Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

11 cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp bài bản, chi tiết

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Viêm khớp dạng thấp cần được điều trị để kiểm soát các triệu chứng và tổn thương khớp. Người bệnh cần điều chỉnh cách thực hiện các công việc hàng ngày hoặc thay đổi lối sống. Chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp như thế nào để giúp phục hồi và cải thiện chất lượng sống?

Chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp

Tổng quan về bệnh viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp là một bệnh viêm mãn tính do rối loạn tự miễn dịch (hệ miễn dịch tấn công nhầm vào các mô của chúng). Khác với viêm khớp, bệnh này chủ yếu ảnh hưởng đến niêm mạc của khớp, gây sưng và đau, dần dẫn đến xói mòn xương và làm biến dạng khớp.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2019 có đến 18 triệu người trên thế giới sống chung với bệnh viêm khớp dạng thấp. Trong đó, khoảng 70% là phụ nữ, 55% người trên 55 tuổi và 13 triệu người phải đối mặt với bệnh viêm khớp mức trung bình đến nặng. [1]

Trước khi áp dụng cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp, người bệnh cần hiểu về các triệu chứng thường gặp như khớp bị sưng, nóng, cứng - đặc biệt nặng vào buổi sáng hoặc sau khi nghỉ ngơi, mệt mỏi, sốt và giảm cảm giác thèm ăn. Ban đầu, bệnh thường ảnh hưởng đến các khớp nhỏ ở tay và chân, sau đó lan ra các khớp lớn hơn như cổ tay, đầu gối, mắt cá chân, khuỷu tay, hông và vai, thường xảy ra đối xứng ở cả hai bên cơ thể.

Khoảng 40% người bệnh còn gặp các vấn đề ngoài khớp, ảnh hưởng đến da, mắt, phổi, tim, thận, tuyến nước bọt, mô thần kinh, tủy xương và mạch máu. Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng có thể thay đổi và thậm chí biến mất rồi quay trở lại.

Phương pháp điều trị chính cho bệnh viêm khớp dạng thấp là sử dụng thuốc, vật lý trị liệu, phẫu thuật. Việc chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp tốt cũng hỗ trợ rất nhiều cho quá trình điều trị và phục hồi.

Viêm khớp dạng thấp ảnh hưởng như thế nào tới người bệnh?

Người bệnh viêm khớp dạng thấp thường gặp phải triệu chứng như khô mắt, đau, viêm, đỏ, nhạy cảm với ánh sáng và không nhìn rõ. Tình trạng khô miệng, viêm nướu, kích ứng và có nguy cơ nhiễm trùng cũng có thể xuất hiện.

Trên các vùng xương xuất hiện các nốt thấp khớp, những cục nhỏ dưới da. Viêm có thể gây hại cho cơ tim và các khu vực lân cận. Các vấn đề về phổi có thể nghiêm trọng như viêm và sẹo phổi khiến hô hấp khó khăn.

Viêm khớp dạng thấp cũng có thể gây viêm mạch máu làm tăng nguy cơ tổn thương các dây thần kinh, da và nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Hoặc nó làm giảm số lượng tế bào hồng cầu, dưới mức bình thường.

Viêm khớp dạng thấp không chỉ gây đau khớp và cứng khớp mà còn ảnh hưởng đến sức mạnh và khả năng vận động của cơ bắp, giảm phạm vi chuyển động. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày, từ những công việc cơ bản đến các động tác chân và tay. Ngoài ra, đau khớp còn làm giảm khả năng vận động, dễ dẫn đến tình trạng tăng cân. Thừa cân lại làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như cholesterol cao, tiểu đường, bệnh tim và huyết áp cao. [2]

Triệu chứng viêm khớp dạng thấp
Người bệnh viêm khớp dạng thấp thường gặp phải triệu chứng xuất hiện cục nhỏ dưới da, đau cứng khớp.

