Bệnh gan có uống cà phê được không? Cà phê là thức uống chứa caffeine và các chất chống oxy hóa khác đem đến nhiều lợi ích tốt cho sức khỏe. Việc tiêu thụ cà phê đúng cách đã được chứng minh là có lợi cho sức khỏe nói chung và sức khỏe gan nói riêng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về vấn đề này kỹ hơn qua bài viết sau đây.
Gan đảm nhận hơn 500 chức năng quan trọng trong cơ thể, đóng vai trò chính trong chuyển hóa chất dinh dưỡng, bao gồm carbohydrate, protein và lipid, đồng thời sản xuất mật giúp tiêu hóa chất béo. Ngoài ra, gan còn có nhiệm vụ giải độc, loại bỏ các chất độc hại như amoniac, thuốc và cồn khỏi máu. Hơn nữa, gan cũng có chức năng lưu trữ các vitamin và khoáng chất, đồng thời điều hòa lượng đường trong máu, sản xuất các protein quan trọng.
Cà phê chứa một số chất dinh dưỡng có lợi như caffeine, riboflavin (vitamin B2), niacin (vitamin B3), magie, kali, axit chlorogenic và polyphenol. Caffeine là chất kích thích thần kinh trung ương, giúp tăng cường sự tỉnh táo và cải thiện chức năng nhận thức. Axit chlorogenic (CGA) và polyphenol có đặc tính chống oxy hóa, giúp giảm viêm, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Uống cà phê đúng cách và liều lượng vừa phải không chỉ có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư gan mà còn cả bệnh tiểu đường type 2, bệnh Parkinson, tim mạch. (1)
Bị bệnh gan có uống được cà phê không? Người mắc bệnh có thể uống cà phê nguyên chất, nhưng cần được xem xét dựa trên tình trạng bệnh lý cụ thể. Đối với những người bị viêm gan virus B, C, gan nhiễm mỡ không do rượu hoặc xơ gan giai đoạn sớm, tiêu thụ cà phê ở mức độ vừa phải, uống một đến hai tách mỗi ngày, tương đương 100mg – 200mg caffeine không chỉ an toàn mà còn có thể mang lại lợi ích tốt cho gan. Ở bệnh nhân xơ gan mất bù hoặc suy gan nặng, uống cà phê có thể gây kích thích quá mức hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ, làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh sẵn có.
Nghiên cứu cho thấy tiêu thụ cà phê có liên quan nghịch đảo với sự tiến triển của xơ hóa dẫn đến xơ gan và thậm chí là ung thư biểu mô tế bào gan. Một nghiên cứu khác cũng phát hiện ra rằng, việc uống hai tách cà phê mỗi ngày giảm nguy cơ mắc bệnh xơ gan đến 44% và uống bốn tách cà phê mỗi ngày giảm nguy cơ mắc bệnh về gan 65%. (2)
Ngoài ra, nghiên cứu lớn thực hiện năm 2021 được đăng tải trên tạp chí Sức khỏe Cộng đồng BMC, Vương Quốc Anh phát hiện ra rằng uống hai tách cà phê trở lên mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh gan mãn tính và ung thư gan thấp hơn. Đối với những người đã mắc bệnh mãn tính, tiêu thụ cà phê hàng ngày có thể làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.
Cũng có bằng chứng cho thấy uống một đến ba tách cà phê mỗi ngày có thể làm chậm tình trạng xơ hóa, xơ gan, viêm gan B, viêm gan C và gan nhiễm mỡ không liên quan đến rượu. Nhưng cà phê không có tác dụng trực tiếp trong việc chữa khỏi virus và không rõ liệu nó có trực tiếp ngăn ngừa ung thư gan hay không.
Bệnh gan có nên uống cà phê không? Cà phê chứa chất chống oxy hóa và các hợp chất khác có tác dụng lớn trong việc giảm viêm gan, ngăn ngừa sự tích tụ chất béo trong gan bằng cách phân hủy glucose.
Sau đây là một số lợi ích của cà phê đối với người bệnh:
Tiêu thụ cà phê có liên quan đến việc cải thiện chỉ số men gan bao gồm alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST) và gamma-glutamyl transferase (GGTP), đặc biệt ở những người có nguy cơ mắc bệnh.
