Theo ước tính, cứ 40 người trên 50 tuổi thì có 1 người bị viêm khớp ngón chân cái. Đây là bệnh lý phổ biến gây đau nhức, cứng khớp và có thể cản trở sinh hoạt của người bệnh. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách cải thiện tình trạng này.
Viêm khớp ngón chân cái (Hallux Rigidus) là tình trạng viêm ở vị trí các khớp ngón chân cái, trong đó phổ biến nhất là khớp nối ngón chân cái với phần còn lại của bàn chân (metatarsophalangeal – MTP), gây đau nhức, khó chịu và cứng khớp. Viêm khớp ngón chân cái là bệnh lý ở ngón chân cái phổ biến thứ hai, chỉ sau vẹo ngón chân cái.
Ở giai đoạn đầu của viêm khớp, người bệnh có thể gặp các cơn đau nhức và phát triển thành nhiều triệu chứng khác nhau. (1)
Một số triệu chứng đau khớp phổ biến do viêm khớp ngón chân cái là:
Thông thường, tại các khớp bị viêm, cơ thể sẽ có phản ứng sửa chữa bằng cách phát triển thêm các xương, dẫn đến sự hình thành các gai xương. Khi các gai xương phát triển quá mức, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc uốn cong ngón chân, thậm chí có thể gây hợp nhất khớp dẫn đến giảm sự linh hoạt, tê cứng khớp.
Ngón chân nóng rát, chuyển sang màu hồng đỏ, sưng phù và đau khi chạm vào. Các vết sưng, chai xuất hiện ở ngón chân có thể chèn ép vào các ngón chân khác, khiến cho khớp ở gốc ngón chân cái phình to hơn.
Người bị viêm khớp ngón chân cái có thể gặp khó khăn trong việc uốn cong và cử động ngón chân, thậm chí khiến ngón chân bị biến dạng, cong vẹo do sự tổn thương của xương khớp và sụn. Điều này sẽ ảnh hưởng đến hoạt động đi lại, sinh hoạt của người bệnh.
Tùy theo mức độ ảnh hưởng của viêm khớp đối với phạm vi hoạt động của ngón chân, tiến triển của tình trạng viêm khớp ngón chân cái có thể được chia thành các cấp độ cụ thể là: (2)
Viêm khớp ngón chân cái có thể phát triển theo thời gian mà không có nguyên nhân rõ ràng. Trong nhiều trường hợp, viêm khớp có thể diễn ra do quá trình lão hóa hoặc một số bệnh lý về xương khớp.
Viêm khớp dạng thấp là một bệnh lý rối loạn tự miễn mãn tính, diễn ra do hệ thống miễn dịch có sự nhầm lẫn và tấn công vào màng hoạt dịch, gây viêm, nóng đỏ, sưng đau và làm tổn thương sụn, xương dưới sụn. Viêm khớp dạng thấp thường bắt đầu từ những khớp nhỏ của tay và bàn tay. Theo ước tính, có khoảng 90% người bị viêm khớp dạng thấp gặp các vấn đề về chân dẫn đến viêm khớp ngón chân cái.
Thoái hóa khớp (Osteoarthritis – OA) là tình trạng sụn khớp bị bào mòn, theo thời gian sẽ khiến các xương cọ xát vào nhau gây đau và dẫn đến viêm khớp ngón chân. Dưới tác động của thoái khớp và sự hình thành các gai xương, người bệnh sẽ gặp các triệu chứng đau ngón cái khi đi lại, cử động khó khăn, thậm chí gây cứng khớp. (3)
Viêm xương khớp là tình trạng bào mòn các sụn ở đầu khớp, thường liên quan đến quá trình thoái hóa hoặc do biến chứng của các chấn thương ở khớp. Viêm ở khớp MTP là một dạng phổ biến của viêm xương khớp, dẫn đến các triệu chứng đau nhức, nóng rát, gây khó khăn trong đi lại.