Hướng dẫn cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp khoa học

Tham khảo các cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp dưới đây để giúp kiểm soát triệu chứng của bệnh:

1. Điều trị viêm khớp dạng thấp bằng thuốc

Các loại thuốc điều trị sau đây có thể được dùng trong kế hoạch chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp:

  • NSAID: Thuốc chống viêm không steroid giúp giảm đau ở liều thấp và kiểm soát viêm ở liều cao.
  • DMARD: Thuốc chống thấp khớp tổng hợp như methotrexate, leflunomide, hydroxychloroquine và sulfasalazine làm chậm tiến triển của bệnh.
  • Sinh học: Protein biến đổi gen là một phần quan trọng trong quá trình điều trị viêm khớp dạng thấp. Chúng thường được dùng khi điều trị viêm khớp dạng thấp không hiệu quả với DMARD (Disease-Modifying Antirheumatic Drugs) và có thể được tiêm hoặc truyền tĩnh mạch.
  • Thuốc ức chế Janus kinase (JAK): Đây là nhóm thuốc mới, ngăn chặn enzyme gây viêm và miễn dịch, bao gồm tofacitinib (Xeljanz), baracitinib (Olumiant) và upadacitinib (Rinvoq) dùng qua đường uống.
  • Thuốc giảm đau: Acetaminophen giúp giảm đau nhưng không chống viêm.
  • Corticosteroid: Thuốc chống viêm mạnh giảm viêm nhanh chóng.

Mỗi loại thuốc có rủi ro và tác dụng phụ riêng, vậy nên bạn hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ về các rủi ro và biện pháp xử lý tác dụng phụ khi dùng thuốc. [3]

2. Nghỉ ngơi, thư giãn các khớp

Để giảm đau và cho khớp nghỉ ngơi, người bệnh không nhất thiết phải luôn sử dụng nẹp. Bác sĩ Mary Ann Wilmarth, chuyên gia vật lý trị liệu tại Đại học Đông Bắc ở Boston, MA, Hoa Kỳ, khuyên người bệnh nên:

  • Tận dụng các nhóm cơ bắp lớn và khỏe mạnh khi thực hiện các hoạt động. Ví dụ, khi nâng vật nặng, hãy sử dụng cơ bắp ở chân thay vì cơ bắp ở lưng.
  • Giữ cho cột sống thẳng hàng và tránh khom lưng hoặc cúi người quá mức. Sử dụng ghế có có đệm êm để ngồi làm việc.
  • Dừng công việc sau mỗi 15 - 30 phút hoặc khi cảm thấy mệt mỏi để đặt khớp ở vị trí trung lập và thư giãn hoàn toàn, kể cả chỉ 5 - 10 giây cho khớp có thời gian phục hồi.
  • Hạn chế dùng lực mạnh trong các hoạt động hàng ngày. Chia nhỏ các công việc lớn thành nhiều phần nhỏ hơn để giảm bớt áp lực lên khớp.
  • Dùng các công cụ và thiết bị hỗ trợ như xe đẩy, dụng cụ mở hộp để giảm bớt áp lực lên khớp.
  • Tập luyện các bài tập nhẹ nhàng và lặp đi lặp lại để tăng cường sức mạnh, sự linh hoạt của khớp, tránh các bài tập đột ngột hoặc quá sức.
  • Tránh các tư thế hoặc hoạt động gây ra đau đớn hoặc khó chịu cho khớp, ngừng hoạt động ngay lập tức nếu cảm thấy đau.
  • Chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp bằng cách sử dụng sáp ấm parafin để giảm đau khớp, đặc biệt là cho tay.

3. Bổ sung chế độ dinh dưỡng có lợi cho khớp

Mặc dù chưa có bằng chứng cụ thể về chế độ ăn uống chuyên biệt cho người bệnh viêm khớp dạng thấp, việc duy trì một chế độ ăn cân đối và lành mạnh vẫn rất quan trọng. Các loại cá giàu axit béo omega-3 như cá hồi, cá ngừ và cá mòi giúp giảm sản xuất cytokine - tác nhân gây viêm, giảm đau khớp và rút ngắn thời gian cứng khớp vào buổi sáng. [4]

Người bệnh nên bổ sung trái cây và rau củ đa dạng màu sắc vào khẩu phần ăn hàng ngày vì chúng chứa chất chống oxy hóa giúp bảo vệ cơ thể khỏi gốc tự do có hại. Ngũ cốc nguyên hạt như bột yến mạch, gạo lứt và lúa mạch cũng rất hữu ích vì chúng giúp giảm protein phản ứng C - một chỉ số của viêm.

