Nám da là biểu hiện của rối loạn sắc tố, gây ảnh hưởng không nhỏ đến thẩm mỹ đối với cả phụ nữ và nam giới. Các vết nám không dễ loại bỏ hoàn toàn, bạn cần biết cách nhận diện và xử lý đúng cách. ECO Pharma sẽ cùng bạn tìm hiểu nguyên nhân gây nám da và các phương pháp điều trị hiệu quả qua bài viết sau.

Dấu hiệu nhận biết làn da bị nám
Nám da là hiện tượng rối loạn sắc tố da phổ biến, có thể xuất hiện ở cả nam giới và phụ nữ. Các vết nám thường xuất hiện ở các vùng da như má, môi, trán, mũi.
Rất nhiều người nhầm lẫn giữa tàn nhang và nám da. Tàn nhang mặc dù cũng là kết quả của sự tăng sắc tố da nhưng màu sắc thường nhạt hơn. Nó đậm màu vào mùa hè, nhạt hơn vào mùa đông. Nám da phát triển thành các đốm sắc tố nâu đậm đến xám hoặc từng mảng nâu, khó điều trị và dễ tái phát.
Nguyên nhân gây nám da mặt dễ nhận biết
Rối loạn sắc tố thứ phát là một trong những nguyên nhân chính gây ra nám da, bắt nguồn từ cả yếu tố đinh lẫn ngoại sinh. Dưới đây là một số nguyên nhân gây nám da phổ biến:
1. Nguyên nhân gây ra nám da từ bên trong
Nám da nội tiết, còn được gọi là nám chân sâu thường xuất hiện dưới dạng các đốm sắc tố tập trung, hình thành các nốt tròn trên bề mặt da. Chúng không chỉ nằm ở lớp bề mặt mà còn ăn sâu vào các lớp da bên dưới, đặc biệt là lớp màng đáy của lớp thượng bì, thậm chí đôi khi lan xuống tận lớp trung bì.
Nguyên nhân hình thành nám từ bên trong thường đa dạng và phức tạp.
1.2. Nám da do di truyền
Di truyền là một trong những nguyên nhân gây nám da mặt hàng đầu. Trong các gia đình, nếu bố mẹ mắc phải tình trạng nám, khả năng con cái cũng bị nám là rất cao. Ngoài ra, nám da mặt cũng thường gặp hơn ở những người thuộc dân tộc châu Á, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và châu Mỹ La tinh.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy, tỷ lệ người mắc nám da do di truyền có thể lên tới 20% - 70% cho thấy rõ vai trò của gen trong việc phát triển tình trạng nám da. (1)
1.2. Nguyên nhân gây nám do nội tiết tố thay đổi
Rối loạn nội tiết tố cũng có thể là một trong những nguyên nhân bị nám da mặt, đặc biệt phổ biến ở phụ nữ. Các giai đoạn như dậy thì, mang thai, chu kỳ kinh nguyệt không đều hoặc giai đoạn tiền mãn kinh đều ảnh hưởng đáng kể đến quá trình sản xuất nội tiết tố estrogen trong cơ thể. Rối loạn nội tiết tố kích thích sản sinh melanin quá mức từ đó gây ra tình trạng nám da.
Xem thêm: Nám da ở tuổi dậy thì
1.3. Thiếu hụt các dưỡng chất cần thiết cho da
Vitamin đóng một vai trò thiết yếu trong việc duy trì và cải thiện sự khỏe mạnh của da. Khi cơ thể thiếu hụt các loại vitamin như A, E, C, D, B3,... làn da sẽ dễ bị thâm nám, kích ứng và không đều màu.
Bên cạnh đó, collagen, một thành phần quan trọng đối với tế bào da, giúp tăng cường độ liên kết giữa các mô và duy trì độ đàn hồi cho da. Thường thì từ độ tuổi 25 trở đi, phụ nữ bắt đầu đối mặt với các vấn đề lão hóa da và nám da do lượng collagen trong cơ thể giảm dần.
1.4. Nguyên nhân nám do sử dụng thuốc
Nhiều loại thuốc như thuốc kháng sinh, kháng viêm, thuốc lợi tiểu, retinoids, thuốc giảm đường huyết, thuốc chống loạn thần... có thể làm tăng độ nhạy cảm của da đối với ánh nắng mặt trời. Khi sử dụng những loại thuốc này trong thời gian dài, da có thể phản ứng bằng cách phát triển nám, tàn nhang như một cách để tự bảo vệ.
