Viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp có một vài triệu chứng tương đồng, nên khiến không ít người nhầm lẫn. Do đó, phân biệt rõ 2 tình trạng này là điều cần thiết để có hướng điều trị phù hợp và hiệu quả. Hãy cùng ECO Pharma phân biệt viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp trong bài viết sau.
Tổng quan về viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp
Phân biệt viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp là điều quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh hiệu quả.
1. Viêm khớp dạng thấp là gì?
Viêm khớp dạng thấp là một bệnh tự miễn mãn tính, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào các mô khỏe mạnh, trong trường hợp này là các khớp. Ngoài ảnh hưởng đến khớp, bệnh này còn tác động xấu đến các bộ phận khác của cơ thể.
2. Thoái hóa khớp là gì?
Thoái hóa khớp là một bệnh rối loạn mãn tính làm tổn thương sụn và các mô xung quanh khớp. Sụn khớp được xem là lớp đệm bao phủ bề mặt xương, có chức năng bảo vệ và giảm ma sát khi khớp hoạt động. Trong nhiều trường hợp, viêm khớp do thoái hóa làm thúc đẩy sự hình thành các gai xương trên khớp, khiến bệnh trầm trọng hơn.
Vì sao cần phân biệt viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp?
Viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp là hai bệnh lý về khớp khá phổ biến, đôi khi có những triệu chứng tương tự nhau, khiến nhiều người nhầm lẫn. Tuy nhiên, hai bệnh này có bản chất và cách điều trị khác nhau. Việc phân biệt viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp là điều quan trọng trong việc điều trị, thay đổi lối sống đúng cách, từ đó phòng tránh được những biến chứng của từng bệnh. (1)
Cách phân biệt viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp
So sánh viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp có nhiều điểm khác biệt như sau:
| Viêm khớp dạng thấp | Thoái hóa khớp | |
| Nguyên nhân | Thông thường, hệ thống miễn dịch bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật. Với viêm khớp dạng thấp, hệ thống miễn dịch lại tấn công vào các khớp. Nguyên nhân chính xác gây ra tình trạng này vẫn chưa được biết rõ. Các nhà nghiên cứu cho rằng viêm khớp dạng thấp là do sự kết hợp của yếu tố di truyền, hormone và môi trường. | Đây không phải là bệnh tự miễn. Sự thoái hóa lớp sụn bọc đầu xương có thể xảy ra do lão hóa, chấn thương khớp, di truyền, một số bệnh chuyển hóa như đái tháo đường, bệnh thừa chất sắt,... |
| Triệu chứng | Ở một số người, các triệu chứng phát triển chậm trong nhiều năm. Ở những người khác, các triệu chứng tiến triển nhanh hơn. Bệnh thường có các đợt bùng phát xen kẽ với các giai đoạn tương đối thuyên giảm. Triệu chứng phổ biến bao gồm:
|
Các triệu chứng thường phát triển chậm và nặng dần theo thời gian:
|
| Đối tượng | Những đối tượng sau đây có nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp cao hơn:
|
Những đối tượng sau đây có nguy cơ mắc thoái hóa khớp cao hơn:
|
| Vị trí khớp thường gặp | Ở giai đoạn đầu, bệnh ảnh hưởng đến các khớp nhỏ như khớp ngón tay và ngón chân. Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng lan đến cổ tay, đầu gối, mắt cá chân, khuỷu tay, hông và vai. | Thoái hóa khớp có thể ảnh hưởng đến bất kỳ khớp nào trên cơ thể, nhưng thường gặp nhất là cổ tay, đầu gối, hông, cột sống, ngón chân,.. |
| Cơ chế tổn thương | Lớp màng bao quanh khớp bị hệ miễn dịch tấn công, dẫn đến viêm nhiễm, làm sụn và xương bị phá hủy, giãn dây chằng, khớp biến dạng, mất khả năng hoạt động. | Thoái hóa khiến sụn khớp mài mòn, làm trơ đầu xương, dần dần khiến khớp biến dạng, mất khả năng hoạt động. |
| Tổn thương đối xứng | Có sự đau và cứng ở cùng một khớp đối xứng cả hai bên cơ thể. | Triệu chứng chỉ tập trung ở một khu vực khớp cụ thể. Đồng thời, các biểu hiện không có tính đối xứng. |
| Chẩn đoán | Bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra những yếu tố như:
|
Bác sĩ chỉ định chẩn đoán hình ảnh bằng các phương pháp:
|
| Điều trị | Bác sĩ có thể chỉ định:
|
Bác sĩ có thể chỉ định:
|
Làm thế nào để phòng ngừa viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp?
Để phòng ngừa viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp, bạn cần thực hiện kết hợp những điều sau:
1. Kiểm soát cân nặng
Béo phì là yếu tố nguy cơ của cả 2 tình trạng viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp. Để duy trì cân nặng hợp lý, bạn cần kết hợp ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, giảm stress, ngủ đủ giấc,... Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để biết được nhu cầu calo hàng ngày của bản thân. Bác sĩ sẽ tính toán lượng calo phù hợp cho bạn dựa trên những yếu tố như chiều cao, giới tính, tuổi tác, lối sống, công việc,...