Trong kế hoạch chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp, cần tránh chất béo bão hòa, cholesterol và đường đồng thời nên hạn chế uống rượu vì chúng gây tương tác với một số loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp. Nếu bạn cần tư vấn về chế độ ăn uống, hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ tại Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome để được tư vấn cụ thể.

Viêm khớp dạng thấp nên ăn gì
Người bệnh viêm khớp dạng thấp nên bổ sung trái cây và rau củ đa dạng màu sắc vào khẩu phần ăn hàng ngày.
Bài liên quan: Viêm khớp dạng thấp nên ăn gì và kiêng gì? 6 thực phẩm nên ăn

4. Tập thể dục, vận động thường xuyên

Cho dù đang đau và cứng khp, bạn cũng nên duy trì hoạt động thể chất nhẹ nhàng để giảm triệu chứng và phòng ngừa các vấn đề về sau. Có thể áp dụng các bài tập phù hợp cho người bị viêm khớp dạng thấp như:

  • Bắt đầu và kết thúc mỗi buổi tập bằng việc kéo giãn cơ bắp.
  • Thực hiện các bài tập aerobic cường độ thấp như đi bộ, đi xe đạp, bơi lội hoặc sử dụng máy tập như xe đạp cố định giúp tăng cường sức khỏe của tim mà không làm tổn thương khớp.
  • Sử dụng dây kháng lực hoặc tạ nhẹ để tăng cường sức mạnh cơ bắp.
  • Áp dụng các bài tập chậm và nhẹ nhàng như pilates, thái cực quyền và yoga giúp cải thiện thăng bằng và linh hoạt, hỗ trợ giảm đau.

Nghiên cứu của Tổ chức Viêm khớp chỉ ra rằng các tư thế yoga như em bé, chó úp mặt, cây cầu, chiến binh, hít thở và thư giãn có thể giúp giảm đau và sưng khớp ở người bị viêm khớp dạng thấp. Thái cực quyền giúp giảm cơn đau dai dẳng, còn pilates tăng cường sức khỏe xương, giảm áp lực lên khớp.

Những bài tập này không chỉ tốt cho thể trạng, chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp mà còn giảm stress hiệu quả. Nếu cảm thấy đau quá mức khi tập luyện, người bệnh nên dừng lại và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc nhà vật lý trị liệu trước khi tiếp tục.

5. Liệu pháp trị liệu, xoa bóp giảm đau

Trong liệu pháp vật lý trị liệu và massage, các nhà trị liệu thường sử dụng tay và ngón tay, đôi khi là cẳng tay, khuỷu tay hoặc thậm chí bàn chân để xử lý các mô mềm như cơ, mỡ, gân và dây chằng. Việc này giúp thư giãn cơ bắp, tăng cường lưu lượng máu và oxy đến khu vực được massage, làm ấm vùng đó và giúp giảm đau. [5]

Có nhiều phương pháp massage khác nhau như:

  • Massage kiểu Thụy Điển: Sử dụng các động tác vuốt, nhào nặn và ma sát trên cơ cũng như di chuyển các khớp để tăng tính linh hoạt.
  • Massage mô sâu: Tác động lực sâu bằng ngón tay vào các cơ căng hoặc có nút thắt giúp giải phóng các cơ bắp bị co thắt, giảm đau và cải thiện phạm vi chuyển động
  • Massage điểm kích hoạt: Tập trung tạo lực vào điểm kích hoạt trong mô cân cơ, nơi thường xuất phát cơn đau lan tỏa.
  • Massage Shiatsu: Tác động lực nhịp nhàng bằng ngón tay vào các điểm trên cơ thể liên quan đến khí hay năng lượng sống.

Một buổi trị liệu massage thường kéo dài từ 30 - 60 phút, tùy thuộc vào nhu cầu cụ thể của người bệnh. Khi chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp, việc thực hiện nhiều buổi liên tiếp mang lại hiệu quả tích cực. Bạn có thể ngồi trên ghế hoặc nằm trên bàn đệm để tiến hành massage, tùy thuộc vào vị trí cần xoa bóp.

Massage cải thiện viêm khớp dạng thấp
Massage giúp thư giãn cơ bắp, tăng cường lưu lượng máu và oxy đến khu vực bị viêm.

