệnh…)

Trong đó viêm gan A và E lây truyền qua thực phẩm và nguồn nước bị nhiễm virus HAV và HEV.(2)

Bệnh viêm gan có lây qua đường ăn uống không? Viêm gan A lây lan sang người chưa được tiêm phòng. Ăn phải thực phẩm, uống nước, tiếp xúc với phân của người bệnh là con đường lây truyền của viêm gan A.

Không rửa tay đúng cách sau khi đi vệ sinh, chạm vào thức ăn, ăn phải động vật có vỏ (hàu, nghêu, trai, sò) lấy từ vùng từ nước ô nhiễm, chưa nấu chín kỹ làm tăng nguy cơ nhiễm viêm gan A.

Virus viêm gan A có thể tồn tại trong nước hơn một năm, trong thực phẩm vài ngày.

Viêm gan có lây qua đường ăn uống không? Viêm gan E có lây qua thực phẩm. Ăn thức ăn, nguồn nước, tiếp xúc với đồ vật bị ô nhiễm bởi phân loài gặm nhấm nhiễm HEV dẫn đến nhiễm viêm gan E. Đặc biệt, ăn thịt sống hoặc nấu chưa chín (pate, gan lợn, thịt tái) làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.

Ai có nguy cơ nhiễm virus viêm gan cao nhất?

Những người có nguy cơ nhiễm virus viêm gan cao bao gồm:

• Nhân viên y tế do thường xuyên tiếp xúc với máu, dịch cơ thể bị nhiễm qua các vết thương do kim tiêm.
• Người dùng chung kim tiêm, các dụng cụ tiêm chích khác.
• Trẻ sơ sinh có mẹ bị nhiễm bệnh, đặc biệt là viêm gan B, C, vì virus lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh.
• Những người quan hệ tình dục có nhiều bạn tình hoặc đã mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Những người đã được truyền máu, ghép tạng.

Bệnh viêm gan có lây truyền không?

Trả lời cho câu hỏi viêm gan có lây qua đường ăn uống không, viêm gan tự miễn, do nhiễm độc, rượu, thuốc lá không có khả năng lây truyền. Tuy nhiên, viêm gan do virus là bệnh truyền nhiễm. Có năm loại viêm gan do virus, mỗi loại có cách lây lan khác nhau:

• Viêm gan có lây qua đường ăn uống không? Viêm gan A có lây qua thực phẩm, đồ uống bị nhiễm virus. Bệnh này cũng lây qua tiếp xúc gần với người nhiễm HAV, bao gồm quan hệ tình dục, dùng chung kim tiêm, chăm sóc người bệnh.
• Viêm gan B lây qua dịch cơ thể chứa virus như quan hệ tình dục với người bị nhiễm virus; dùng chung kim tiêm, ống tiêm; lây truyền từ mẹ sang con; tiếp xúc với máu, vết thương hở; bị thương do vật sắc nhọn bị nhiễm bệnh; dùng chung đồ dùng cá nhân như bàn chải đánh răng, dao cạo râu; thiếu kiểm soát nhiễm trùng tại các cơ sở y tế, truyền máu.
• Bệnh viêm gan có lây qua đường ăn uống không? Viêm gan C không lây qua đường ăn uống. Bệnh này lây qua đường máu từ người nhiễm sang người không nhiễm, từ việc dùng chung kim tiêm, ống tiêm; thiết bị tiếp xúc với máu; lây truyền từ mẹ sang con; thiếu kiểm soát nhiễm trùng tại các cơ sở y tế.
• Viêm gan D chỉ xảy ra ở những người đã nhiễm viêm gan B.
• Viêm gan E lây qua đường phân – miệng. Ăn phải thực phẩm, nước bị ô nhiễm phân của người bệnh viêm gan E làm lây nhiễm virus HEV.

Những cách tốt nhất để ngăn ngừa lây nhiễm viêm gan

Hiểu rõ viêm gan có lây qua đường ăn uống không hữu ích cho việc phòng ngừa căn bệnh này. Một số biện pháp phòng ngừa viêm gan do virus gồm:

• Tiêm vắc xin: Vắc xin viêm gan B là biện pháp phòng ngừa hiệu quả, nên tiêm càng sớm càng tốt, ngay từ khi còn nhỏ. Vắc xin viêm gan A giúp bảo vệ cơ thể khỏi virus gây bệnh lây qua đường phân – miệng. Bạn có thể đến Trung tâm tiêm chủng VNVC là nơi uy tín tại Việt Nam, đảm bảo quy trình tiêm chủng an toàn từ khám sức khỏe sàng lọc, tiêm chủng, theo dõi sau tiêm.
• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi tiếp xúc với người bệnh. Không dùng chung đồ dùng cá nhân như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, khăn mặt với người khác để tránh lây nhiễm. Vệ sinh thực phẩm kỹ lưỡng bằng cách rửa sạch rau quả, nấu chín thức ăn, tránh ăn đồ sống, đồ ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh.
• Quan hệ tình dục an toàn: Dùng bao cao su hiệu quả để phòng tránh lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục, bao gồm viêm gan B, C và D. Hạn chế số lượng bạn tình để giảm nguy cơ lây nhiễm.
• Cẩn trọng khi tiếp xúc với máu: Không dùng chung kim tiêm, chỉ sử dụng kim mới, vô trùng. Băng bó cẩn thận các vết thương hở để tránh tiếp xúc máu trực tiếp với người khác. Khử trùng dụng cụ y tế kỹ lưỡng trước, sau khi dùng để đảm bảo an toàn.
• Bảo đảm vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và chế biến thức ăn. Đảm bảo vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, nguồn nước. Xử lý tốt phân, chất thải của người bệnh, rác thải, nước thải. Thực hiện ăn chín, uống chín. Không dùng chung đồ dùng sinh hoạt cá nhân (vật dụng ăn uống, khăn mặt, khăn tắm, bàn chải đánh răng, xô, chậu…) với người có bệnh.
• Khám sức khỏe định kỳ: Kiểm tra chức năng gan định kỳ 6 tháng/lần giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Bạn có thể đến Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật nội soi tiêu hóa (BVĐK Tâm Anh TP.HCM), Khoa Tiêu hóa – Gan mật – Tụy (BVĐK Tâm Anh Hà Nội) để thăm khám, làm các xét nghiệm chẩn đoán về gan.
• Lối sống lành mạnh: Duy trì chế độ ăn uống cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế đồ ăn dầu mỡ, đồ uống có cồn. Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần với các bài tập như đi bộ, chạy bộ, nhảy dây giúp tăng cường sức đề kháng. Tránh căng thẳng kéo dài bằng cách tập thiền, yoga hoặc hít thở sâu để bảo vệ chức năng gan.

Hiểu rõ viêm gan có lây qua đường ăn uống không, con đường lây nhiễm của từng loại giúp bạn phòng ngừa chủ động. Đối với viêm gan A, E có lây nhiễm qua đường ăn uống, thực hành an toàn thực phẩm, vệ sinh trong ăn uống và tránh thải phân ra môi trường sống là các biện pháp hữu ích để tránh mắc bệnh.