Viêm khớp vảy nến (Psoriatic arthritis) cũng là một bệnh lý tự miễn, diễn ra ở các bệnh nhân mắc bệnh vảy nến gây tổn thương ở da với các biểu hiện như phát ban đỏ, vảy da, móng tay dày và rỗ. Một trong những triệu chứng đặc trưng của bệnh lý này là gây cứng và sưng ngón tay, ngón chân, đồng thời ảnh hưởng đến các khớp, cột sống, hệ tiêu hóa,… theo mức độ từ nhẹ đến nặng.
Viêm khớp nhiễm khuẩn, hay còn gọi là viêm khớp nhiễm trùng, diễn ra do sự xâm nhập của các vi khuẩn, nấm thông qua vết thương hở hoặc phẫu thuật. Các tác nhân này có thể xâm nhập trực tiếp vào khớp hoặc di chuyển theo dòng máu đến khớp, gây nhiễm trùng mô khớp và chất lỏng quanh khớp. Viêm khớp nhiễm khuẩn có thể gây tổn thương ở khớp gối, khớp hông, các khớp nhỏ ở bàn chân và ngón chân.
Gout là bệnh lý diễn ra do sự kết tinh axit uric tại khớp. Axit uric là chất chải thường đi qua máu đến thận và thải ra khỏi cơ thể dưới dạng nước tiểu. Tuy nhiên, nồng độ axit uric quá cao có thể dẫn đến sự kết tinh thành các cặn nhỏ, gây đau nhức và dẫn đến viêm. Theo Đại học Thấp khớp Hoa Kỳ, 50% trường hợp người bệnh có các triệu chứng đầu tiên của bệnh gút xuất hiện ở ngón chân cái. (4)
Bẻ khớp sẽ gây các áp lực đột ngột lên sụn khớp, tăng nguy cơ sưng viêm. Bên cạnh đó, bao hoạt dịch có tác dụng giảm ma sát giữa các khớp có thể bị tổn thương do thói quen bẻ khớp, khiến cho các khớp bị suy yếu và dễ dẫn đến bệnh viêm khớp ngón chân cái.
Các chấn thương do té ngã, chơi thể thao, tai nạn giao thông,… có thể gây trật khớp, bong gân, gãy ngón chân, làm tổn thương bề mặt khớp. Đây là tác nhân có thể dẫn đến biến chứng viêm khớp ngón chân.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ bị viêm khớp ngón chân cái mà bạn cần lưu ý là:
Bệnh viêm khớp ngón chân cái không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây đau nhức và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh, làm giảm chất lượng cuộc sống. Những ảnh hưởng của bệnh lý này đối với người bệnh là:
Nếu phát hiện các triệu chứng đau nhức, cứng khớp ngón chân cái hoặc bị tai nạn, té ngã, bạn cần đến các cơ sở y tế để được thăm khăm. Một số phương pháp chẩn đoán có thể được áp dụng để xác định bệnh viêm khớp ngón chân cái là:
Dựa vào nguyên nhân gây viêm, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp mà người bệnh cần tuân theo để cải thiện hiệu quả. Một số phương pháp điều trị có thể được áp dụng là:
Người bị viêm khớp ngón chân cái có thể sử dụng các loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) để giảm đau, cải thiện các triệu chứng sưng viêm. Sử dụng các loại thuốc kê đơn như celecoxib, diclofenac hoặc thuốc không kê đơn như ibuprofen, naproxen.
Trong trường hợp bị viêm khớp dạng thấp, các loại thuốc chống thấp khớp điều trị bệnh (DMARD) sẽ được sử dụng để giảm hoạt động của hệ miễn dịch, cải thiện các cơn sưng đau, làm chậm tiến triển của viêm khớp ngón chân cái.
Đối với các trường hợp nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định tiêm corticosteroid để tăng hiệu hiệu quả giảm đau, nhưng thường chỉ có tác dụng trong thời gian ngắn và cần lưu ý khi sử dụng để hạn chế các tác dụng phụ.
Trường hợp việc điều trị nội khoa không đạt hiệu quả, người bệnh cần tiến hành các phẫu thuật để khôi phục khả năng vận động. Một số hình thức phẫu thuật được áp dụng trong điều trị viêm khớp ngón chân cái là:
Viêm khớp ngón chân cái hiện nay vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm nên việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò quan trọng.
