Mật nhân là một nguyên liệu nổi tiếng trong tủ thuốc cổ truyền bởi lá, rễ và vỏ của loài cây này được sử dụng để điều trị nhiều bệnh, bao gồm: bệnh gan, tiểu đường, viêm khớp, sốt rét, kiết lỵ, rối loạn cương dương… Bài viết này, ECO Pharma tập trung tìm hiểu cây mật nhân trị bệnh gan như thế nào và có hiệu quả không? Nếu bạn cũng quan tâm đến cách chữa bệnh gan bằng cây mật nhân thì đừng bỏ qua.

Cây mật nhân trị bệnh gan có hiệu quả không?
Cây mật nhân (Tên khoa học: Eurycoma longifolia) là một dược liệu quý trong Y học Cổ truyền. Theo kiến thức Đông y và một số nghiên cứu hiện đại, các hoạt chất trong rễ, lá và vỏ của mật nhân có thể dùng để hỗ trợ chữa trị ung thư gan và nhiều bệnh lý gan phổ biến khác, như xơ gan, suy gan, viêm gan…
Tuy nhiên, đến nay chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh, những bài thuốc chiết xuất từ cây mật nhân điều trị hiệu quả bệnh lý gan. Vì vậy, chúng ta chỉ nên nhìn nhận việc sử dụng bài thuốc từ cây mật nhân như một phương pháp bổ trợ trong phác đồ chữa bệnh gan tổng thể mà thôi.

Ngoài ra, dùng cây mật nhân trị bệnh gan cho kết quả như thế nào còn phụ thuộc vào tình trạng bệnh và cơ địa của mỗi người. Tốt nhất, khi dùng cây mật nhân chữa bệnh gan, người bệnh nên tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ để bài thuốc này phát huy tối đa công dụng.
Thành phần hoạt chất trong cây mật nhân tác động đến gan như thế nào?
Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy ở cây mật nhân nhiều hợp chất có khả năng chữa bệnh. Vậy, trong số đó, thành phần hoạt chất nào được sử dụng để điều trị bệnh gan? Và những hoạt chất này tác động đến gan như thế nào?
1. Nhóm hoạt chất chính trong mật nhân
Phân tích hóa học đã tìm ra hơn 65 hợp chất trong chiết xuất từ cây mật nhân, bao gồm glycosaponin, quassinoid (eurycomanone, eurycomanol, eurycomalactone), alkaloid canthine-6-one, dẫn xuất phenolic, coumarin, tannin, triterpen… Những hợp chất chứa hoạt tính sinh học có lợi trong việc hạ đường huyết, lợi tiểu, chống oxy hóa, chống viêm, giảm đau, chống sốt rét, kháng virus, chống đông máu, điều hòa miễn dịch, chống ung thư, kích thích tình dục và đặc biệt là bảo vệ gan. (1)
2. Tác dụng của cây mật nhân với bệnh gan
Thành phần hoạt chất nào trong cây mật nhân trị bệnh gan? Những thành phần hoạt chất này tác động đến gan như thế nào? Bạn hãy theo dõi ở những phân tích chi tiết dưới đây:
- Chống oxy hóa và bảo vệ gan trước độc tính của thuốc
Nghiên cứu về đề tài: “Hoạt tính chống oxy hóa và bảo vệ gan của dịch chiết rễ cây mật nhân trên mô hình gây độc gan bằng Paracetamol ở chuột Swiss” cho thấy, mật nhân có tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ gan trước độc tính của thuốc Paracetamol. Trong nghiên cứu, chuột Swiss được chia thành nhóm đối chứng và các nhóm điều trị với liều dịch chiết khác nhau. Các chỉ số AST (chỉ số men gan), ALT (một enzyme trong tế bào gan) trong huyết thanh và Malondialdehyde (MDA - dấu hiệu đánh giá mức độ tổn thương tế bào do stress oxy hóa gây ra) ở gan được đo để phản ánh mức độ tổn thương và peroxy hóa lipid. Kết quả chỉ ra, Paracetamol làm tăng mạnh các chỉ số AST, ALT và MDA (P < 0,05), trong khi đó việc dùng đồng thời dịch chiết mật nhân lại giúp làm giảm rõ rệt các chỉ số này, đặc biệt ở liều thấp 125 mg/kg. Điều đó chứng minh, mật nhân có tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ gan trước độc tính do Paracetamol. Và chiết xuất Methanol từ rễ cây mật nhân được cho là thành phần hoạt tính sinh học quan trọng nhất góp phần vào tác dụng dược lý này.
- Gây độc tế bào đối với tế bào ung thư gan
Một nghiên cứu chỉ ra rằng, Eurycomanone - một hợp chất hóa học chính thuộc nhóm Quassinoid được tìm thấy trong cây mật nhân có tác dụng gây độc tế bào đối với tế bào ung thư gan HepG2, đồng thời giảm độc tính đối với các tế bào không phải ung thư, bao gồm tế bào WLR 68 và tế bào gan Chang. (2)

