Bốc hỏa là một triệu chứng vận mạch (do sự co giãn mạch máu) phổ biến trong thời kỳ mãn kinh gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và chất lượng sống của hàng triệu phụ nữ. (1) Cùng ECO Pharma tìm hiểu một số cách điều trị cơn bốc hỏa trong bài viết sau.
Bốc hỏa là một triệu chứng phổ biến của thời kỳ mãn kinh, thường biểu hiện bằng cảm giác nóng bừng đột ngột kèm theo đổ mồ hôi và da đỏ ửng. Một cơn bốc hỏa điển hình kéo dài từ một đến 5 phút và khác nhau ở mỗi người. Nguyên nhân của triệu chứng vận mạch này vẫn chưa rõ ràng nhưng sự thay đổi nội tiết tố được cho là đóng vai trò chính. (2)
Bốc hỏa thường bắt đầu vào giai đoạn tiền mãn kinh (thường từ 40 – 47 tuổi) và có thể kéo dài vài tháng hoặc vài năm. Có đến 3/4 người cho biết bị bốc hỏa trong những năm tiền mãn kinh; 1/3 số người cho biết bị bốc hỏa hơn 10 lần mỗi ngày.
Những người ít bị ảnh hưởng không cần điều trị vì các triệu chứng vận mạch sẽ giảm dần và biến mất sau vài năm. Riêng những trường hợp bị ảnh hưởng nặng nên thăm khám và can thiệp sớm.
Những cách trị cơn bốc hỏa sau đây sẽ giúp ích cho phụ nữ trong thời kỳ này.
Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, giảm lo lắng, cải thiện chất lượng giấc ngủ,… là một số cách có thể giúp phụ nữ tự kiểm soát triệu chứng bốc hỏa trước khi cần đến can thiệp y tế.
Một chế độ ăn giàu thực phẩm chứa estrogen thực vật (phytoestrogen), axit béo omega-3, hạn chế tiêu thụ caffeine, rượu, đường bổ sung có thể giúp chống lại những thay đổi nội tiết tố trong thời kỳ mãn kinh.
Estrogen thực vật được cho là có tác dụng tương tự estrogen nội sinh trong việc làm giảm các cơn bốc hỏa. Mặc dù việc tiêu thụ nhiều thực phẩm này nhìn chung là an toàn nhưng ở những phụ nữ có tiền sử ung thư vú, u nang buồng trứng có thể ảnh hưởng xấu đến bệnh trạng. Những người như vậy nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi tiêu thụ các thực phẩm chứa phytoestrogen chẳng hạn đậu nành, đậu gà, đậu lăng, hạt lanh, ngũ cốc….
Trong khi đó các nghiên cứu cũng cho thấy axit béo omega-3 có thể làm giảm các cơn bốc hỏa và đổ mồ hôi quá nhiều. Việc bổ sung cá thay vì thịt đỏ vào chế độ ăn uống sẽ giúp tăng lượng chất béo tốt. (3)
Xem thêm: Phụ nữ nên ăn gì để giảm bốc hỏa, kiêng gì để dễ chịu hơn?
Căng thẳng bao gồm căng thẳng tinh thần và căng thẳng thể chất (là các tình trạng đau nhức cơ thể thông thường hoặc bệnh tật). Nghiên cứu cho thấy những người có các triệu chứng lo lắng, đau bụng, đau đầu và chóng mặt có nguy cơ bị bốc hỏa cao hơn. (4)
Vì vậy, kiểm soát lo lắng, căng thẳng thể chất sẽ giúp phụ nữ ít gặp phải bốc hoả hơn hoặc triệu chứng nhẹ nhàng hơn. Thiền định, yoga, đi bộ ngoài trời, trò chuyện nhiều hơn với bạn bè, nghe nhạc nhẹ, tắm nước ấm là những cách giúp thư giãn và nâng cao sức khỏe rất tốt cho độ tuổi này.
Khoảng 40% – 60% phụ nữ trong thời kỳ mãn kinh gặp khó khăn về giấc ngủ. (5) Ảnh hưởng từ biến động hormone estrogen và progesterone bao gồm cả triệu chứng vận mạch (nóng bừng, khô khát và đổ mồ hôi trộm) là nguyên nhân chủ yếu; nhưng ở chiều ngược lại rối loạn giấc ngủ cũng làm cho biến động nội tiết và triệu chứng vận mạch trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, cần ngủ ngon giấc để làm giảm bốc hỏa và các triệu chứng khó chịu khác cũng như bảo vệ sức khỏe.
