Hầu hết phụ nữ đều biết giấc ngủ quan trọng như thế nào đối với sức khỏe thai kỳ nhưng vẫn có nhiều người thức khuya vì mưu sinh hoặc thói quen sinh hoạt trong khi nhiều người khác vì không thể ngủ ngon giấc do biến động nội tiết và sự thay đổi quá mức của cơ thể khi thai nhi lớn dần. Cùng ECO Pharma tìm hiểu tình trạng bà bầu thức khuya, khó ngủ trong bài viết sau.
Với kiến thức chăm sóc sức khỏe phổ cập ngày nay hầu hết phụ nữ đều nhận thức được thức khuya là không tốt cho sức khỏe thai kỳ nhưng vì mưu sinh nhiều người vẫn phải cố gắng tranh thủ làm việc ban đêm và không có đủ thời gian nghỉ ngơi cần thiết.
Tình trạng này phổ biến hơn ở những phụ nữ có hoàn cảnh nghèo khó hoặc không có người thân hỗ trợ. Trong khi đó nhiều phụ nữ mang thai thức khuya là do thói quen sinh hoạt; nếu bình thường giờ đi ngủ là một giờ sáng thì khi mang thai các bà bầu sẽ gặp khó khăn trong việc cố gắng ngủ sớm hơn.
Nhưng phần lớn bà bầu thức khuya là do bị rối loạn giấc ngủ. Những người đã mắc chứng rối loạn giấc ngủ từ trước có thể thấy các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn trong thời kỳ mang thai. Theo Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ có đến 60% bà bầu bị mất ngủ trong tam cá nguyệt thứ 3. Những thay đổi về nội tiết và sự phát triển ngày càng lớn dần của thai nhi gây ra căng thẳng toàn thân đặc biệt là hô hấp, tiêu hóa, xương khớp, tiết niệu dẫn đến khó có thể ngủ ngon giấc. (1)
Đối với nguyên nhân rối loạn giấc ngủ thai kỳ dẫn đến thức khuya thì phổ biến nhất là do những cảm giác khó chịu nói chung như đau mỏi cơ – xương, khó thở, tiểu đêm, ợ nóng, chuột rút, bốc hỏa, hội chứng chân không yên, buồn nôn và nôn mửa. Đặc biệt là các triệu chứng khó chịu do các vấn đề về hô hấp xuất phát từ sự thay đổi nội tiết tố, tăng cân và lưu lượng máu tăng trong thai kỳ.
Các nghiên cứu cho thấy ngáy và chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn thường tiến triển hoặc trở nên trầm trọng hơn trong thai kỳ, đặc biệt là 3 tháng giữa và 3 tháng cuối. Khoảng 8% đến 32% phụ nữ mang thai gặp phải tình trạng này, nguy cơ cao hơn nếu bị thừa cân, béo phì.
Bà bầu thức khuya có thể dẫn đến suy giảm miễn dịch, rối loạn tâm lý, ảnh hưởng xấu đến tiêu hóa,… cụ thể dưới đây.
Hệ miễn dịch đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng trong khi ngủ một số thành phần của hệ thống miễn dịch sẽ hoạt động mạnh hơn. Đây là nền tảng cho việc chữa lành vết thương, chống lại nhiễm trùng, bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh mãn tính. Vì vậy thiếu ngủ sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thai kỳ. (2)
Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy nó có thể làm rối loạn hệ miễn dịch dẫn đến dễ bị cảm cúm và mắc bệnh mãn tính như tiểu đường, tim mạch.
Theo nghiên cứu những người thích thức khuya thường có nhiều triệu chứng lo âu và trầm cảm hơn những người dậy sớm. Một lý do có thể là việc thức khuya có liên quan đến mức độ căng thẳng cao hơn và chất lượng giấc ngủ kém – hai yếu tố nguy cơ gây ra các rối loạn sức khỏe tâm thần. (3)
Ngoài ra phụ nữ mang thai có sự biến động nội tiết tố trong cơ thể, khi kèm theo tình trạng thức khuya thiếu ngủ có thể góp phần làm tăng khả năng xuất hiện các vấn đề tâm lý, đặc biệt là trầm cảm thai kỳ. Thai phụ bị trầm cảm khó chăm sóc bản thân, không ăn uống lành mạnh, có xu hướng dùng chất kích thích và hành vi huỷ hoại bản thân, tự tử hoặc làm hại con mình.
Nghiên cứu cho thấy rối loạn giấc ngủ đặc biệt là những rối loạn ảnh hưởng đến hô hấp có liên quan mật thiết đến sự phát triển của tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật. Tăng huyết áp thai kỳ được xác định khi huyết áp đo được nhiều lần cao hơn 140/90 milimet thủy ngân (mmHg) sau tuần thai thứ 20 mà trước đó không có tiền sử bệnh này.
Nếu huyết áp cao đi kèm với protein niệu bà bầu sẽ có nguy cơ cao bị tiền sản giật. Tiền sản giật có liên quan đến nguy cơ tổn thương nội tạng ở người mẹ dẫn đến tử vong cả mẹ và con. Tiền sản giật thường đi kèm với chứng ngáy ngủ mãn tính. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người bị tiền sản giật có chất lượng giấc ngủ kém, giảm giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (REM) và ngủ trưa thường xuyên hơn.
Hệ tiêu hóa vẫn tiếp tục phân giải thức ăn và hấp thụ các chất dinh dưỡng cần thiết trong khi ngủ. Khi không ngủ đủ giấc các hormone gây căng thẳng như cortisol sẽ tăng lên làm chậm quá trình tiêu hóa và gây viêm. Ngủ không đủ giấc có thể dẫn đến nhiều vấn đề về tiêu hóa, bao gồm đầy hơi, ợ nóng và rối loạn nhu động ruột.
