Chủ động thực hiện những cách phòng ngừa viêm khớp dạng thấp ngoài giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, còn góp phần làm giảm nhẹ các triệu chứng trong mỗi lần tái phát và hỗ trợ kiểm soát bệnh tiến triển nặng, từ đó đảm bảo chức năng vận động cho khớp xương. Nếu bạn đang tìm hiểu về cách phòng tránh hiệu quả, đừng bỏ qua những chia sẻ trong bài viết dưới đây của ECO Pharma.
Phòng ngừa viêm khớp dạng thấp là mục tiêu quan trọng hàng đầu để bảo vệ sức khỏe xương khớp và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài. Đây không chỉ đơn thuần là việc tránh né một căn bệnh tự miễn phức tạp, mà còn là một quá trình chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ thông qua lối sống và dinh dưỡng. Việc nhận thức sớm và thực hiện các biện pháp bảo vệ ngay từ khi chưa có triệu chứng sẽ giúp cơ thể xây dựng một hệ miễn dịch ổn định, ngăn chặn sự tấn công sai lệch của các tế bào bạch cầu vào mô khớp khỏe mạnh.
Để mục tiêu phòng tránh bệnh đạt hiệu quả cao và lâu dài, bạn có thể xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe toàn diện với các biện pháp cụ thể dưới đây:
Thiết lập thói quen tập thể dục thể thao điều độ mang lại những thay đổi tích cực cho sức khỏe xương khớp. Bên cạnh việc tăng cường sức mạnh, tính linh hoạt và độ dẻo dai cho xương khớp, vận động thể chất hợp lý là một trong những cách phòng bệnh viêm khớp dạng thấp hữu hiệu. Một số nghiên cứu khoa học cho thấy, duy trì tần suất tập luyện thể dục thể thao 5 ngày/ tuần (ít nhất 30 phút cho mỗi lần tập) góp phần giảm viêm, từ đó giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh cũng như giảm nhẹ triệu chứng đau nhức, căng cứng… trong các đợt tái phát.
Bạn có thể tiến hành tập luyện với những bài tập tốt cho xương khớp như: Đi bộ, bơi lội, đạp xe, yoga… Để tối ưu hiệu quả của việc tập thể dục thể thao đối với mục tiêu phòng ngừa viêm khớp dạng thấp cũng như củng cố sức khỏe xương khớp, bạn cần lưu ý các nguyên tắc sau:
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, chú trọng những thực phẩm chứa dưỡng chất chống viêm đóng vai trò then chốt trong chiến lược ngăn ngừa và kiểm soát bệnh lý viêm khớp dạng thấp. Nhóm thực phẩm có tác dụng chống viêm mà bạn nên đưa vào khẩu phần ăn uống hàng ngày, chẳng hạn như:
Cùng với đó, bạn cần hạn chế đồ ăn chiên rán nhiều dầu mỡ, các thực phẩm chế biến sẵn, nước uống có ga và đồ ngọt… Đồng thời, giảm độ mặn khi chế biến món ăn (Theo khuyến cáo của Tổ chức WHO, mỗi người không ăn quá 5gr muối/ngày).
Quan trọng hơn cả là bạn phải thiết kế được khẩu phần ăn uống cân bằng và đầy đủ dưỡng chất. Chế độ ăn khoa học sẽ giúp điều hòa hệ miễn dịch, tăng cường sức khỏe toàn thân và hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật, trong đó có viêm khớp dạng thấp.
Bệnh viêm khớp dạng thấp là do hệ miễn dịch bị rối loạn, sinh ra các Cytokine gây viêm như IL-1, IL-6, TNF-α cùng các tự kháng thể kháng màng hoạt dịch, gây phản ứng viêm tại màng hoạt dịch. Từ màng hoạt dịch, phản ứng viêm tấn công vào sụn khớp và xương dưới sụn, làm giảm chất lượng dịch nhờn và khởi phát triệu chứng đau, sưng, nóng đỏ tại khớp bị viêm.
