Quỹ Nghiên cứu Não bộ và Hành vi New York, công bố 39 thí nghiệm trên 6.751 người cho thấy, điều trị kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm hiệu quả giảm triệu chứng từ 50% trở lên. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chủ đề này thông qua bài viết dưới đây.
Các tế bào thần kinh ở não truyền tín hiệu bởi nhiều chất dẫn truyền thần kinh khác nhau. Dù chưa biết hết mọi chi tiết, các chuyên gia cho rằng trầm cảm xuất phát do sự mất cân bằng của một số chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, làm tín hiệu không truyền được đi chính xác. Thuốc chống trầm cảm giúp tăng lượng các chất này, mỗi loại có cách thức hoạt động khác nhau.
Mục đích chính của việc dùng thuốc chống trầm cảm là giảm triệu chứng như suy sụp, kiệt sức, bồn chồn, lo lắng, khó ngủ, ngăn ngừa bệnh tái phát và nguy cơ tự tử. Thuốc giúp người bệnh cảm thấy ổn định về mặt cảm xúc, có thể thực hiện các hoạt động thường ngày. (1)
Kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm đôi khi có hiệu quả điều trị tốt hơn cho một số trường hợp, đặc biệt là chứng trầm cảm kháng trị. Nghiên cứu cho thấy việc dùng kết hợp các thuốc có tác dụng khác nhau như fluoxetine – pindolol hoặc desipramine, mirtazapine – paroxetine, mang lại kết quả tích cực hơn so với dùng đơn lẻ từng loại thuốc. Kết hợp thuốc giúp giảm các triệu chứng chính của trầm cảm, cải thiện chức năng xã hội, chất lượng cuộc sống, kiểm soát lo âu, suy giảm nhận thức.
Mặt khác, việc kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm dễ gây tác dụng phụ như hội chứng serotonin (ngộ độc thuốc) hoặc tăng nồng độ thuốc trong huyết tương khi dùng cùng với các chất ức chế enzyme. Khi bắt đầu điều trị, bác sĩ thường kê đơn một loại thuốc, nếu không hiệu quả hay xảy ra tác dụng phụ của thuốc trầm cảm, họ sẽ cân nhắc đổi thuốc hoặc kết hợp thêm thuốc. Kết hợp thuốc chỉ được khuyến cáo khi các phương pháp điều trị đơn lẻ không đạt hiệu quả mong muốn, phải thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa. (2)
Việc kết hợp các loại thuốc chống trầm cảm là phương pháp điều trị hiệu quả, nhưng cần nhận thức rõ các rủi ro và lợi ích như sau:
Các loại thuốc chống loạn thần mới như paliperidone, quetiapine, olanzapine, aripiprazole, risperidone cũng được sử dụng phối hợp với thuốc chống trầm cảm để tăng hiệu quả điều trị, cụ thể:
Việc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi kết hợp sử dụng các loại thuốc chống trầm cảm là rất cần thiết, họ sẽ hỗ trợ bằng cách:
Tìm hiểu thêm: Xử trí khi quên 1 liều thuốc trầm cảm
Bên cạnh việc kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm, theo Hiệp hội Lo lắng và Trầm cảm Mỹ, nhiều bằng chứng cho thấy người bệnh cảm thấy thoải mái khi được điều trị bằng các liệu pháp trò chuyện (tâm lý trị liệu), sử dụng thuốc, thay đổi lối sống hoặc kết hợp các phương pháp với nhau.
Căng thẳng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh trầm cảm. Người bệnh cần học cách kiểm soát, đối phó với stress để cải thiện sức khỏe tâm thần. Để làm được việc này cần thực hành thiền định, yoga, học cách chấp nhận – buông bỏ những điều không thể kiểm soát.
Ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm rất cần thiết cho cả sức khỏe tinh thần – thể chất, phòng chống bệnh trầm cảm. Để có giấc ngủ ngon, bạn nên tránh tiếp xúc với ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử 2 giờ trước khi đi ngủ, thiền, sử dụng nệm thoải mái, tạo không gian phòng ngủ tối – yên tĩnh, hạn chế dùng caffeine sau buổi trưa.
Ưu tiên ở gần những người ủng hộ, giúp đỡ mình để cảm thấy tốt hơn, đồng thời biết tránh xa những điều tiêu cực. Nghiên cứu năm 2012 cho thấy tương tác xã hội giúp giảm mức độ 2 loại protein cytokine, từ đó giảm viêm nhiễm và chứng trầm cảm.