- Kháng khuẩn và chống viêm, hỗ trợ điều trị xơ gan
Hợp chất Acetone trong lá, thân và rễ cây mật nhân có tác dụng kháng khuẩn, virus và chống viêm. Đây là lý do cây mật nhân trở thành dược liệu chính của các bài thuốc chữa bệnh gan, đặc biệt là viêm gan B, xơ gan và suy gan.
Ngoài ra, theo Y học Cổ truyền, cây mật nhân còn giúp giải rượu và kích thích tiêu hóa. Nhờ đó cải thiện chức năng gan và giảm tổn thương tế bào gan.
Xem thêm: Dùng cỏ nhọ nồi chữa bệnh gan như thế nào, có tốt không?
Cách sử dụng cây mật nhân hỗ trợ bệnh gan an toàn, hiệu quả
Dùng cây mật nhân trị bệnh gan có thể gây ra một số tác dụng phụ hoặc tương tác với các loại thuốc điều trị khác, gây nguy hiểm đến sức khỏe. Do đó, để đảm bảo an toàn cũng như tận dụng triệt để lợi ích từ dược liệu này, bạn cần lưu ý những điều quan trọng sau đây:
1. Các dạng sử dụng phổ biến
Cây mật nhân được dùng để chữa bệnh gan theo nhiều cách thức khác nhau, chẳng hạn như: dạng viên uống, thuốc sắc (có thể kết hợp với các dược liệu khác), ngâm rượu, hãm trà, nấu cao, xay thành bột… Bạn có thể lựa chọn dạng điều chế cây mật nhân phù hợp nhất với nhu cầu và tình trạng bệnh gan của bản thân.
2. Liều lượng tham khảo
Dùng bao nhiêu mật nhân là đủ còn tùy thuộc vào dạng điều chế, tình trạng bệnh lý và sức khỏe tổng thể của mỗi người. Vậy nên, khi sử dụng cây mật nhân trị bệnh gan, không có liều lượng chung cho tất cả các trường hợp. Sau khi thăm khám, bác sĩ hoặc thầy thuốc sẽ kê đơn với liều lượng mật nhân thích hợp cho từng bệnh nhân.
3. Cách dùng cây mật nhân trị bệnh gan hiệu quả
Cũng như các dược liệu khác, trước khi dùng cây mật nhân để chữa bệnh gan, điều đầu tiên bạn cần làm là tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng và cách sử dụng an toàn. Tiếp đó, trong quá trình chữa bệnh gan bằng cây mật nhân, bạn nên xác định rõ một số vấn đề sau:
- Cây mật nhân chỉ là giải pháp bổ trợ, không phải là thuốc đặc trị bệnh gan và không thể chữa khỏi bệnh gan. Chính vì lẽ đó, bạn phải tuân thủ đúng phác đồ điều trị bệnh gan mà bác sĩ đưa ra thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các bài thuốc từ cây mật nhân.
- Không tự ý tăng liều lượng cây mật nhân khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ hoặc thầy thuốc. Việc lạm dụng loại thảo dược có thể gây ngộ độc và tác dụng phụ nguy hiểm.
- Hiệu quả cải thiện bệnh gan của cây mật nhân không đến nhanh chóng. Bạn cần kiên trì sử dụng dược liệu này theo hướng dẫn của bác sĩ để tình trạng sức khỏe gan chuyển biến tích cực nhất.
- Bên cạnh việc dùng cây mật nhân, người bị bệnh gan nên duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, thăm khám sức khỏe định kỳ và chủ động bổ sung dưỡng chất chăm sóc gan chuyên biệt đã được nghiên cứu lâm sàng như Wasabia và S. Marianum. Các nghiên cứu chứng minh, hai tinh chất thiên nhiên này có tác dụng ức chế các yếu tố gây viêm, hỗ trợ giảm tổn thương gan. Hơn nữa, các hoạt chất trong Wasabia và S. Marianum còn giúp tăng cường chức năng thải độc và đề kháng cho gan, từ đó duy trì hoạt động gan khỏe mạnh, góp phần điều trị và phòng ngừa các bệnh gan tốt hơn.

Lưu ý: Hoạt chất trong cây mật nhân có thể tương tác với hoạt chất của các dưỡng chất thiên nhiên khác. Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng kết hợp cây mật nhân với bất kỳ dưỡng chất chăm sóc gan nào để phòng ngừa rủi ro.
Tác dụng phụ và rủi ro khi dùng mật nhân trị bệnh gan
Cây mật nhân là dược liệu tự nhiên, nhưng không đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng. Dưới đây là một số tác dụng phụ do thảo dược này gây ra, bạn có thể tham khảo để đề phòng.
1. Tác dụng phụ thường gặp
Những tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng cây mật nhân trị bệnh gan không quá nghiêm trọng, nhưng người dùng không nên chủ quan, bao gồm:
- Buồn nôn và nôn.
- Chóng mặt và đau đầu.
- Kích ứng và phát ban da.
- Hạ đường huyết.
- Tiêu chảy hoặc khó tiêu hóa.
2. Nguy cơ hại gan nếu dùng sai cách
Sử dụng cây mật nhân quá liều lượng có thể gây ngộ độc và gia tăng áp lực lên gan, khiến chức năng gan suy giảm. Đặc biệt, việc dùng mật nhân quá mức và quá thời gian chỉ định của bác sĩ buộc gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa, dẫn đến tổn thương và làm trầm trọng thêm những bệnh gan đang mắc phải.
3. Đối tượng không nên sử dụng
Không phải ai cũng có thể dùng cây mật nhân trị bệnh gan. Nếu thuộc những trường hợp dưới đây, bạn là đối tượng được khuyến cáo không nên hoặc cần thận trọng khi sử dụng dược liệu tự nhiên này:
- Trẻ em dưới 9 tuổi.
- Phụ nữ mang thai và đang cho con bú.
- Người mắc bệnh nền như: dạ dày, gan, tim mạch…
- Người đang phục hồi sau điều trị.
- Người gặp vấn đề về chức năng nội tạng.
- Người bị dị ứng với hoạt chất trong cây mật nhân.
Dù được biết đến rộng rãi là bài thuốc chữa bệnh gan, nhưng dùng cây mật nhân trị bệnh gan có thật sự hiệu quả hay không vẫn cần nghiên cứu và thử nghiệm thêm. Tốt nhất, người bị bệnh gan chỉ nên sử dụng thảo dược này khi đã tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc Đông y.