6. Giữ cân nặng ở mức phù hợp, tránh tạo áp lực cho khớp

Khoảng ⅔ số người mắc bệnh viêm khớp dạng thấp đang đối mặt với tình trạng thừa cân hoặc béo phì. Khi chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp, việc giảm cân không chỉ giúp giảm biến chứng viêm khớp dạng thấp mà còn tăng khả năng cải thiện tình trạng bệnh.

Tế bào mỡ giải phóng cytokine, một loại hóa chất gây viêm. Khi có nhiều tế bào mỡ, lượng cytokine tăng lên dẫn đến tình trạng viêm nặng hơn, làm trầm trọng thêm các triệu chứng của viêm khớp dạng thấp và gây hại cho cơ thể. Ngoài ra, tình trạng thừa cân còn làm giảm hiệu quả của một số loại thuốc điều trị viêm khớp. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, các loại thuốc sinh học chỉ phát huy 50% tác dụng ở số người thừa cân bị viêm khớp dạng thấp, trong khi những người có cân nặng hợp lý, tác dụng của thuốc lên đến 75%.

Bên cạnh đó, tăng cân gây áp lực lên các khớp, nhất là ở những vùng chịu tải lớn như mắt cá chân, đầu gối, hông, lưng dưới, xương sống và bàn chân. Thừa cân kết hợp với bệnh viêm khớp dạng thấp sẽ làm hao mòn các khớp.

7. Thường xuyên thăm khám để theo dõi diễn biến của bệnh

Việc khám sức khỏe định kỳ giúp bác sĩ dễ dàng theo dõi sự tiến triển của bệnh; có đánh giá chính xác hiệu quả của thuốc. Bạn cũng nên trao đổi cụ thể với bác sĩ về tác dụng phụ của thuốc, từ đó có hướng điều chỉnh thích hợp. [6]

Để chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp, việc thăm khám thường xuyên có thể kèm theo xét nghiệm máu và nước tiểu, chụp X-quang hoặc các xét nghiệm hình ảnh khác. Người bệnh viêm khớp dạng thấp có nguy cơ bị loãng xương cao khi dùng corticosteroid, do đó hãy thảo luận với bác sĩ để có biện pháp điều trị khác như bổ sung canxi và vitamin D.

Vì viêm khớp dạng thấp cũng có thể ảnh hưởng đến tim mạch và hô hấp, bác sĩ sẽ theo dõi sức khỏe ở những bộ phận này. Một số thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vì vậy việc theo dõi tình trạng nhiễm trùng cũng rất quan trọng. Ngoài ra, bác sĩ có thể khuyến nghị tiêm vắc-xin để giảm nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng.

8. Giữ tâm trạng thoải mái cho người bệnh

Người mắc viêm khớp dạng thấp thường phải đối mặt với căng thẳng và áp lực từ những cơn đau. Để lên kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, cần tuân thủ các biện pháp sau:

  • Hãy thảo luận với bác sĩ hoặc y tá, họ là những người có chuyên môn về bệnh có thể giúp bạn giải đáp các thắc mắc, lo lắng về chứng viêm khớp đồng thời đề xuất các phương pháp điều trị phù hợp, bao gồm cả các liệu pháp hỗ trợ tinh thần.
  • Dành thời gian để nghỉ ngơi mỗi ngày bằng cách cân đối thời gian làm việc và thư giãn, ngủ đủ 7 - 9 tiếng mỗi đêm và làm những điều mình thích như đọc sách, nghe nhạc hoặc đi dạo.
  • Áp dụng các phương pháp thư giãn như hít thở sâu, yoga, nghe nhạc nhẹ để cảm thấy thoải mái hơn.
  • Tìm kiếm sự ủng hộ từ bạn bè, gia đình và đồng nghiệp, tham gia lớp học hoặc nhóm hỗ trợ, nơi có thể kết nối với những người khác mắc bệnh viêm khớp dạng thấp, cả trực tiếp và qua mạng xã hội để được chia sẻ cảm xúc, lắng nghe giúp vượt qua chứng viêm.
Cải thiện viêm khớp dạng thấp
Áp dụng các phương pháp thư giãn như hít thở sâu, yoga, nghe nhạc nhẹ để cảm thấy thoải mái hơn.

9. Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ (gậy, băng…)

Trong kế hoạch chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp, việc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ trong sinh hoạt hàng ngày sẽ giúp đối phó với khó khăn khi mặc quần áo và các hoạt động khác.

