Theo nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí The Lancet Rheumatology tại Seattle (Mỹ), bệnh viêm khớp là nỗi lo toàn cầu, ảnh hưởng đến 15% người trưởng thành trên 30 tuổi. Dự báo đến năm 2050, con số này có thể lên tới gần 1 tỷ người, nguyên nhân chính do lối sống ít vận động và béo phì. Phòng ngừa viêm khớp là rất quan trọng để làm giảm nguy cơ mắc bệnh này. [1]

Tổng quan về bệnh viêm khớp
Viêm khớp là một nhóm các bệnh liên quan đến sự viêm nhiễm và tổn thương của các khớp xương, làm hạn chế chức năng vận động của nó. Có nhiều loại viêm khớp khác nhau, nhưng hai loại phổ biến nhất là viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp.
Triệu chứng của bệnh viêm khớp có thể bao gồm: sưng, đau, cứng khớp và giảm linh hoạt, âm thanh kêu lách cách khi vận động, hình thành các u xương ở các khớp.
Nguyên nhân của bệnh viêm khớp có thể do nhiều yếu tố như: di truyền, tuổi tác, môi trường, chế độ ăn uống, nhiễm trùng, chấn thương.
Viêm khớp có nguy hiểm không?
Bệnh viêm khớp không chỉ gây đau đớn và khó chịu, nó còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Một số biến chứng của bệnh viêm khớp như:
- Bệnh tim mạch: Bệnh viêm khớp có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim, hoặc đột quỵ. Viêm khớp làm tăng mức độ viêm trong cơ thể, gây ra sự xơ vữa động mạch, huyết áp cao, hoặc tăng hàm lượng cholesterol trong máu. Ngoài ra, một số loại thuốc điều trị viêm khớp cũng có thể ảnh hưởng đến tim mạch như corticoid, NSAID, hoặc methotrexate.
- Loãng xương: Bệnh viêm khớp có thể dẫn đến loãng xương, xương trở nên yếu và dễ gãy. Nguyên nhân là do viêm khớp làm hạn chế vận động, giảm hấp thu canxi và vitamin D, hoặc sử dụng corticoid dài hạn làm giảm sản xuất collagen dẫn đến loãng xương.
- Nhiễm trùng: Bệnh viêm khớp có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và nhiễm trùng dễ xảy ra hơn. Nhiễm trùng có thể do các vi khuẩn, virus, nấm, hoặc ký sinh trùng gây ra góp phần làm nặng thêm triệu chứng của viêm khớp và nguy cơ phát triển các biến chứng nguy hiểm khác.
- U xương: Bệnh viêm khớp làm tăng sự hình thành các u xương ở các khớp bị ảnh hưởng. U xương là những khối u lành tính phát triển từ xương hoặc mô xung quanh xương, gây ra các triệu chứng như đau nhức, sưng tấy, cứng khớp, hoặc gây sức ép lên các dây thần kinh và mạch máu gần đó. Một số loại u xương có tiềm năng biến hóa thành ung thư.

Hướng dẫn cách phòng ngừa viêm khớp hiệu quả
Bệnh viêm khớp tuy nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa được bằng một số biện pháp đơn giản tại nhà.
Dưới đây là 12 cách phòng ngừa viêm khớp hiệu quả mà bạn nên thử:
1. Cải thiện cân nặng, trọng lượng cơ thể để phòng tránh viêm khớp
Béo phì làm tăng yếu tố, nguy cơ của viêm khớp hoặc khiến bệnh trầm trọng hơn. Khi bạn thừa cân, áp lực cơ thể sẽ dồn lên các khớp chịu tải như đầu gối, hông, cột sống làm chúng bị mài mòn, viêm sụn khớp, viêm khớp và thoái hóa khớp lúc này có thể xảy ra. Ngoài ra, thừa cân cũng làm tăng mức độ protein viêm trong máu, gây ra viêm khớp dạng thấp và gout.
