Ngáp là một phản xạ tự nhiên khi chúng ta mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc buồn chán. Tuy nhiên, ngáp nhiều và ngáp liên tục có thể là biểu hiện của một tình trạng sức khỏe cần chăm sóc y tế. Bạn hãy đọc tiếp nội dung dưới đây của ECO Pharma để tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến ngáp quá mức và những bệnh lý ẩn sau hiện tượng này.
Ngáp là phản ứng tự nhiên, bao gồm việc mở miệng lớn, hít thở sâu và lấp đầy phổi bằng không khí. Mặc dù chưa xác định được chính xác nguyên nhân nào gây ra ngáp, thế nhưng những yếu tố dưới đây được cho là tác nhân khiến một người ngáp nhiều hơn bình thường: (1)
Lý do gây ra tình trạng ngáp quá mức được nhiều người ủng hộ nhất chính là thiếu ngủ. Ngay cả khi chúng ta nằm 7-9 tiếng trên giường, nhưng nếu giấc ngủ bị gián đoạn, không diễn ra liên tục, não bộ và các cơ quan khác sẽ không được phục hồi hoàn toàn, từ đó kích hoạt phản ứng ngáp để giúp cơ thể tỉnh táo.
Vì sao ngáp nhiều? Câu trả lời có thể liên quan đến sự buồn chán. Thực tế, khi làm việc hoặc sinh hoạt trong một môi trường quá yên tĩnh, thiếu hoạt động hoặc sự kết nối, chúng ta rất dễ buồn ngủ và thiếu năng lượng. Điều này khiến chúng ta ngáp trong vô thức và không thể kiểm soát.
Ngáp nhiều không chỉ là vấn đề của chất lượng giấc ngủ, mà còn là cách hệ thần kinh “lên tiếng” khi gặp căng thẳng hoặc lo lắng. Những trạng thái tinh thần quá tải như căng thẳng hay hoảng sợ khiến nhịp thở và hóa chất trong não bộ thay đổi, kích thích cơn ngáp ập đến.
Đôi khi ngáp quá nhiều là tín hiệu cho thấy cơ thể chúng ta đang kiệt sức vì làm việc hoặc tập luyện cường độ cao. Lúc này, cơ thể sử dụng việc ngáp để giữ tinh thần tỉnh táo và thông báo cho chúng ta biết rằng “đã đến lúc cần giảm cường độ làm việc hoặc tập luyện”.
Khi não bộ không nhận đủ oxy vào ban đêm, cơ thể sẽ khởi phát chuỗi ngáp dài vào ban ngày để tăng cường sự tỉnh táo và hấp thụ thêm oxy. Tình trạng này xảy ra phổ biến ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ – hiện tượng ngưng thở lặp đi lặp lại nhiều lần trong khi ngủ.
Ngáp nhiều và ngáp liên tục có thể do rối loạn đường huyết, đặc biệt là tăng đường huyết. Đường huyết trong máu tăng cao, khiến tuyến tụy tiết ra nhiều Insulin để vận chuyển đường đến các tế bào. Tuy nhiên, khi hormone Insulin liên tục được sản xuất, dẫn đến dư thừa sẽ gây ức chế hệ thần kinh và hệ lụy là cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi với triệu chứng ngáp liên tục.
Phản ứng ngáp quá mức còn được biết đến như tác dụng phụ của một số loại thuốc, đặc biệt là các loại thuốc ảnh hưởng đến hóa chất quan trọng trong não (Serotonin và Dopamine) như: Thuốc điều trị trầm cảm, thuốc chống lo âu, thuốc giảm đau, thuốc chữa bệnh Parkinson… Ngáp nhiều do tác dụng phụ của thuốc thường xuất hiện khi một người bắt đầu dùng thuốc theo toa mới hoặc thay đổi liều lượng.
Ngoài những nguyên nhân liệt kê ở trên, thiếu hụt dinh dưỡng, nhất là vitamin B12 và sắt cũng gây ra hiện tượng ngáp liên tục, bởi các chất dinh dưỡng này trực tiếp tham gia quá trình sản sinh năng lượng và duy trì chức năng não bộ. Và lưu ý quan trọng đó là ngáp nhiều có thể cảnh báo chúng ta về một số bệnh lý hoặc vấn đề sức khỏe cần chăm sóc y tế.
Ngáp nhiều là bệnh gì? Ngáp nhiều không phải là một căn bệnh. Đây có thể là dấu hiệu của một số tình trạng sức khỏe hoặc bệnh lý sau đây: (2)
Những vấn đề về rối loạn giấc ngủ, điển hình như: hội chứng ngưng thở khi ngủ, chứng ngủ rũ, mất ngủ, thiếu ngủ… đều dẫn đến phản ứng ngáp nhiều vào ban ngày. Nếu rối loạn giấc ngủ không được điều trị kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý thần kinh nghiêm trọng.
Khi thường xuyên ngáp vặt và buồn ngủ, bạn nên cảnh giác với các bệnh lý thần kinh như: Parkinson, thoái hóa thần kinh vận động cột sống, đa xơ cứng… Những căn bệnh này ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng não bộ và dây thần kinh, gây rối loạn giấc ngủ với triệu chứng mệt mỏi kéo dài và ngáp không kiểm soát.
Những vấn đề tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực… khiến người bệnh cảm thấy chán nản, thiếu động lực và mất ngủ triền miên. Đó là lý do gây buồn ngủ và ngáp nhiều một cách bất thường.
Dù hiếm gặp, nhưng ngáp quá mức có thể tiềm ẩn bệnh lý tim mạch nguy hiểm là đột quỵ. Nếu một người bị đau thắt ngực, khó thở kèm biểu hiện ngáp liên tục, hãy cẩn trọng với nguy cơ đột quỵ tim (nhồi máu cơ tim).