1.5. Mắc bệnh về tuyến giáp
Các vấn đề liên quan đến tuyến giáp có thể làm tăng nguy cơ bị nám lên đến 4 lần. Mặc dù cơ chế cụ thể mà hormone tuyến giáp gây nám da vẫn chưa được hiểu rõ, một số nghiên cứu chỉ ra rằng có thể liên quan đến tình trạng cường giáp. Nguy cơ nám da có thể xuất phát từ việc hai hormone ACTH và MSH kích thích các thụ thể Melanocortin trong tế bào hắc tố từ đó dẫn đến sự hình thành hắc sắc tố trên da. (2)
2. Nguyên nhân gây nám da do yếu tố bên ngoài
Không chỉ các nguyên nhân nội tại, nhiều yếu tố từ môi trường xung quanh cũng góp phần tạo nên cơ chế tác động, làm tăng khả năng hình thành các vết nám.
2.1. Ánh sáng mặt trời là nguyên nhân gây ra nám
Tia cực tím (UV) từ ánh sáng mặt trời gây ra quá trình oxy hóa lipid trong tế bào đáy da, tạo ra các gốc tự do và thúc đẩy quá trình sản xuất melanin ở các tế bào hắc tố. Đây là lý do tại sao vào mùa hè, da dễ bị sạm đen hơn do ánh nắng mạnh và chỉ số tia cực tím cao.
Tia cực tím thường mạnh nhất trong khoảng từ 11 giờ trưa đến 3 giờ chiều. Khi ra ngoài, bạn nên sử dụng kem chống nắng và mặc quần áo dài tay có khả năng chống UV để bảo vệ da khỏi nám.
2.2. Môi trường làm việc có nhiệt độ cao dễ gây sạm nám
Môi trường làm việc với nhiệt độ cao có thể gây ra tình trạng sạm nám da. Nhiệt độ cao từ môi trường bên ngoài khiến các mạch máu dưới da giãn ra dẫn đến tình trạng da ửng đỏ và làm tăng nguy cơ nám da, cũng như làm trầm trọng thêm tình trạng nám hiện có. Ngoài ra, sức nóng cũng có thể gây viêm da và kích thích sản xuất hắc sắc tố.
Hơn nữa, nhiệt độ cao còn khiến lỗ chân lông mở rộng, cho phép bụi bẩn và dầu thừa tích tụ, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây ra mụn trứng cá, mụn bọc và nhiều vấn đề da khác.
>>>Xem thêm: Nám da do nấu ăn khi nào xảy ra?
2.3. Da tiếp xúc với hóa chất nhiều dễ gây nám
Các loại hóa chất có thể gây hại như phụ gia trong thực phẩm, các chất tẩy rửa, thuốc điều trị bệnh, thuốc làm tóc, dầu mỡ, than đá, hóa màu sử dụng trong ngành công nghiệp,... Những hóa chất này có thể thẩm thấu qua da hoặc vào cơ thể qua đường tiêu hóa, hô hấp từ đó tăng cường phản ứng của da với ánh sáng mặt trời ở các vùng da dẫn đến tình trạng da sạm màu theo thời gian.
2.4. Dùng mỹ phẩm chứa hóa chất có hại cho da
Sử dụng các loại mỹ phẩm làm trắng da chất lượng kém, chứa hóa chất tẩy da có thể dẫn đến tình trạng bào mòn da, bóc tách lớp bì, khiến da ngày càng mỏng đi. Khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mà không có sự bảo vệ đúng cách, tia cực tím sẽ ảnh hưởng trực tiếp lên các tế bào biểu bì non yếu (da non) gây ra hiện tượng bỏng, sạm da, nám, lão hóa sớm,…
Xem thêm: Nám da do mỹ phẩm phải làm sao?
2.5. Sở thích ăn uống có thể làm da bị nám
Có thể bạn không ngờ đến chế độ ăn uống cũng có thể trở thành lý do bị nám da. Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của làn da. Thói quen sử dụng thường xuyên các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá hoặc chế độ ăn quá nhiều đường cũng như việc tiêu thụ nhiều gia vị cay nóng có thể làm cho tình trạng nám da trở nên tồi tệ hơn.
2.6. Chế độ sinh hoạt, ngủ nghỉ không khoa học
Lối sống không lành mạnh như việc thức khuya, ngủ không đủ giấc, ít hoạt động thể chất, làm việc quá sức đi kèm với căng thẳng, lo âu thường xuyên có thể gây rối loạn hệ thần kinh thực vật và rối loạn nội tiết tố trong cơ thể. Những yếu tố này đều là những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng nám và tàn nhang.
2.7. Bị căng thẳng, mất ngủ kéo dài
Stress và căng thẳng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của não mà còn gây rối loạn trong quá trình sản xuất estrogen và một số hormone khác trong cơ thể. Sự mất cân bằng này tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển của nám da.