Giảm cân có thể giúp phòng ngừa viêm khớp hiệu quả. Theo Tiến sĩ Stephen Messier, người chỉ đạo Phòng thí nghiệm Cơ sinh học JB Snow tại Đại học Wake Forest, Mỹ chỉ cần giảm 10% trọng lượng cơ thể có thể giảm đau viêm khớp xuống một nửa. Giảm 20% trọng lượng cơ thể có thể làm giảm đau viêm khớp thêm 25% hoặc hơn, đồng thời làm chậm hoặc thậm chí ngăn chặn sự tiến triển của bệnh. [2]
Vì vậy, bạn nên cố gắng giảm cân và duy trì một trọng lượng cơ thể lý tưởng, phù hợp với chiều cao và tuổi tác; theo dõi bảng chỉ số khối cơ thể (BMI) để biết mình có bị thừa cân hay không. Nếu BMI lớn hơn 25, bạn nên cắt giảm lượng calo, chất béo, đường, muối tiêu thụ; tăng cường bổ sung các loại thực phẩm giàu chất xơ, protein, vitamin và khoáng chất; nên tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần với các bài tập như cardio, burpees, nhảy dây, lunge, squat,...
2. Vận động, thể dục thường xuyên
Vận động và thể dục thường xuyên là một trong những cách phòng ngừa viêm khớp hiệu quả. Việc vận động và thể dục có thể duy trì sự linh hoạt, dẻo dai, tăng cường sức mạnh và sự ổn định của các cơ xung quanh khớp. Điều này giúp giảm sự viêm nhiễm và tổn thương các khớp, ngăn ngừa viêm khớp.
Bạn nên chọn những bài tập phù hợp với tình trạng sức khỏe và khả năng của mình như đi bộ, bơi lội, yoga, đạp xe hoặc aerobic. Tuy nhiên, bạn không nên vận động quá sức, vì điều này có thể gây tổn thương khớp và làm nặng thêm bệnh viêm khớp.
Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày và chia nhỏ thành các đợt 10 phút; làm nóng cơ thể trước khi bắt đầu các bài tập và làm lạnh cơ thể sau khi đã hoàn thành. Việc này sẽ giúp hạn chế chấn thương, đau khớp; nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia thể dục để lập kế hoạch vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu bản thân.

3. Phòng ngừa té ngã, chấn thương
Một trong những nguyên nhân gây ra viêm khớp là té ngã, chấn thương hoặc bong gân ở các khớp. Việc té ngã, chấn thương, bong gân gây ra tổn thương sụn, xương hoặc mô mềm ở các khớp, dẫn đến viêm nhiễm và phá hủy các khớp.
Bạn có thể phòng tránh viêm khớp bằng cách hạn chế té ngã, chấn thương bằng việc áp dụng các biện pháp sau:
- Giữ cho nhà cửa sạch sẽ và gọn gàng, tránh để đồ vật vướng chân hoặc trơn trượt.
- Sử dụng tay vịn khi đi cầu thang hoặc lên xuống xe.
- Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ khi cần thiết như gậy, nạng, xe lăn.
- Sử dụng thảm lót, miếng dán chống trượt ở những nơi có nước, xà phòng như nhà tắm, bếp.
- Lắp đủ đèn chiếu sáng có công tắc ở gần giường khi đi lại vào ban đêm.
- Đi giày phù hợp, có đế chống trơn, ôm sát bàn chân; tránh mang dép lê, giày cao gót hoặc giày quá rộng.
- Điều trị kịp thời khi bị té ngã, không để lâu dài hoặc tự ý chữa trị.

4. Hạn chế đi giày cao gót để phòng ngừa bệnh viêm khớp
Đi giày cao gót là một thói quen không tốt cho sức khỏe và khớp xương. Giày cao gót sẽ gây ra mất cân bằng, khiến cho trọng lượng cơ thể bị dồn về phía trước, tạo áp lực lên các khớp ở chân, đặc biệt là khớp gót và khớp ngón chân. Điều này sẽ làm tăng sự ma sát và tổn thương các khớp, dẫn đến viêm khớp. Ngoài ra, việc đi giày cao gót cũng có thể gây ra các vấn đề về cột sống, hông, đầu gối và lưng.
Do đó, bạn nên hạn chế đi giày cao gót, chỉ nên dùng trong những dịp đặc biệt; chọn những đôi giày có độ cao phù hợp, không quá 5 cm, có đế chống trơn và ôm sát bàn chân; thay đổi giày thường xuyên, không nên đi cùng một đôi giày quá lâu; nên chăm sóc và massage chân sau khi đi giày cao gót, để giảm đau và căng thẳng cho các khớp; nên chọn những loại giày thoải mái, nhẹ nhàng và phù hợp với hoạt động thường ngày như giày bệt, giày thể thao, hoặc dép xỏ ngón.