Các nghiên cứu cho thấy những người ngủ ít hơn bảy tiếng mỗi đêm có nhiều khả năng gặp phải các vấn đề về tiêu hóa. Thiếu ngủ cũng có thể làm trầm trọng thêm các bệnh lý mãn tính như hội chứng ruột kích thích hoặc trào ngược axit. Bà bầu ngủ đủ giấc và chất lượng giấc ngủ tốt cơ thể sẽ có thời gian phục hồi và tái tạo hệ tiêu hóa tốt hơn. Đây là điều cần thiết cho cả mẹ và bé.
Rối loạn giấc ngủ có liên quan đến tăng nguy cơ sinh mổ. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng phụ nữ ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm trong tháng cuối thai kỳ có nhiều khả năng trải qua quá trình chuyển dạ kéo dài hơn và nguy cơ sinh mổ cao hơn. (4)
Điều đáng nói là sinh mổ tiềm ẩn những rủi ro đáng kể cho bà bầu và trẻ sơ sinh; nó cũng liên quan đến chi phí nằm viện cao hơn do thời gian nằm viện dài hơn và tái nhập viện.
Xem thêm: Những tác hại của thức khuya nghiêm trọng đến mức nào?
Bên cạnh những tác hại đã đề cập, bà bầu thức khuya cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của thai nhi trên nhiều phương diện.
Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nội tiết và Chuyển hóa Lâm sàng, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng việc thiếu ngủ trong thời kỳ mang thai có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa glucose từ đó ảnh hưởng đến nồng độ insulin của thai nhi và tốc độ phát triển khả năng nhận thức sau khi chào đời. Bao gồm trí nhớ, khả năng học tập, ngôn ngữ, cảm xúc và các chức năng nhận thức khác.
Mặc dù 50% các ca sinh non không rõ nguyên nhân nhưng thiếu ngủ trong thai kỳ là một yếu tố nguy cơ gần đây đã được nhiều nghiên cứu đề cập. Trẻ sinh non có nguy cơ cao bị mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, khuyết tật thần kinh lâu dài, giảm khả năng nhận thức và phát triển ngôn ngữ. (5)
Ngoài ra là nguy cơ suy hô hấp, xuất huyết não, nhiễm trùng huyết, giảm tiểu cầu, mù lòa và rối loạn tiêu hóa do nhiều cơ quan trong cơ thể chưa phát triển đầy đủ để chuẩn bị cho sự chào đời. Đặc biệt những trẻ chào đời trước 37 tuần thai có nguy cơ mắc bệnh tật và tử vong chu sinh cao hơn.
Thai nhi cần rất nhiều năng lượng từ người mẹ vì vậy nếu không ngủ đủ giấc sẽ không thể cung cấp các nguồn lực thiết yếu cho chúng. Điều này có thể dẫn đến thai nhẹ cân hoặc chậm phát triển các cơ quan hoặc phát triển không đúng cách dẫn đến dị tật bẩm sinh.
Những phụ nữ có thói quen thức khuya tốt nhất nên tìm cách thay đổi khi có kế hoạch mang thai. Nếu thói quen này vẫn tiếp tục trong thai kỳ hãy thử các biện pháp cải thiện như:
Đối với các bà bầu thức khuya do rối loạn giấc ngủ các biện pháp kể trên cũng hữu ích nhưng nếu không hiệu quả, cần phải điều trị với bác sĩ chuyên khoa. Thuốc thường bị hạn chế tối đa trong thai kỳ do các rủi ro cho thai nhi nhưng nếu không có lựa chọn tốt hơn, bác sĩ có thể kê một số thuốc ít tác dụng phụ nhất giúp bà bầu ngủ ngon.
Loại điều trị an toàn hơn cho thai kỳ là liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) vì chỉ đơn thuần là trị liệu tâm lý để hỗ trợ bà bầu nhận thức được cảm xúc và hành vi của bản thân. Hoặc liệu pháp CPAP mở rộng đường thở nếu bà bầu mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA). Hoặc liệu pháp bổ sung axit folic nếu bà bầu mắc hội chứng chân không yên.
Việc thăm khám là điều cần thiết để bảo vệ thai kỳ, đặc biệt khi bà bầu có các dấu hiệu sau:
Bà bầu thức khuya mất ngủ nên sớm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và có biện pháp cải thiện phù hợp. Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là cơ sở y tế uy tín được nhiều thai phụ lựa chọn thăm khám trong suốt thai kỳ. Tại Tâm Anh, thai phụ sẽ được trực tiếp kiểm tra sức khỏe bởi các bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm về sản khoa và thần kinh trong việc xử lý hiệu quả các vấn đề rối loạn giấc ngủ thai kỳ.
Bên cạnh đó, không gian khám chữa bệnh sạch sẽ, riêng tư, thoải mái, đi kèm dịch vụ hỗ trợ tận tình sẽ giúp thai phụ yên tâm, cải thiện giấc ngủ hiệu quả.
Tóm lại bà bầu thức khuya, thiếu ngủ trong thai kỳ có liên quan đến thời gian chuyển dạ kéo dài hơn, cảm giác đau và khó chịu tăng cao trong quá trình chuyển dạ, tỷ lệ sinh mổ cao hơn, sinh non và nồng độ cytokine huyết thanh gây viêm cao hơn. Vì vậy phụ nữ mang thai đặc biệt cần ngủ đủ giấc để nuôi dưỡng sự phát triển của thai nhi và năng lượng cần thiết cho quá trình chuyển dạ, sinh nở.