Xem thêm: Serum xóa nám tan nhang
Những đối tượng dễ bị nám da bạn nên biết
Có một số đối tượng dễ bị nám da hơn người khác. Đây là những nhóm người cần chú ý đặc biệt:
- Người làm việc trong môi trường nắng nóng, nhiệt độ cao.
- Người thường xuyên tiếp xúc với các thiết bị điện tử.
- Người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất ảnh hưởng đến da.
- Người lạm dụng mỹ phẩm làm trắng da.
- Phụ nữ sau sinh.
- Người hay bị căng thẳng, mất ngủ.
Xem thêm: Danh sách thuốc điều trị nám chân sâu
Phân loại nám theo lâm sàng
Một số phân loại nám theo chẩn đoán lâm sàng giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này:
1. Nám đinh (nám đốm, nám chân sâu)
Nám đinh là chân nám nằm ở lớp đáy thượng bì, có khi lan xuống trung bì. Nám đinh thường xuất hiện trên khuôn mặt, đặc biệt là ở hai bên má. Điểm đặc trưng của nám đinh không phải là những mảng nhỏ riêng lẻ mà là các vết đốm không đồng nhất về kích thước và màu sắc.
Phần trung tâm của những đốm nám này thường đậm hơn so với vùng xung quanh. Nguyên nhân gây nám đinh xuất phát từ yếu tố bên trong như rối loạn nội tiết tố và thường khó điều trị hơn các loại nám khác.
2. Nám thông thường (nám mảng)
Loại nám này khi xuất hiện trên da thường tạo thành từng mảng lớn với màu sắc từ nâu nhạt đến nâu đậm. Nám mảng thường xuất hiện nhiều ở gò má và có thể lan rộng trên mặt, ngày càng sậm màu. Đây là dạng nám phổ biến ở phụ nữ Việt Nam, chủ yếu nằm ở lớp da ngoài cùng và được coi là dễ điều trị hơn nám đinh.
Nguyên nhân nám mảng hình thành do tác động từ các yếu tố bên ngoài như ánh nắng mặt trời, chế độ ăn, môi trường sống và tình trạng dùng thuốc,...
3. Nám hỗn hợp
Nám hỗn hợp là sự kết hợp của nám đinh và nám mảng. Nám có chân nằm sâu tại trung bì giống nám đinh, xuất hiện thành mảng ở các vị trí trên da.
Xem thêm: Cách phân biệt nám mảng và nám chân sâu
Nên điều trị nám như thế nào hiệu quả?
Trong trường hợp nguyên nhân gây nám da do thay đổi nội tiết tố như khi mang thai hoặc sử dụng thuốc tránh thai có khả năng tình trạng nám sẽ tự giảm đi sau khi sinh hoặc khi bạn ngừng sử dụng thuốc. Trong những trường hợp này, không cần can thiệp kỹ thuật để loại bỏ nám.
Mặt khác, đối với các loại nám cần can thiệp điều trị, sẽ có một số phương pháp được bác sĩ da liễu chỉ định như sau:
1. Sử dụng thuốc điều trị nám da
Để loại bỏ nám da hiệu quả, bạn cần tuân thủ loại thuốc và liều lượng mà bác sĩ chỉ định. Đây là một số loại thuốc phổ biến trong điều trị nám da:
- Hydroquinone: Hydroquinone thường là lựa chọn đầu tiên của các bác sĩ trong điều trị nám da. Thuốc này được sản xuất dưới dạng gel hoặc kem và có thể được bôi trực tiếp lên những vùng da bị nám để giúp làm sáng và đồng đều màu da. (3)
- Corticosteroid và tretinoin: Corticosteroid và tretinoin là hai loại thuốc có hiệu quả trong việc làm sáng các vùng da bị nám. Đây là hai hoạt chất trị nám phổ biến dưới dạng gel, kem hoặc lotion.
- Thuốc bôi ngoài da: Các loại thuốc bôi ngoài da chứa axit kojic hoặc axit azelaic cũng được sử dụng để điều trị nám, đặc biệt là trong việc cải thiện sắc tố da ở những vùng da tối màu.
Trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, bạn nên thảo luận với bác sĩ da liễu để xác định phương pháp điều trị phù hợp nhất dựa trên tình trạng cụ thể. Không nên tự ý sử dụng thuốc mà không có sự tư vấn của bác sĩ da liễu vì có thể dẫn đến tác dụng phụ không mong muốn.
Xem thêm: Kem điều trị nám tàn nhang
2. Can thiệp thủ thuật Y tế điều trị nám da
Trong những trường hợp điều trị nám da bằng thuốc uống hoặc kem bôi không mang lại hiệu quả rõ rệt, việc can thiệp bằng các kỹ thuật y tế sử dụng thiết bị chuyên dụng có thể được cân nhắc.