5. Bổ sung các vitamin cần thiết cho cơ thể
Bổ sung vitamin để phòng chống viêm khớp, không chỉ giúp tăng cường hệ thống miễn dịch mà còn giúp bảo vệ và tái tạo các mô xương và sụn.
Một số vitamin quan trọng cho sức khỏe và khớp xương là:
- Vitamin C: Một chất chống oxy hóa có thể ngăn ngừa sự phá hủy của sụn do các gốc tự do gây ra. Vitamin C cũng có vai trò trong quá trình sản xuất collagen, cần thiết cho sự linh hoạt và đàn hồi của sụn. Bạn có thể bổ sung vitamin C bằng cách ăn nhiều các loại trái cây và rau xanh như cam, chanh, dứa, bơ, rau chân vịt, bắp cải…
- Vitamin D: là một vitamin thiết yếu cho sự hấp thu và sử dụng canxi trong cơ thể. Canxi là một khoáng chất quan trọng cho xương và răng. Nếu thiếu vitamin D sẽ gây ra tình trạng loãng xương, suy giảm chức năng của các khớp. Bạn có thể bổ sung vitamin D bằng cách tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào trước 8 giờ sáng hoặc chiều tối; ăn nhiều các loại thực phẩm như cá hồi, cá ngừ, trứng gà, sữa,...
- Vitamin E: Một chất chống oxy hóa mạnh, có thể bảo vệ các mô xương và sụn khỏi sự tổn thương do các gốc tự do. Nó cũng có tác dụng chống viêm và giảm đau cho người bệnh viêm khớp. Bạn có thể bổ sung vitamin E bằng cách ăn nhiều các loại hạt và dầu thực vật như hạt điều, hạt hướng dương, dầu oliu, dầu đậu nành,...
- Vitamin K: Một vitamin cần thiết cho quá trình đông máu và sự hình thành xương, nó giúp ngăn ngừa sự mất canxi trong xương, giảm nguy cơ loãng xương và viêm khớp. Bạn có thể bổ sung vitamin K bằng cách ăn nhiều các loại rau xanh lá đậm màu như rau cải, rau chân vịt, rau cần tây, rau mồng tơi,...
Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng các tinh chất như Eggshell Membrane, Collagen Type 2 không biến tính, Collagen Peptide thủy phân, Turmeric Root, Chondroitin Sulfate,... để phòng chống viêm khớp. Các tinh chất này có công dụng hỗ trợ tái tạo sụn khớp, tăng mật độ xương, giảm sưng viêm, đau nhức khó chịu, ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị viêm khớp, thoái hóa khớp.

6. Nghỉ ngơi, thư giãn các khớp
Nghỉ ngơi và thư giãn là cách đề phòng viêm khớp, giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi, để phục hồi và tái tạo các khớp.
Bạn nên thư giãn các khớp bằng cách:
- Ngủ đủ giấc: Khi ngủ, cơ thể sẽ tiết ra các hormone sinh trưởng, giúp tái tạo các mô xương và sụn. Việc ngủ đủ giấc từ 7-8 tiếng cũng giúp cân bằng hệ thống miễn dịch, chống viêm và giảm đau.
- Thay đổi tư thế: Việc thay đổi tư thế, giúp các khớp không bị cứng và cố định ở một vị trí quá lâu. Bạn nên thay đổi tư thế ít nhất mỗi 30 phút khi làm việc, học tập và sau 2 tiếng khi đứng hoặc lái xe.
- Thư giãn cơ bắp: Giúp các cơ xung quanh các khớp được nới lỏng, giảm căng thẳng và hoạt động dễ dàng hơn. Bạn nên thư giãn cơ bắp bằng cách làm các bài tập thở sâu, thiền, duỗi thẳng chân, tay.

7. Bổ sung chế độ dinh dưỡng phù hợp để phòng ngừa viêm khớp
Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng đến sức khỏe và khớp xương, giúp chống viêm, giảm triệu chứng của bệnh viêm khớp.