Nghiên cứu cho thấy tiêu thụ hơn hai tách cà phê mỗi ngày ở những bệnh nhân mắc bệnh từ trước đã được chứng minh là có liên quan đến tỷ lệ xơ hóa và xơ gan thấp hơn, tỷ lệ ung thư biểu mô tế bào gan thấp hơn cũng như tỷ lệ tử vong thấp hơn. Các hợp chất hoạt tính sinh học trong cà phê như caffeine, polyphenol giúp giảm stress oxy hóa và viêm, bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương. (3)
Gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), trước đây gọi là gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Tình trạng này xảy ra khi mỡ thừa tích tụ trong các tế bào gan, chủ yếu ở những người thừa cân, mắc bệnh tiểu đường hoặc rối loạn lipid máu. Theo thời gian, bệnh có thể gây xơ gan hoặc sẹo gan, dẫn đến ung thư gan hoặc suy gan.
Nghiên cứu tổng hợp cho thấy những người uống ít nhất ba đến bốn tách cà phê mỗi ngày có nguy cơ mắc MASLD thấp hơn, chủ yếu thông qua việc cải thiện tình trạng kháng insulin và bệnh tiểu đường. Ở những người đã mắc MASLD, uống cà phê thường xuyên sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh xơ gan và trong số những người bị xơ gan, người uống nhiều cà phê ít có khả năng tử vong vì căn bệnh này hơn.
Cà phê rất giàu các hợp chất chống oxy hóa mạnh như axit chlorogenic, quercetin và polyphenol, có khả năng trung hòa các gốc tự do gây hại, giảm viêm, stress oxy hóa gây tổn thương tế bào. Quá nhiều gốc tự do có thể dẫn đến lão hóa sớm, gây ra các bệnh như ung thư, bệnh tim và tiểu đường. Ngoài ra, cà phê còn cho thấy tác dụng chống viêm thông qua việc điều hòa các con đường tín hiệu viêm, bảo vệ tế bào gan, làm chậm quá trình tổn thương gan và hỗ trợ quá trình phục hồi.
Xơ gan là giai đoạn cuối của nhiều bệnh mãn tính, đặc trưng bởi sự hình thành mô sẹo lan rộng, làm suy giảm chức năng gan nghiêm trọng. Khi cơ thể tiêu hóa caffeine, một hoạt chất chuyển hóa được tạo ra có tên là paraxanthine, giúp ức chế sự phát triển của mô sẹo liên quan đến tình trạng xơ hóa gan. Điều này có lợi trong việc chống lại một số bệnh lý gan nghiêm trọng như ung thư biểu mô tế bào gan, xơ gan do rượu, gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) và viêm gan C.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hai hợp chất tự nhiên có trong cà phê là kahweol và cafestol đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại tế bào ung thư. Mặc dù cơ chế hoạt động chính xác của hai hoạt chất này vẫn đang được nghiên cứu, nhưng các nhà khoa học cho biết nó có khả năng ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư và ngăn chặn quá trình hình thành khối u.
Tiêu thụ cà phê đen không đường một cách điều độ được xem như liệu pháp hỗ trợ, bổ sung cho các phương pháp điều trị chính đối với ung thư biểu mô tế bào gan. Nghiên cứu cũng cho thấy uống cà phê có liên quan đến việc giảm nguy cơ ung thư gan tới 40% so với những người không uống cà phê.
Cà phê chứa nhiều hợp chất sinh học có hoạt tính, chẳng hạn như axit chlorogenic (CGA) và các polyphenol khác. Axit chlorogenic giúp cơ thể phân hủy glucose bằng cách ức chế glucose-6-phosphatase (G6Pase) trong gan và ngăn ngừa tích tụ chất béo. Điều này đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), một tình trạng thường đi kèm với kháng insulin và rối loạn chuyển hóa glucose.
Ngoài tác dụng giảm viêm, chống oxy hóa và giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan, cà phê còn hỗ trợ cải thiện chức năng gan. Cà phê có thể kích thích và điều hòa quá trình tự thực bào (autophagy), giúp loại bỏ các phần tế bào bị tổn thương, duy trì chất lượng protein, thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào gan và ứng phó với stress. Việc tăng cường quá trình tự thực bào bằng cách tiêu thụ cà phê giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương, chống xơ hóa gan và giảm tích tụ mỡ trong gan.
Xem thêm: Người bị men gan cao uống cà phê được không? Nên uống loại nào?
Cà phê là một thức uống đem đến nhiều lợi ích tốt sức khỏe nhờ các hợp chất chống oxy hóa và chống viêm. Tuy nhiên, đối với người bệnh gan khi uống cà phê cần phải lưu ý một số vấn đề sau đây.
Người bệnh chỉ nên tiêu thụ khoảng hai tách cà phê mỗi ngày, tương đương khoảng 200mg caffeine. Uống quá nhiều có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, tăng áp lực lên gan hoặc làm trầm trọng các triệu chứng ở bệnh nhân mắc bệnh mạn tính. Ngoài ra, quá nhiều caffein còn gây căng thẳng thần kinh, ảnh hưởng xấu đến tâm trạng của người bệnh.