Dưới đây là một số kỹ thuật phổ biến:
- Mài da (Dermabrasion): Đây là một quy trình thẩm mỹ giúp lớp da ngoài cùng được loại bỏ, thúc đẩy lớp da mới phát triển mịn màng hơn và giảm bớt vết nám.
- Điều trị siêu mài mòn da (Microdermabrasion): Tương tự như Dermabrasion nhưng Microdermabrasion nhẹ nhàng hơn và chỉ loại bỏ một lượng nhỏ lớp da bên ngoài, giúp kích thích sự tái tạo da và giảm tình trạng nám.
- Thay da sinh học (Chemical Peel): Trong quy trình này, các chuyên gia da liễu sẽ sử dụng dung dịch hóa chất có tác dụng kích thích lớp da bên ngoài bong ra và tái tạo lớp da mới để thoa lên da.
- Chiếu Laser (Laser Treatment): Phương pháp này sẽ sử dụng tia laser để điều trị các vùng da bị nám, giúp làm giảm bớt hoặc loại bỏ vết nám. Có nhiều loại laser khác nhau, mỗi loại có cách thức và mục đích sử dụng riêng.
Những phương pháp trên đều đòi hỏi sự can thiệp của các chuyên gia da liễu có chuyên môn và kinh nghiệm. Việc tự ý thực hiện tại nhà sẽ không mang lại hiệu quả mà còn có thể gây hại cho da và sức khỏe. Hơn nữa, việc đảm bảo vệ sinh và khử trùng các thiết bị là vô cùng quan trọng để ngăn chặn nguy cơ nhiễm trùng. Vì vậy bạn nên đi khám da liễu và thảo luận với bác sĩ để tìm ra phương pháp phù hợp và an toàn nhất cho tình trạng nám của bạn.
Xem thêm: Cách làm mặt nạ lòng đỏ trứng gà trị nám
Nám da có phòng ngừa sớm được không?
Hình thành nám da có sự tham gia của rất nhiều yếu tố nội sinh và ngoại sinh, do đó để phòng ngừa nám da cần rất nhiều nỗ lực. Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa hiệu quả:
- Luôn chống nắng cho da: Khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, bạn nên sử dụng kem chống nắng và mặc quần áo che chắn cẩn thận để bảo vệ làn da khỏi tác động của tia UV.
- Chú ý chế độ ăn uống: Nên hạn chế rượu bia, thuốc lá và cà phê, thay vào đó tăng cường ăn các thực phẩm tốt cho da như quả bơ, omega-3, óc chó, hạt hướng dương, nho, rau xanh, quả mọng và bổ sung vitamin D từ thịt, ngũ cốc, cá nhiều dầu, trứng…
- Cẩn thận khi sử dụng các loại thuốc: Hãy cẩn trọng khi sử dụng bất cứ loại thuốc nào và chỉ sử dụng đúng liều lượng theo chỉ định của bác sĩ.
- Xây dựng lối sống lành mạnh: Ngủ đủ giấc và ngủ sớm, uống đủ nước mỗi ngày, tránh áp lực, lo lắng và căng thẳng sẽ giúp bạn hạn chế được nám da.
- Cẩn thận khi sử dụng mỹ phẩm: Nếu bạn có làn da dễ bị dị ứng với mỹ phẩm, hãy chọn những sản phẩm lành tính, ít kích ứng. Nên khám da liễu để được tư vấn sản phẩm phù hợp với cơ địa của bạn.
Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cung cấp dịch vụ điều trị nám da với nhiều ưu điểm nổi bật. Bệnh viện được trang bị các thiết bị hiện đại, nhập khẩu chính hãng từ các nước như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, bao gồm máy soi da, điện di, lăn kim, laser và nhiều thiết bị khác. Đội ngũ bác sĩ và nhân viên y tế tại đây giàu kinh nghiệm, cam kết mang đến cho bệnh nhân những dịch vụ điều trị, chăm sóc và thẩm mỹ da với chất lượng cao và hiệu quả tối ưu.
Nám da không gây hại cho sức khỏe nhưng lại ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sự tự tin của bạn. Hiểu rõ nguyên nhân gây nám da và cơ chế hình thành nám sẽ giúp bạn biết cách loại bỏ và ngăn ngừa nám hiệu quả. Ngoài ra, khi phát hiện bất kỳ vấn đề nào với làn da, nên đến gặp bác sĩ da liễu để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh tự chữa trị tại nhà hoặc tìm đến những cơ sở làm đẹp không uy tín.