Bạn nên chọn những thực phẩm có lợi cho sức khỏe và khớp như:
- Thực phẩm giàu omega-3: Omega-3 là một loại chất béo không no có tác dụng chống viêm, giảm đau và bảo vệ sụn khớp. Bạn có thể bổ sung omega-3 bằng cách ăn nhiều các loại cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá trích, cá mòi; sử dụng các loại dầu thực vật như dầu hạt lanh, dầu hạt cải, dầu hạt óc chó,...
- Thực phẩm giàu chất xơ: Chất xơ là một loại carbohydrate có tác dụng kiểm soát cân nặng, hạ đường huyết và giảm viêm. Bạn có thể bổ sung chất xơ bằng cách ăn nhiều các loại rau xanh, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt, đậu hũ.
- Thực phẩm giàu curcumin: Curcumin có trong nghệ, có tác dụng chống viêm, oxy hóa và ung thư; giảm sự viêm nhiễm, đau nhức, cải thiện chức năng của các khớp và ngăn ngừa các biến chứng của viêm khớp. Bạn có thể bổ sung curcumin bằng cách ăn nhiều các món ăn có nghệ như cà ri, canh nghệ, sữa nghệ.
Bạn nên tránh hoặc giảm bớt những thực phẩm có hại cho sức khỏe và khớp xương như:
- Thực phẩm giàu axit uric: Axit uric là một loại chất thải được sản sinh trong quá trình chuyển hóa protein. Khi axit uric tích tụ quá nhiều trong máu, nó sẽ gây ra sự viêm nhiễm và tổn thương các khớp, dẫn đến bệnh gout. Bạn nên tránh các thực phẩm giàu axit uric như thịt đỏ, gan, thận, ruột, mực, tôm, cua và rượu.
- Thực phẩm gây viêm: Một số thực phẩm có thể kích hoạt hoặc làm tăng sự viêm nhiễm trong cơ thể, gây ra các triệu chứng của viêm khớp như đường; chất béo bão hòa có trong mỡ bò, lợn, da gà, bơ; gluten có trong mì gói, bánh quy, kẹo, nước ướp, gia vị, nước chấm; casein có trong sữa chua, kem, phô mai.
- Thực phẩm chứa chất bảo quản: Thực phẩm đóng hộp, đông lạnh và ăn liền, có chất bảo quản dễ gây ra mất cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột, dẫn đến viêm khớp dạng thấp và nhiễm trùng khớp.
8. Hạn chế bưng bê vật nặng
Việc bưng bê vật nặng, gây ra sự căng thẳng và áp lực lên các khớp, đặc biệt là các khớp ở tay, vai, cổ, lưng, hông và đầu gối. Điều này làm tăng ma sát và tổn thương các khớp, dẫn đến viêm khớp.
Do đó, bạn nên hạn chế bưng bê vật nặng bằng cách:
- Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ khi bưng bê như xe đẩy, thang máy, dây đeo.
- Chia nhỏ vật nặng thành nhiều phần, nhờ sự giúp đỡ của người khác khi cần di chuyển chúng.
- Giữ thẳng lưng và gập đầu gối khi bưng bê vật nặng, không gập lưng hoặc xoay người.
- Giữ vật nặng gần cơ thể và cân bằng trọng lượng ở hai bên, không nghiêng về một bên.
- Thay đổi tư thế và nghỉ ngơi thường xuyên khi bưng bê vật nặng, không giữ một tư thế quá lâu.
Hạn chế bưng bê vật nặng để giảm tổn thương khớp ở tay, vai, cổ, lưng, hông và đầu gối
9. Thăm khám định kỳ
Thói quen thăm khám định kỳ là cách phòng ngừa viêm khớp chủ động, phát hiện sớm các dấu hiệu viêm để được bác sĩ tư vấn và điều trị phù hợp. Điều này sẽ giúp ngăn ngừa hoặc kiểm soát viêm khớp, giảm nguy cơ các biến chứng và tăng cường chất lượng cuộc sống.
Bạn nên thăm khám định kỳ ít nhất mỗi 6 tháng một lần hoặc theo sự chỉ dẫn của bác sĩ; chọn những bác sĩ uy tín và có kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc khớp xương.