  • Phòng ngủ: Các thiết bị như móc cài nút, dây kéo, khóa dán, que mặc quần áo, chốt đồ trang sức giúp người bệnh thay đồ và đeo trang sức dễ dàng hơn. Gối hỗ trợ và thanh nâng giường cũng giúp ngủ và ra vào giường thoải mái hơn.
  • Phòng tắm: Các thanh vịn và ghế tắm giúp di chuyển trong phòng tắm an toàn. Ghế vệ sinh nâng cao và các thiết bị như tay cầm thay cho núm vòi, dao cạo điện và bàn chải đánh răng điện giúp thực hiện các công việc chăm sóc cá nhân tiện lợi hơn.
  • Nhà bếp: Máy chế biến thực phẩm và các thiết bị hỗ trợ khác giúp giảm đau khi thực hiện các công việc như chặt thực phẩm và mở lọ.

10. Tư thế ngủ và nghỉ ngơi thoải mái, giảm áp lực lên các khớp

Theo tiến sĩ Manisha Sheth, trợ lý giáo sư vật lý trị liệu ở Nam California tại Đại học West Coast, Mỹ khuyên rằng, khi chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp nên kết hợp việc tắm nước ấm trước khi đi ngủ, cùng với các tư thế như: [7]

  • Cổ: Giữ cổ ở tư thế trung lập, dùng gối mỏng khi ngủ ngửa và gối cao hơn khi nằm nghiêng, tránh nằm sấp nếu bị đau cổ.
  • Lưng: Giữ cột sống với gối mỏng dưới đầu, thêm gối dưới lưng nhỏ và đầu gối khi nằm ngửa. Đặt gối nhỏ dưới thắt lưng và giữa hai đầu gối khi nằm nghiêng.
  • Vai: Nằm nghiêng về phía không đau và đặt gối dưới cánh tay bị đau. Khi nằm ngửa, đặt gối dưới mỗi cánh tay.
  • Cổ tay và bàn tay: Sử dụng nẹp để giảm đau và sưng.
  • Hông: Nằm nghiêng về phía không bị đau và đặt gối giữa hai chân. Khi nằm ngửa, đặt gối dưới đầu gối, có thể dưới thắt lưng.
  • Đầu gối: Đặt gối dưới đầu gối khi nằm ngửa và giữa hai đầu gối khi ngủ nghiêng.
  • Bàn chân: Dùng dụng cụ nâng chăn nếu bị gút hoặc viêm khớp ở bàn chân.
Nằm nghiêng cải thiện cơn đau lưng
Nằm nghiêng về phía không đau và đặt gối dưới cánh tay bị đau.

Điều trị viêm khớp dạng thấp ở đâu uy tín, an toàn?

Khi tìm kiếm một địa chỉ uy tín và an toàn trong điều trị viêm khớp dạng thấp, bạn có thể tham khảo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Tại đây, các bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp tuân theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Hội Thấp khớp Hoa Kỳ từ năm 1987, xác định bệnh nếu triệu chứng kéo dài hơn 6 tuần.

Để đánh giá chính xác tình trạng và giai đoạn bệnh, bác sĩ sẽ:

  • Xét nghiệm máu: Kiểm tra độ lắng hồng cầu (ESR) và protein phản ứng C (CRP) để đánh giá mức độ viêm kết hợp với các xét nghiệm khác như RF, anti-CCP và kiểm tra thiếu máu.
  • Chẩn đoán hình ảnh: Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, BVĐK Tâm Anh cung cấp các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như X-quang, MRI, siêu âm để đánh giá tiến triển bệnh và mức độ ảnh hưởng đến khớp.

Sau khi có kết quả, các bác sĩ sẽ kế hoạch chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp phù hợp cho từng cá nhân, bao gồm điều trị nội khoa, ngoại khoa và các phương pháp khác.

Bạn có thể áp dụng các cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp trên cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh mà còn giúp họ đối mặt và quản lý tình trạng bệnh một cách hiệu quả. Lưu ý rằng, mỗi người bệnh có nhu cầu và tình trạng sức khỏe khác nhau, do đó việc áp dụng linh hoạt các phương pháp chăm sóc là rất quan trọng, hãy tham khảo lời khuyên từ bác sĩ chuyên môn để được tư vấn chi tiết.

JEX banner seo bên dưới bài viết
Nguồn tham khảo