Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Giấc ngủ siêu ngắn là gì? Cảnh giác nguy cơ khó kiểm soát

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Giấc ngủ siêu ngắn chỉ kéo dài vài giây, nhưng chúng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng nếu xảy ra vào thời điểm không thích hợp. Cùng ECO Pharma tìm hiểu rõ hơn về tình trạng giấc ngủ đặc biệt này trong bài viết dưới đây.

giấc ngủ siêu ngắn

Giấc ngủ siêu ngắn là gì?

Giấc ngủ siêu ngắn (microsleep) là một giai đoạn ngủ không tự chủ rất ngắn, xảy ra khi bạn cực kỳ mệt mỏi. Giấc ngủ này thường kéo dài dưới 30 giây, trong khoảng thời gian này bạn mất kiểm soát ý thức về hoạt động của mình. Trong những giây ngắn ngủi đó, mắt bạn có thể vẫn mở, nhưng về cơ bản não bộ đang tạm ngừng hoạt động.  

Trong một cơn ngủ ngắn, sóng não đo được bằng điện não đồ (EEG) chậm lại một cách rõ rệt. Các hình ảnh quét não được thực hiện bằng phương pháp chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) cho thấy ngủ ngắn liên quan đến hoạt động não khác với hoạt động trong giấc ngủ bình thường. Các nhà khoa học đang nỗ lực tìm hiểu rõ hơn những gì xảy ra ở não trong cơn ngủ ngắn bằng cách nghiên cứu hiện tượng này ở cả người và động vật. (1)

Ngủ siêu ngắn khác gì với giấc ngủ trắng?

Về cơ bản, giấc ngủ trắng là nguyên nhân gây ra giấc ngủ ngắn, nhưng hai thuật ngữ này thường được sử dụng thay thế cho nhau, phân biệt ngắn gọn như sau:

Đặc điểm

Giấc ngủ siêu ngắn (microsleep)

Giấc ngủ trắng (sleep attack)

Nguyên nhân

  • Thiếu ngủ
  • Rối loạn giấc ngủ
  • Làm việc theo ca
  • Do thuốc
  • Suy giảm nồng độ hypocretin (hay orexin) 
  • Rối loạn tự miễn dịch.
  • Có người thân trong gia đình mắc chứng ngủ rũ hoặc các rối loạn giấc ngủ khác.
  • Thiếu ngủ.
  • Tiếp xúc với cúm H1N1.
  • Tổn thương vùng dưới đồi do đột quỵ, khối u não,...

Thời gian

Thường vài giây, nhìn chung không quá khoảng 30 giây.

Có thể từ vài giây đến vài phút hoặc lâu hơn.

Dấu hiệu nhận biết

Vì giấc ngủsiêu ngắn diễn ra rất nhanh, bạn có thể không nhận ra điều này đang xảy ra. Tuy nhiên, cơ thể thường xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo rằng bạn đang trở nên buồn ngủ một cách không kiểm soát. Các triệu chứng của một cơn ngủ ngắn sắp xảy ra có thể bao gồm:

  • Nháy mắt thường xuyên hoặc chậm.
  • Ngáp rất nhiều.
  • Khó tập trung hoặc khó hiểu thông tin.

Từ góc độ xử lý thông tin, bạn có thể cảm thấy như mình không thể tập trung hoặc lơ đãng trong một thời gian ngắn. Điều này là do trong giấc ngủ ngắn, thường chỉ kéo dài vài giây, não bộ không xử lý thông tin theo cách bình thường. Ví dụ, khi lái xe, người ta có thể không nhớ một số chi tiết trong suốt chuyến đi, chẳng hạn như rẽ hoặc cảnh vật trên đường đi.

Ngáp nhiều là biểu hiện của tình trạng thiếu ngủ, gây ra những cơn ngủ gật siêu ngắn

Nguyên nhân gây ra

Thiếu ngủ, rối loạn giấc ngủ, làm việc ca đêm,... là những nguyên nhân có thể gây ra giấc ngủ siêu ngắn không thể kiểm soát. (2)

1. Thiếu ngủ

Thiếu ngủ là những nguyên nhân chính gây ra hiện tượng ngủ gật trong thời gian ngắn, mặc dù hiện tượng này đôi khi vẫn có thể xảy ra ngay cả ở những người đã ngủ đủ giấc.