Một số biện pháp thiết thực là kiểm soát bốc hỏa ban đêm bằng cách mặc đồ ngủ nhẹ, rộng rãi, thoáng khí, thấm hút mồ hôi; tránh thức ăn cay, caffeine hoặc rượu vào buổi tối. Thư giãn tâm trí và cơ thể bằng các động tác giãn cơ nhẹ nhàng, tập thở, tắm nước ấm hoặc uống sữa ấm trước giờ lên giường. Bổ sung bộ đôi tinh chất hỗ trợ thần kinh – não bộ Ginkgo Biloba và Blueberry (đã được chứng minh giúp chống gốc tự do, điều hòa máu não, bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ giấc ngủ và trí nhớ).
Bên cạnh những cách giảm triệu chứng bốc hỏa đã nêu trên phụ nữ trong độ tuổi này nên bổ sung Lepidium Meyenii và P. Leucotomos. Đây là bộ đôi tinh chất thiên nhiên đã được chứng minh hỗ trợ điều hoà nội tiết tố nữ nhờ đó giúp cải thiện các triệu chứng tiền mãn kinh như bốc hỏa, cáu gắt, đổ mồ hôi đêm, mất ngủ. Ngoài ra, hai tinh chất này cũng hỗ trợ tăng cường sức khỏe làn da một cách hiệu quả và an toàn.
Liệu pháp hormone, thuốc chống trầm cảm và một số loại thuốc kê đơn khác có thể được chỉ định để điều trị các cơn bốc hỏa, cụ thể sau đây:
Sử dụng estrogen liều thấp có thể kiểm soát được các triệu chứng mãn kinh như bốc hỏa. Thời gian điều trị phụ thuộc vào hiệu quả của liệu pháp hormone đối với bạn và các nguy cơ gặp phải, nhưng mục tiêu là mang đến chất lượng sống tốt hơn. Hầu hết những người đã cắt bỏ tử cung có thể chỉ cần dùng estrogen nhưng những người vẫn còn tử cung phải dùng progesterone cùng với estrogen để ngăn ngừa ung thư niêm mạc tử cung.
Những phụ nữ có tiền sử mắc hoặc có nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung, bệnh tim, đột quỵ, huyết khối cần báo cho bác sĩ để xem xét có điều trị bằng liệu pháp estrogen được hay không.
Nhiều loại thuốc chống trầm cảm khác nhau đã được sử dụng để điều trị chứng bốc hỏa chẳng hạn như Venlafaxine (Effexor Xr), Paroxetine (Paxil), Citalopram (Celexa) và Escitalopram (Lexapro). Nhưng đến nay mới chỉ Paroxetine liều thấp (Brisdelle) được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) chấp thuận.
Thuốc chống trầm cảm không hiệu quả bằng liệu pháp hormone trong điều trị các cơn bốc hỏa dữ dội. Ngoài ra, chúng có thể gây ra các tác dụng phụ bao gồm buồn nôn, khó ngủ, buồn ngủ, tăng cân, khô miệng, rối loạn tình dục.
Ngoài thuốc chống trầm cảm một số loại thuốc khác cũng có thể giúp điều trị chứng bốc hỏa bao gồm:
Đối với những phụ nữ đang điều trị với bác sĩ cần tái khám theo lịch hẹn, thường là mỗi 3 tháng để đánh giá hiệu quả và phòng ngừa các nguy cơ do tác dụng phụ của thuốc đặc biệt là tác dụng phụ của các liệu pháp hormone.
Những phụ nữ khác nên thăm khám định kỳ mỗi hai lần một năm nhưng bất kỳ khi nào nhận thấy cơn bốc hỏa và các triệu chứng mãn kinh trở nên nghiêm trọng ví dụ gây mất ngủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, công việc thì nên đến bệnh viện sớm.
Nhiều cách điều trị cơn bốc hỏa khác nhau có thể giúp giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu và bảo vệ sức khỏe, chất lượng sống trong thời kỳ mãn kinh nhưng quan trọng là cần chọn biện pháp phù hợp với thể trạng. Phụ nữ nên tuân thủ các hướng dẫn y tế trong điều trị để tránh tác dụng phụ và áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà một cách khoa học.