Người bệnh gan nên uống cà phê vào buổi sáng và đầu giờ chiều; tránh uống vào buổi tối hoặc trước khi đi ngủ. Bởi vì caffeine kích thích hệ thần kinh gây tỉnh táo dẫn đến khó vào giấc ngủ. Caffeine là một chất lợi tiểu nên dễ gây tiểu đêm làm bạn thức dậy nhiều lần. Bên cạnh đó, người bệnh cần tránh uống cà phê lúc bụng đói do có thể gây kích ứng dạ dày hoặc làm tăng axit dịch vị.
Không phải tất cả các loại cà phê đều phù hợp với người bệnh. Người bệnh gan nên uống cà phê đen nguyên chất không đường, không sữa hoặc kem béo. Cà phê hòa tan hoặc cà phê chứa đường và chất béo làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan, đặc biệt không tốt cho các bệnh nhân gan nhiễm mỡ.
Những người mắc các bệnh lý gan nặng như xơ gan mất bù, viêm gan cấp tính hoặc suy gan cần hạn chế, tránh sử dụng caffeine. Bên cạnh đó, người bệnh có tiền sử loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản hoặc nhạy cảm với caffeine, đang dùng thuốc điều trị cũng nên thận trọng. Trước khi sử dụng cà phê, người bệnh cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cụ thể.
Sau đây là hai sai lầm phổ biến khi uống cà phê mà người bệnh cần tránh để bảo vệ chức năng gan:
Thói quen uống cà phê vào buổi sáng ngay sau khi thức dậy hoặc uống lúc bụng đói sẽ gây cảm giác khó chịu, cồn cạo nhẹ cho dạ dày ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, đối với người bệnh, đặc biệt là những người có tiền sử hoặc đang mắc các vấn đề về đường tiêu hóa như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, uống cà phê khi đói có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng, tăng gánh nặng chuyển hóa, ảnh hưởng đến khả năng xử lý độc tố của gan.
Cà phê đen có thể hỗ trợ tăng cường quá trình trao đổi chất, đốt cháy calo trong cơ thể và ức chế cảm giác thèm ăn, giảm cân khi kết hợp với chế độ ăn uống khoa học, tập luyện. Nhưng nhưng những người bị bệnh thừa cân, lạm dụng cà phê liều cao để giảm cân sẽ làm tăng áp lực lên gan do cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn để chuyển hóa và đào thải, gây tổn thương gan. Bên cạnh đó, còn gây ra các tác dụng phụ như tim đập nhanh, lo lắng, mất ngủ và tăng huyết áp.
Ngoài thắc mắc người bệnh gan có uống cà phê được không thì sau đây cũng là một số thắc mắc được nhiều người quan tâm:
Người bị bệnh có thể uống một đến hai tách cà phê mỗi ngày. Uống cà phê thường xuyên có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe gan, bao gồm giảm nguy cơ mắc bệnh xơ gan, gan nhiễm mỡ và viêm gan. Tuy nhiên, người bệnh cần tránh thêm đường, sữa đặc, kem béo và không uống quá nhiều để tránh kích thích hệ tiêu hóa.
Không nên uống cà phê khi đang điều trị gan bằng thuốc. Cà phê chứa caffeine, có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa thuốc ở gan, giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ. Người bệnh cần phải hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi uống cà phê. Bên cạnh đó, uống cà phê còn có thể tương tác với thuốc điều trị hen suyễn, cảm lạnh, tiểu đường và rối loạn tuyến giáp.
Bệnh gan có uống cà phê được không? Người bệnh có thể uống cà phê nguyên chất, nhưng chỉ nên tiêu thụ khoảng một đến hai tách mỗi ngày. Bạn không uống khi bụng đói và nên uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Cà phê chứa các hợp chất chống oxy hóa và chống viêm giúp giảm nguy cơ xơ gan, viêm gan, gan nhiễm mỡ không do rượu và ung thư gan. Bên cạnh uống cà phê, người bệnh cũng nên kết hợp xây dựng chế độ ăn uống khoa học, duy trì lối sống lành mạnh để hỗ trợ chức năng gan. Đồng thời, bổ sung thêm một số tinh chất quý thiên nhiên đã được chứng minh hỗ trợ bảo vệ chức năng gan, tăng cường khả năng thải độc như Wasabia Japonica, S.Marianum, Bupleurum, Rosemary, Ginger Root.