Việc ngủ không đủ giấc vào ban đêm có thể gây ra các cơn ngủ gật siêu ngắn vào ban ngày, vì não bộ không đủ thời gian để phục hồi và duy trì trạng thái tỉnh táo. Khi tình trạng thiếu ngủ kéo dài, áp lực buồn ngủ tích tụ ngày càng lớn, khiến não có xu hướng dừng hoạt động tạm thời trong vài giây để bù đắp cho sự thiếu hụt giấc ngủ.

2. Rối loạn giấc ngủ

Chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là một loại rối loạn giấc ngủ có thể liên quan đến hiện tượng giấc ngủ siêu ngắn vào ban ngày. Sự tắc nghẽn ở đường hô hấp trên làm gián đoạn quá trình thở trong khi ngủ ban đêm.

Hậu quả là não bộ không nhận đủ oxy, điều này có thể gây ra tình trạng buồn ngủ vào ban ngày. Người bị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn thường có biểu hiện ngáy to, thở hổn hển, kém tập trung và thiếu tỉnh táo vào ban ngày.

3. Làm việc ca đêm

Như đã đề cập, thiếu ngủ chính là nguyên nhân gây ra các cơn ngủ siêu ngắn vào ban ngày, trong đó làm việc ca đêm là lý do phổ biến khiến một người không ngủ đủ vào ban đêm. Thời gian thức càng dài, não bộ càng mệt mỏi, tạo ra áp lực ngủ lớn. Sau một ca làm việc đêm kéo dài, não bộ và cơ thể rơi vào trạng thái kiệt sức.

Lúc này, người lao động cần được ngủ bù vào ban ngày để hồi phục. Nếu không thể sắp xếp ngủ bù mà vẫn cố gắng hoạt động, các cơn ngủ gật siêu ngắn hoàn toàn có thể xảy ra.

thiếu ngủ do làm việc ca đêm
Thiếu ngủ do làm việc ca đêm có thể là nguyên nhân gây ra các cơn ngủ gật ngắn vào ban ngày

4. Do thuốc

Một số loại thuốc có thể gây ra tác dụng phụ buồn ngủ, góp phần dẫn đến tình trạng giấc ngủ siêu ngắn. Dưới đây là một số loại thuốc cần lưu ý:

  • Thuốc giãn cơ: Thuốc giãn cơ có thể giúp điều trị các cơn co thắt cơ gây đau. Nhưng chúng cũng có thể khiến bạn cảm thấy buồn ngủ. Các loại thuốc giãn cơ thường được kê đơn bao gồm cyclobenzaprine, carisoprodol (Soma) và tizanidine (Zanaflex).
  • Thuốc kháng histamine: Đây là thuốc dùng để điều trị dị ứng, nổi mề đay và phát ban ngứa nhưng cũng có thể khiến bạn cảm thấy buồn ngủ. Các loại thuốc kháng histamine thế hệ đầu tiên có nhiều khả năng gây mệt mỏi, buồn ngủ là diphenhydramine (Benadryl, ZzzQuil), chlorpheniramine (ChlorTabs), doxylamine (Unisom SleepTabs), hydroxyzine (Vistaril). Các loại thuốc kháng histamine thế hệ thứ hai và thứ ba mới hơn ít gây buồn ngủ hơn.
  • Thuốc chống trầm cảm: Thuốc chống trầm cảm được sử dụng để điều trị trầm cảm và lo âu. Có nhiều loại thuốc điều trị trầm cảm, trong đó thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs) bao gồm escitalopram (Lexapro), paroxetine (Paxil) và fluoxetine (Prozac). Chúng có thể gây ra các vấn đề về giấc ngủ dẫn đến mệt mỏi vào ban ngày.  
  • Thuốc chống động kinh: Thuốc này giúp điều trị các cơn co giật và một số bệnh lý về sức khỏe tâm thần. Chúng thường gây buồn ngủ và chóng mặt. Các loại thuốc này bao gồm topiramate (Topamax), lamotrigine (Lamictal), gabapentin (Neurontin), phenytoin (Dilantin), carbamazepine (Tegretol).