2. Bổ sung chế độ dinh dưỡng cân đối
Một chế độ ăn uống khoa học giúp phòng ngừa viêm khớp, thoái hóa khớp và nâng cao sức khỏe tổng thể.
- Trái cây và rau quả: Trái cây họ cam quýt như cam, bưởi và chanh rất giàu vitamin C. Việc hấp thụ vitamin này giúp ngăn ngừa viêm khớp và duy trì khớp khỏe mạnh. Các loại rau giàu vitamin K như bông cải xanh, cải bó xôi, rau diếp cá và cải xoăn làm giảm đáng kể các dấu hiệu viêm trong máu. Trái cây và rau quả chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp trung hòa gốc tự do có thể gây tổn hại cho tế bào ở khớp.
- Cá béo: Cá hồi, cá ngừ, cá trích, cá cơm, cá mòi,... là nguồn cung cấp axit béo omega-3 có tác dụng làm giảm 2 loại protein gây viêm là protein phản ứng C (CRP) và interleukin-6. Omega-3 cũng làm giảm cứng khớp vào buổi sáng ở người bị viêm khớp dạng thấp.
- Các loại đậu: Đậu đỏ, đậu lăng, đậu xanh, đậu nành,... chứa nhiều chất xơ và chất dinh dưỡng thực vật, giúp giảm CRP, một chỉ số về tình trạng viêm trong máu. Ở mức cao, CRP có thể gây ra nhiễm trùng và viêm khớp dạng thấp.
Ngoài ra, những thực phẩm như quả óc chó, hạnh nhân, yến mạch, gạo lứt, khoai tây,... rất tốt cho sức khỏe, giúp phòng ngừa viêm khớp hiệu quả. Người bệnh cũng cần hạn chế thức ăn đóng hộp, món ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ. Tránh rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích khác để bảo vệ sức khỏe xương khớp. Bổ sung thêm các tinh chất như Collagen type 2 không biến tính, Collagen peptide thủy phân, Turmeric Root, Chondroitin sulfate, Eggshell Membrane,... giúp điều hòa miễn dịch, ức chế sản sinh các chất gây viêm, ngăn chặn phản ứng viêm. Các dưỡng chất này còn hỗ trợ giảm đau nhức, tái tạo sụn và xương dưới sụn, duy trì chức năng vận động của các khớp.
Bài liên quan: Cách chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp3. Tập thể dục, vận động thường xuyên
Tập thể dục là một trong những cách hiệu quả nhất để phòng ngừa và cải thiện tình trạng viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp. Các bài tập giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp xung quanh khớp, cải thiện độ linh hoạt và giảm đau nhức. Bạn có thể chạy bộ, yoga, bơi lội, đạp xe,... tùy theo sở thích và sức khỏe của mình.
Cần làm ấm cơ thể trước khi tập để tránh chấn thương. Nên tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày, 3-5 ngày/tuần, có thể thay đổi bài tập để tránh nhàm chán và tăng hiệu quả. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu tập luyện để đảm bảo hiệu quả và an toàn.
4. Phòng tránh té ngã, chấn thương
Té ngã là một tai nạn thường gặp, đặc biệt ở người già và trẻ nhỏ. Hậu quả có thể chỉ trầy xước nhẹ hoặc những tổn thương nghiêm trọng như gãy xương, trật khớp, viêm khớp. Để bảo vệ bản thân và gia đình, chúng ta cần thực hiện một số biện pháp như:
- Loại bỏ các vật cản: Dọn dẹp các vận dụng thừa trên đường đi, sàn nhà, đồ chơi trẻ em để tránh vấp ngã.
- Sử dụng tay vịn: Lắp đặt tay vịn cho cầu thang, hành lang, bồn tắm để hỗ trợ khi di chuyển.
- Đảm bảo ánh sáng đầy đủ: Bật đèn khi trời tối, đặc biệt là ở những khu vực đi lại.
- Sử dụng giày dép phù hợp: Tránh đi chân trần hoặc đi dép lê trên sàn trơn.
5. Thăm khám thường xuyên
Việc thăm khám định kỳ giúp bác sĩ phát hiện những thay đổi nhỏ nhất ở xương khớp, từ đó đưa ra chẩn đoán sớm và có những biện pháp can thiệp kịp thời. Phát hiện sớm sẽ giúp ngăn chặn bệnh tiến triển nặng hơn, giảm thiểu các biến chứng và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Việc phân biệt viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp giúp người bệnh hiểu chính xác hơn về tình trạng sức khỏe của mình, từ đó có những thay đổi phù hợp trong lối sống để cải thiện bệnh hiệu quả. Ngoài điều trị, việc phòng ngừa bệnh cũng rất quan trọng. Để giảm nguy cơ mắc các bệnh về khớp, chúng ta nên duy trì một lối sống lành mạnh, bao gồm chế độ ăn uống cân đối, tập luyện thể dục đều đặn và duy trì cân nặng hợp lý.