Việc thiếu hụt vitamin D, B6, B12, kẽm, axit folic (B9), sắt làm mức độ trầm cảm gia tăng.
Áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, dầu ô liu, trái cây, rau, cá, các sản phẩm từ sữa ít béo, chất chống oxy hóa đã được chứng minh giúp giảm 32% nguy cơ phát triển trầm cảm. Các loại hạt thô, đậu cũng góp phần làm giảm triệu chứng trầm cảm.
Không chỉ kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm, bổ sung chất chống oxy hóa, chống viêm như quả mọng, cam, chanh, táo, cà rốt, ớt chuông, cải xoăn, bông cải xanh, cá hồi, hạt hướng dương,… làm giảm nguy cơ trầm cảm nhờ tác dụng có lợi cho đường ruột, một yếu tố quan trọng liên quan đến hoạt động của não.
Ngược lại, ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, ngũ cốc tinh chế, kẹo, các sản phẩm từ sữa giàu chất béo, khoai tây chiên dễ gây trầm cảm, khiến chứng lo âu ngày một trầm trọng hơn.
Ngoài chế độ dinh dưỡng đã đề cập, tinh chất Lepidium Meyenii có khả năng ổn định ba loại hormone nữ – Estrogen, Progesterone, Testosterone giúp cải thiện các triệu chứng như trầm cảm, mất ngủ, cáu gắt, đau nhức xương khớp, giảm cholesterol, điều chỉnh huyết áp, từ đó giúp phòng ngừa trầm cảm ở phụ nữ.
Ngoài cách kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm để điều trị bệnh, nghiên cứu cho thấy việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội làm tăng mặc cảm, tự ti. Mạng xã hội sẽ gây nghiện, nhưng lại cần thiết để duy trì kết nối với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp. Dù không thể cắt bỏ hoàn toàn, bạn nên giảm thời gian sử dụng để ngăn ngừa trầm cảm bằng cách xóa các ứng dụng mạng xã hội khỏi điện thoại để giảm thói quen sử dụng theo bản năng, tích hợp tiện ích chặn trang web để giới hạn thời gian truy cập, chỉ truy cập khi có mục đích cụ thể, tránh lướt vô thức hoặc giết thời gian.
Việc uống rượu bia, hút thuốc lá làm tăng nguy cơ trầm cảm, khiến triệu chứng của bệnh ngày một trầm trọng hơn. Bạn cần dừng hẳn việc này, nếu khó khăn hãy tìm đến cơ sở cai nghiện, bác sĩ để được giúp đỡ.
Tập thể dục giúp ngăn ngừa trầm cảm qua việc giải phóng endorphin trong não, làm dịu hệ thần kinh trung ương, cải thiện tâm trạng, giảm phản ứng quá mức của hệ miễn dịch. Bạn có thể tham gia các câu lạc bộ thể thao, lớp học như yoga hoặc kickboxing, đi cầu thang bộ thay vì thang máy, tạo thói quen vận động hàng ngày để duy trì sức khỏe và ngăn ngừa trầm cảm.
Chia sẻ tâm sự với người thân, bạn bè giúp giảm bớt gánh nặng, cảm thấy nhẹ nhõm, bớt cô đơn. Bạn được chia sẻ, thấu hiểu, hỗ trợ đưa ra lời khuyên, đồng thời tăng cường kết nối, xây dựng mối quan hệ bền chặt hơn. Việc này cũng giúp hiểu rõ hơn về cảm xúc, suy nghĩ của mình, giải tỏa căng thẳng và giảm nguy cơ mắc trầm cảm.
Để chia sẻ hiệu quả, ưu tiên chọn người tin tưởng, thời điểm thích hợp, mở lòng một cách chân thành. Lắng nghe phản hồi, tôn trọng sự khác biệt và tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp nếu cần. Bạn cần tránh chia sẻ với những người hay phán xét, tiêu cực, không chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân và chú ý đến phản ứng từ người nghe.
Có thể kết hợp hai loại thuốc chống trầm cảm, nhưng việc này cần được thực hiện dưới sự giám sát của các chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn, hiệu quả. Chỉ áp dụng cách này khi thuốc đơn lẻ không cho kết quả như mong muốn, tốt hơn hết nên thăm khám với bác sĩ chuyên môn trước khi dùng để hạn chế tối đa tác dụng phụ.