Ngoài ra, còn nhiều loại thuốc khác cũng có thể khiến bạn buồn ngủ nhiều hơn. Nguyên tắc chung là hãy dùng thuốc đúng theo chỉ định vào thông báo cho bác sĩ ngay nếu gặp bất kỳ tác dụng phụ nào.

Giấc ngủ siêu ngắn nguy hiểm như thế nào?

Rủi ro chính của việc ngủ gật trong thời gian ngắn là các tai nạn có thể xảy ra khi lái xe, vận hành máy móc, làm việc trên cao hoặc các công việc nguy hiểm tương tự khác. Trong một nghiên cứu liên quan đến việc lái xe mô phỏng, các cơn ngủ gật ngắn có liên quan đến sự suy giảm khả năng lái xe. (3)

Nếu bạn ngủ gật khi đang tham gia giao thông, bạn có thể lấn sang làn đường khác, bỏ lỡ tín hiệu giao thông hoặc không phản ứng kịp thời với những thay đổi trên đường trong vài giây ngắn ngủi đó.  

Việc trải nghiệm hiện tượng ngủ gật ngắn hạn có thể không gây ra bất kỳ tác hại nào về thể chất nếu điều này xảy ra trong một môi trường an toàn. Một môi trường mà việc mất tập trung trong thời gian ngắn không dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như trong lúc ngồi học bài. Trong những trường hợp này, hiện tượng ngủ gật ngắn hạn sẽ không phải là vấn đề nguy hiểm lớn.

giấc ngủ ngắn khi đang lái xe
Giấc ngủ ngắn không kiểm soát trong lúc lái xe có thể gây ra tai nạn giao thông

Cách xử trí giấc ngủ siêu ngắn

Việc cải thiện giấc ngủ siêu ngắn cần bắt đầu bằng việc xác định nguyên nhân gây ra tình trạng này. Bác sĩ có thể tìm ra nguyên nhân gốc rễ của vấn đề bằng cách:

  • Kiểm tra lại các loại thuốc bạn đang dùng để xem có loại nào gây buồn ngủ không.
  • Đánh giá xem bạn có mắc chứng rối loạn giấc ngủ nào không, chẳng hạn như chứng ngưng thở khi ngủ.
  • Kiểm tra các bệnh lý có thể góp phần gây buồn ngủ quá mức, bao gồm thiếu máu, bệnh tuyến giáp và suy tim.

Khi nguyên nhân đã được tìm thấy và giải quyết, các cơn ngủ gật ngắn thường sẽ cải thiện.

Nhìn chung, cách tốt nhất để ngăn ngừa chứng ngủ siêu ngắn là hãy ngủ đủ giấc và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Bạn có thể thực hiện những điều sau đây để giúp cơ thể và tâm trí được nghỉ ngơi đầy đủ:

  • Hãy ngủ đủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm, duy trì điều này một cách đều đặn từng ngày.
  • Đừng cố gắng vượt qua cơn buồn ngủ dữ dội, nếu cảm thấy quá mệt mỏi, hãy chợp mắt một chút.
  • Nên tránh uống rượu trước khi tham gia các hoạt động đòi hỏi sự tỉnh táo.
  • Cần thận trọng khi sử dụng các loại thuốc có thể gây buồn ngủ, dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
  • Bổ sung thêm bộ đôi tinh chất Blueberry và Ginkgo Biloba có khả năng chống gốc tự do, hỗ trợ lưu thông máu tốt hơn đến não, từ đó mang đến giấc ngủ ngon và tỉnh táo khi thức giấc.
  • Đừng dựa vào caffeine để khắc phục tình trạng thiếu ngủ nghiêm trọng.

Tóm lại, giấc ngủ siêu ngắn có thể chỉ diễn ra trong vài giây nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với hiệu suất làm việc và sự an toàn trong cuộc sống. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, duy trì thói quen ngủ nghỉ khoa học và điều trị kịp thời các rối loạn giấc ngủ sẽ giúp hạn chế tình trạng này. Nếu thường xuyên xuất hiện các cơn ngủ siêu ngắn, bạn nên chủ động thăm khám để tìm ra nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

otiv banner seo bên dưới
Nguồn tham khảo