Dựa trên cơ chế sinh bệnh này, để kiểm soát và phòng ngừa viêm khớp dạng thấp đạt kết quả tốt hơn, trong chế độ ăn uống hằng ngày, bạn có thể bổ sung thêm các dưỡng chất chuyên biệt có tác dụng điều hòa miễn dịch, kháng viêm và giảm đau nhức, điển hình như bộ dưỡng chất từ thiên nhiên gồm: Collagen Type II không biến tính, Collagen Peptide, Chondroitin Sulfate, Turmeric Root, Eggshell Membrane… Bổ sung đồng thời những dưỡng chất này không chỉ giúp giảm quá trình sản xuất các Cytokine gây viêm, mà còn thúc đẩy quá trình tái tạo sụn khớp, nhờ đó góp phần phòng ngừa viêm khớp dạng thấp tiến triển hiệu quả hơn.
Cũng như khẩu phần ăn uống hàng ngày, bạn cần bổ sung nhóm dưỡng chất này một cách điều độ, đúng liều lượng và liệu trình. Có như vậy mới mới phát huy tối đa tác dụng chăm sóc sức khỏe xương khớp của bộ dưỡng chất chuyên sâu này.
Uống nhiều rượu bia là yếu tố làm trầm trọng thêm các triệu chứng của viêm khớp dạng thấp. Vì vậy, giới hạn lượng rượu bia nạp vào cơ thể mỗi ngày là việc làm thiết thực mà bạn có thể làm để bảo vệ khớp xương của chính mình.
Theo khuyến cáo, bạn nên tiêu thụ loại rượu có nồng độ cồn thấp như rượu vang thay cho các loại rượu mạnh, với liều lượng tối đa mỗi ngày là 150ml đối với phụ nữ và 300ml đối với nam giới. Đương nhiên, nếu bạn có thể bỏ rượu hoàn toàn thì hiệu quả phòng ngừa viêm khớp dạng thấp sẽ cao hơn.
Ngoài rượu bia, thuốc lá cũng là “kẻ hủy diệt” sức khỏe xương khớp thầm lặng mà bạn cần tránh xa. Hút thuốc không chỉ làm tăng nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp, mà còn khiến các triệu chứng viêm khớp trầm trọng thêm.
Vì vậy, bạn tuyệt đối không nên thử “sản phẩm độc hại” này. Trong trường hợp bạn là người hút thuốc lâu năm, việc bỏ thuốc là điều không hề dễ dàng. Hãy tìm đến sự giúp đỡ của bác sĩ để được tư vấn cách bỏ thuốc hiệu quả.
Những mô mỡ dư thừa trong cơ thể là nơi sản sinh ra các Cytokine gây viêm khắp cơ thể, bao gồm cả màng hoạt dịch khớp. Do đó, béo phì được xem là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp, đồng thời làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh lý viêm khớp.
Đó là lý do giải thích tại sao trong “cuộc chiến” phòng tránh viêm khớp dạng thấp, việc kiểm soát cân nặng, chống béo phì cần được chú trọng. Để giữ trọng lượng cơ thể khỏe mạnh, bạn cần duy trì chế độ ăn uống khoa học và tập thể dục thể thao điều độ.
Ngủ đủ giấc giúp hoạt động sinh lý của cơ thể diễn ra thuận lợi, trong đó có cả hoạt động của hệ miễn dịch. Vậy nên, khi bạn bị thiếu ngủ hoặc mất ngủ, hệ miễn dịch tất yếu sẽ hoạt động kém hiệu quả hơn. Điều này khiến cho cơ thể dễ mắc các bệnh lý khác nhau, bao gồm viêm khớp dạng thấp. Chưa kể, cơn đau do viêm khớp trở nên tồi tệ hơn khi bạn ngủ không đủ giấc.
Chính bởi lẽ đó, duy trì một giấc ngủ chất lượng (ngủ đủ tư 7- 9 tiếng/đêm) thông qua việc xây dựng nhịp sinh học ổn định, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ 2 tiếng, thiết kế phòng ngủ thoáng mát… sẽ hỗ trợ phòng ngừa và điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp đạt kết quả cao hơn.