10. Giữ ấm cơ thể
Việc giữ ấm cơ thể sẽ giúp các mạch máu giãn nở, tuần hoàn máu tốt hơn, mang chất dinh dưỡng và oxy đến các mô xương, sụn. Điều này hỗ trợ giảm sự viêm nhiễm, tổn thương các khớp.
Cách phòng bệnh viêm khớp bằng cách giữ ấm cơ thể:
- Mặc quần áo đủ ấm, phù hợp với thời tiết, đặc biệt là những bộ phận có khớp nhạy cảm như tay, chân, cổ và lưng.
- Sử dụng các vật dụng giữ ấm như chăn, khăn, túi nước nóng, để đắp lên các khớp bị đau và viêm.
- Tắm nước ấm, ngâm các khớp trong nước ấm, để làm nóng và thư giãn các khớp.
- Uống nhiều nước ấm hoặc các loại trà ấm, để giữ ẩm và ổn định nhiệt độ cơ thể, ít nhất 8 - 10 cốc nước mỗi ngày, tương đương với 2 - 2,5 lít nước.
- Tránh tiếp xúc với thời tiết lạnh, ẩm ướt, để tránh làm co cứng và viêm nhiễm các khớp.

11. Hạn chế sử dụng chất kích thích
Các chất kích thích như cà phê, thuốc lá, rượu, có thể gây ra các tác hại cho sức khỏe và khớp xương của bạn. Chúng có thể làm tăng sự viêm nhiễm và tổn thương các khớp, do kích thích hệ thống miễn dịch và tăng sản xuất các gốc tự do; làm giảm sự hấp thu canxi trong cơ thể, do ức chế hoạt động của vitamin D và tăng bài tiết canxi qua nước tiểu.
Chúng cũng làm suy yếu hệ thống xương và sụn, do làm mất nước và dinh dưỡng cho các mô xương và sụn hoặc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư, do làm tăng huyết áp, đường huyết và cholesterol xấu.
Do đó, bạn cần hạn chế sử dụng chất kích thích, tốt nhất là bỏ hẳn chúng; thay thế bằng những thói quen lành mạnh như uống nhiều nước, ăn uống cân bằng, tập luyện thường xuyên và ngủ đủ giấc.
12. Massage, xoa bóp các khớp
Massage, xoa bóp là một trong những cách phòng ngừa viêm khớp hiệu quả. Việc massage, xoa bóp giúp kích thích tuần hoàn máu và thúc đẩy dinh dưỡng đến các mô xương và sụn; có lợi cho cơ bắp và tinh thần, giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi và đau nhức.
Cách phòng bệnh viêm khớp bằng cách massage, xoa bóp:
- Sử dụng các loại dầu hoặc kem massage có tác dụng chống viêm như dầu oliu, dầu hạt óc chó, tinh dầu bạch đàn chanh, sả chanh. Bạn có thể massage nhẹ nhàng lên các khớp bị đau, viêm trong khoảng 10 - 15 phút mỗi ngày.
- Đến các cơ sở chuyên nghiệp y tế, spa để được massage bởi các chuyên gia có kinh nghiệm, bằng cấp. Bạn nên chọn những cơ sở uy tín và có giấy phép hoạt động, tránh những cơ sở lừa đảo hoặc sử dụng các phương pháp không an toàn.
- Sử dụng các thiết bị massage như máy, gối, bóng massage để tự xoa bóp các khớp tại nhà. Bạn nên chọn những thiết bị massage có chất lượng tốt và phù hợp với nhu cầu, tránh những thiết bị massage quá mạnh hoặc quá yếu.
Bệnh lý viêm khớp có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng cho hệ thống tim mạch. Tuy nhiên, bạn có thể phòng ngừa viêm khớp hiệu quả tại nhà bằng cách thực hiện các biện pháp đơn giản và dễ thực hiện như xoa bóp, tập luyện thể thao, hạn chế té ngã, đi giày cao gót, nghỉ ngơi, giữ ấm cơ thể, bổ sung dưỡng chất cần thiết,... Những biện pháp mà ECO Pharma gợi ý không chỉ giúp bạn bảo vệ sức khỏe xương khớp mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống và nâng cao tuổi thọ.