Chức năng tuyến giáp suy giảm làm gián đoạn hoạt động của nhiều cơ quan, bao gồm: hệ thần kinh, hệ tiêu hóa, hệ tim mạch… Khi hoạt động của các cơ quan quan trọng này bị ngưng trệ, cơ thể dễ mất năng lượng, uể oải và mệt mỏi, dẫn đến buồn ngủ và ngáp không dừng.
Không phải ai ngáp nhiều, ngáp liên tục cũng mắc một trong những bệnh lý này. Thế nhưng, để loại trừ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh, bạn nên đến bệnh viện thăm khám và kiểm tra sức khỏe kỹ càng nếu ngáp ngủ nhiều, không rõ nguyên nhân.
Trường hợp ngáp hàng chục lần mỗi giờ dù đã ngủ đủ giấc, gây cản trở hoạt động hàng ngày, bạn nên đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt. Đặc biệt, khi tình trạng ngáp kéo dài và đi kèm với các triệu chứng dưới đây, việc được chăm sóc y tế là điều cần thiết, thậm chí khẩn cấp:
Khi gặp vấn đề nghiêm trọng, cơ thể luôn cố gắng phát ra tín hiệu để cảnh báo chúng ta và những “tràng ngáp” dài là một trong số đó. Chính vì vậy, thay vì phớt lờ hay cố gắng “chịu đựng” cơn ngáp ngắn ngáp dài, chúng ta nên chủ động đặt ra các câu hỏi như “vì sao ngáp nhiều hoặc ngáp nhiều là hiện tượng gì?” để biết chính xác nguyên nhân gây ra tình trạng này, giúp phòng ngừa bệnh tật và bảo vệ sức khỏe hiệu quả.
Những cơn ngáp liên tục và tái diễn nhiều lần trong ngày gây mất tập trung, từ đó làm giảm hiệu quả học tập cũng như lao động. Nếu bạn đang mệt mỏi với hiện tượng này, hãy áp dụng ngay những biện pháp dưới đây để giảm tần suất ngáp, giúp cơ thể tỉnh táo và phấn chấn hơn:
Cách giảm buồn ngủ và ngáp liên tục hữu hiệu đầu tiên đó là duy trì lịch trình ngủ – thức đều đặn để cải thiện chất lượng giấc ngủ. Bằng cách đi ngủ và thức dậy cùng một thời điểm mỗi ngày, kết hợp giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh và mát mẻ, bạn có thể dễ dàng đi vào giấc ngủ, đồng thời ngủ ngon, ngủ sâu và ngủ đủ 7-9 tiếng.
Nếu tình trạng rối loạn giấc ngủ vẫn tiếp diễn, bạn có thể bổ sung thêm các dưỡng chất chăm sóc não bộ từ thiên nhiên như Blueberry và Ginkgo Biloba. Những hoạt chất quý trong hai tinh chất được chứng minh là có tác dụng chống gốc tự do, tăng cường tuần hoàn máu não, hỗ trợ cải thiện chức năng não và kết nối thần kinh.
Nhờ đó phục hồi và duy trì nhịp sinh học khỏe mạnh, góp phần nâng cao chất lượng giấc ngủ, đồng thời phòng ngừa các bệnh lý thần kinh và mạch máu não nguy hiểm, bao gồm: đau đầu, chóng mặt, suy giảm trí nhớ, tai biến mạch máu não… Khi giấc ngủ đi vào nề nếp, cả tinh thần và thể chất đều tràn trề năng lượng, bạn sẽ thấy những cơn ngáp ngủ dần biến mất.
Không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao, bạn chỉ cần vận động thể chất đều đặn mỗi ngày với những chuyển động nhỏ, bài tập ngắn và đơn giản cũng giúp cơ thể thư giãn, tăng lưu thông máu và giảm mệt mỏi. Những thay đổi tích cực này sẽ xua tan cơn buồn ngủ và chấm dứt đợt ngáp dài.
Kiểm soát tốt căng thẳng vừa giúp ngủ ngon vào ban đêm, vừa giảm mệt mỏi vào ban ngày, đưa cơ thể vào “chế độ” hưng phấn và sảng khoái, đẩy lùi dần những cơn ngáp liên tục. Bạn có thể giảm căng thẳng, stress thông qua hoạt động thiền, hít thở sâu, nghe nhạc, viết nhật ký trước khi đi ngủ…
Như đã phân tích, thiếu hụt dưỡng chất có thể dẫn đến buồn ngủ và ngáp không kiểm soát. Bởi vậy, xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng từ những thực phẩm tươi sạch cũng là cách giúp bạn hạn chế số lần ngáp trong ngày.
Tạo những khoảng nghỉ ngơi hợp lý trong quá trình làm việc hoặc học tập giúp cơ thể được thả lỏng và đầu óc trở nên thư thái hơn. Khi tinh thần và thể chất có sự chuyển biến tích cực, bạn sẽ ít “gặp” hiện tượng ngáp ngủ hơn hẳn.
Nếu ngáp nhiều được xác định là có liên quan đến bệnh lý, chúng ta cần tập trung điều trị và kiểm soát căn bệnh đó. Lúc này, tuân theo phác đồ chữa bệnh của bác sĩ là giải pháp tốt nhất để bạn nhanh chóng chấm dứt hoàn toàn triệu chứng ngáp liên tục.
Ngáp nhiều do đâu và ngáp nhiều là bệnh gì đã được làm sáng tỏ. Điều bạn cần làm là theo dõi tần suất của cơn ngáp cũng như các triệu chứng đi kèm để kịp thời tham vấn bác sĩ, từ đó có giải pháp khắc phục phù hợp và hiệu quả nhất.