Căng thẳng kéo dài là một trong những tác nhân kích thích phản ứng viêm khởi phát, “đe dọa” sức khỏe tổng thể nói chung và sức khỏe xương khớp nói riêng. Theo đó, muốn giảm nhẹ triệu chứng và tần suất tái phát viêm khớp dạng thấp, bạn không được xem nhẹ việc kiểm soát căng thẳng. Sau đây là những một số cách giải tỏa căng thẳng (stress), cải thiện sức khỏe tinh thần hiệu quả mà bạn có thể tham khảo:
Đặc biệt, bạn nên sắp xếp lịch làm việc khoa học để có thời gian thư giãn và nghỉ ngơi. Hãy chia sẻ nỗi buồn và những khó khăn mà bản thân đang gặp phải trong cả công việc lẫn đời sống với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp… để được hỗ trợ kịp thời.
Có thể bạn chưa biết, bệnh nha chu (viêm nướu răng) có liên quan mật thiết đến bệnh viêm khớp dạng thấp. Theo một nghiên cứu khoa học, vi khuẩn gây viêm nướu có tên Aggregatibacter Actinomycetemcomitans giải phóng độc tố kích hoạt sản xuất một số loại kháng thể và những kháng thể này được tìm thấy ở 62% số người bị bệnh nha chu và 43% người bị viêm khớp dạng thấp. Từ kết quả này, các chuyên gia nhận định, người bị viêm nướu cũng có nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp cao hơn người sở hữu sức khỏe răng miệng tốt.
Để phòng tránh viêm khớp dạng thấp do vi khuẩn gây bệnh nướu răng, bạn hãy vệ sinh răng miệng và chăm sóc nướu thật cẩn thận bằng những hành động thực tế sau:
Bạn đừng quên đến nha khoa (tối thiểu 2 lần/năm) để thăm khám sức khỏe răng miệng toàn diện. Bởi vì phòng bệnh hơn chữa bệnh, thế nên dù sức khỏe răng miệng hoàn toàn bình thường, bạn vẫn cần kiểm tra định kỳ.
Nhiễm trùng liên quan gì đến bệnh viêm khớp dạng thấp? Nghiên cứu khoa học chỉ ra, nhiễm trùng có thể khởi phát hoặc tăng nặng viêm khớp dạng thấp thông qua một số cơ chế sau:
Những loại nhiễm trùng làm tăng nguy cơ viêm khớp dạng thấp phổ biến nhất là nhiễm trùng đường tiết niệu do vi khuẩn Proteus Mirabilis, nhiễm trùng do virus Epstein Barr, nhiễm trùng do vi khuẩn Mycoplasma, virus gây viêm gan B và C…
Đối với vấn đề nhiễm trùng, để ngăn ngừa bạn cần tăng cường miễn dịch cơ thể bằng cách: Duy trì lối sống lành mạnh (ăn uống đầy đủ dưỡng chất, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc…); rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng; vệ sinh nhà cửa sạch sẽ; tiêm chủng vắc xin… Khi phát hiện nhiễm trùng, bạn cần đến ngay bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa chỉ định phương pháp điều trị phù hợp (dùng thuốc kháng sinh, phẫu thuật loại bỏ mô hoại tử…).
Những chấn thương ở khớp khi chơi thể thao, lao động hoặc sinh hoạt hàng ngày có thể gây viêm màng hoạt dịch, từ đó khởi phát bệnh viêm khớp dạng thấp ở những khớp xương vốn khỏe mạnh. Vì thế, phòng tránh chấn thương cũng là biện pháp phòng ngừa viêm khớp dạng thấp mà bạn cần lưu tâm.
Để tránh chấn thương tối đa, bạn tuyệt đối không nên vận động quá sức. Bên cạnh đó, bạn nên dùng các thiết bị và dụng cụ bảo vệ xương khớp khi chơi thể thao hoặc lao động. Nếu gặp chấn thương, bạn cần đến bệnh viện để được xử lý càng sớm càng tốt.
Thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm do chứa các hóa chất độc hại như Dioxin, Amiăng, bụi Silic, hóa chất thuốc trừ sâu hoặc bụi mịn (PM) và các loại khí thải như Cacbon Monoxit, Nitơ Dioxit (NO2), lưu huỳnh Dioxit (SO2)… không chỉ là nguy cơ khởi phát bệnh viêm khớp dạng thấp, mà còn khiến bệnh tiến triển nhanh và nghiêm trọng hơn. Chuyên gia cho biết, các hóa chất và khí độc trong môi trường làm tăng sinh gốc tự do, kích thích phản ứng viêm trong cơ thể, dẫn đến viêm khớp dạng thấp và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.
Vậy làm sao để bảo vệ sức khỏe, phòng tránh viêm khớp dạng thấp khi phải sinh sống và làm việc trong môi trường cũng như bầu không khí đang bị ô nhiễm nặng nề như hiện nay? Trước tiên, bạn cần đeo khẩu trang, dùng máy lọc không khí, bổ sung thực phẩm giàu chất chống viêm, trồng nhiều cây xanh… Tiếp đến, bản thân mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong mọi hoạt động thường nhật.
Mặc dù khó có thể phòng tránh viêm khớp dạng thấp một cách tuyệt đối, thế nhưng bằng việc thực hiện đồng thời những biện pháp kể trên, nguy cơ khởi phát và mức độ tiến triển của bệnh sẽ được kiểm soát theo chiều hướng tích cực nhất. Trường hợp nhận thấy khớp ngón tay, ngón chân, khớp gối… bị sưng đau, nóng ran và căng bóng kéo dài, hãy đến chuyên khoa xương khớp của bệnh viện uy tín để chẩn đoán và điều trị đúng phác đồ y khoa.
Bài liên quan: Cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp
Như đã chia sẻ ở đầu bài viết, viêm khớp dạng thấp có thể xảy ra với mọi người và mọi độ tuổi và mọi đối tượng. Tuy nhiên, những đối tượng dưới đây cần chủ động ngăn ngừa viêm khớp dạng thấp từ sớm: (2)
Theo số liệu Trung tâm Thông tin Công nghệ Sinh học Quốc gia Hoa Kỳ cung cấp, 50% nguy cơ phát triển bệnh lý viêm khớp dạng thấp đến từ yếu tố di truyền. (1) Vậy nên, những ai có người thân đang “chiến đấu” với bệnh lý tự miễn này, hãy chú ý phòng bệnh càng sớm càng tốt.
Nồng độ hoóc môn nữ gồm Estrogen và Progesterone giảm mạnh ở độ tuổi trung niên (tiền mãn kinh và mãn kinh) gia tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của viêm khớp dạng thấp. Để cải thiện và điều hòa nội tiết tố, phụ nữ trung niên cần thực hiện lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học và bổ sung những dưỡng chất thiết yếu dành cho nữ giới.
Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý điển hình của nhóm bệnh tự miễn. Vậy nên, người mắc các bệnh lý tự miễn, đặc biệt là lupus ban đỏ cần cảnh giác cao độ với nguy cơ viêm khớp dạng thấp.
Dựa trên những phân tích ở trên, người làm việc trực tiếp trong môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với vật chất và khí độc hại cũng là đối tượng phải đối mặt với nguy cơ viêm khớp dạng thấp cao. Nếu bạn đang làm việc trong các khu công nghiệp hoặc xưởng sản xuất, khai khoáng… hãy thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp bảo vệ sức khỏe, nhất là hệ hô hấp.
Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý mạn tính và chưa có giải pháp chữa trị dứt điểm. Dẫu vậy, chúng ta có thể phòng ngừa viêm khớp dạng thấp và sự tiến triển của bệnh bằng lối sống khoa học, kết hợp bổ sung dưỡng chất chống viêm từ thiên nhiên cùng những hướng dẫn y khoa của bác sĩ để duy trì hệ vận động chắc khỏe, đảm bảo chất lượng cuộc sống về lâu về dài.