Người thừa cân thường có nguy cơ mắc các bệnh về viêm khớp sớm hơn do béo phì làm tăng áp lực khiến các khớp dễ bị hao mòn. Bạn nên duy trì chủ động duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức hợp lý, xây dựng chế độ ăn uống khoa học và thường xuyên luyện tập thể thao để hạn chế nguy cơ viêm khớp và các bệnh lý khác do thừa cân.
Giày cao gót và giày quá chật có thể tăng áp lực, khiến cho bàn chân đặt ở góc không tự nhiên và làm các ngón chân bị cong. Để hạn chế nguy cơ viêm khớp ngón chân, bạn nên lựa chọn các loại giày có kích cỡ vừa với bàn chân, phần mũi giày rộng làm bằng chất liệu mềm mại và phần gót cứng để hạn chế sự cọ xát của giày vào chân và hỗ trợ bảo vệ gót chân. Ngoài ra, bạn cũng có thể dán các miếng đệm lót vào giày cao gót để giảm đau cho bàn chân.
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của xương khớp, đồng thời hỗ trợ ngăn ngừa các yếu tố gây viêm. Bạn nên duy trì thực đơn bổ sung đủ các chất dinh dưỡng, tăng cường các dưỡng chất có lợi cho xương khớp như canxi, kẽm, axit béo omega-3, vitamin C, D, E, vitamin nhóm B,… Hạn chế các loại thực phẩm nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh, đồ chế biến sẵn, đồ ngọt, thực phẩm có hàm lượng muối cao,… để hạn chế các tác nhân gây viêm khớp.
Bên cạnh các loại thực phẩm, bạn cũng có thể bổ sung các dưỡng chất từ thiên nhiên có lợi cho xương khớp như Collagen Type 2 không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Turmeric Root (tinh chất nghệ), Eggshell Membrane (tinh chất từ màng vỏ trứng), Chondroitin Sulfate, Soy Lecithin Powder để hỗ trợ ngăn ngừa các yếu tố gây viêm và hỗ trợ tái tạo, nuôi dưỡng và phục hồi sụn khớp.
Hãy luyện tập thể thao ít nhất 30 phút mỗi ngày với cường độ thích hợp để tăng cường sức khỏe các cơ và sự linh hoạt cho xương khớp. Tập thể dục cũng là cách giúp tăng cường tuần hoàn máu để đưa oxy và các chất dinh dưỡng đến nuôi dưỡng sụn khớp, giúp phòng ngừa hiệu quả viêm khớp bàn chân, ngón chân
Chấn thương là một trong những tác nhân làm tổn thương khớp và dẫn đến biến chứng viêm khớp. Bạn cần đi đứng cẩn thận, đi ở các địa hình bằng phẳng để tránh té ngã, tránh nâng các vật quá nặng, thường xuyên nghỉ ngơi và sử dụng các đai bảo hộ khi tham gia các hoạt động thể thao để hạn chế nguy cơ chấn thương.
Nếu phát hiện các triệu đứng đau nhức bất thường ở khớp, hãy tiến hành thăm khám sớm để tiến hành kiểm tra và tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Hãy kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm những tổn thương ở xương khớp và có biện pháp cải thiện kịp thời. Ngoài ra, bạn cũng nên xem thêm các bài viết trên ECO Pharma để trang bị cho mình những kiến thức về phòng ngừa và điều trị các vấn đề về xương khớp thường gặp
Viêm khớp ngón chân cái có thể diễn ra do các bệnh lý về xương khớp, chấn thương hoặc các thói quen thiếu lành mạnh gây áp lực lên sụn khớp. Tình trạng này tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây đau nhức, hạn chế khả năng vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Hãy kiểm tra sức khỏe xương khớp định kỳ, bổ sung các dưỡng chất từ thiên nhiên và thực hiện biện pháp phòng ngừa viêm khớp từ sớm.
