Ngứa da dai dẳng không kèm phát ban, đặc biệt ở tay, chân và lòng bàn tay/bàn chân do bệnh gan thường nặng hơn khi trời nóng, vào ban đêm. Mức độ sẩn ngứa do gan thường phản ánh độ nghiêm trọng của bệnh gan. Cùng ECO Pharma tìm hiểu rõ ngứa da do bệnh gan do đâu, cách điều trị và phòng ngừa ở bài viết dưới đây.

Sẩn ngứa do gan là gì?
Sẩn ngứa do gan là tình trạng ngứa da kéo dài xuất phát từ rối loạn chức năng gan không do nguyên nhân da liễu hoặc dị ứng thông thường. Đây là phản ứng của hệ thần kinh cảm giác dưới da khi các chất như muối mật, độc tố, histamin bị ứ đọng trong máu do gan không đào thải được bình thường.
Có thể hiểu rõ hơn là khả năng lọc và loại bỏ độc tố của gan bị suy giảm làm chất độc tích tụ trong máu, kích thích đầu mút thần kinh cảm giác dưới da gây nên cảm giác ngứa âm ỉ, kéo dài. Sẩn ngứa do gan thường trở nên trầm trọng hơn vào mùa hè, biểu hiện rõ ở lưng, tay, chân, lòng bàn tay, lòng bàn chân và có xu hướng nặng hơn vào ban đêm.
Bệnh gan có gây ngứa không?
Bệnh gan có gây ngứa da không? Bị ngứa có phải bệnh gan? Như đã đề cập sẩn ngứa là một biểu hiện sớm của người mắc bệnh gan nhưng dễ bị bỏ qua. Gan là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng trong việc chuyển hóa dinh dưỡng, tổng hợp protein, sản xuất dịch mật và đặc biệt là thải độc. Khi gan bị tổn thương khả năng thải độc và dẫn lưu mật bị suy giảm sẽ gây ứ đọng các chất độc nội sinh như muối mật, bilirubin, histamin và cytokine viêm bị ứ đọng trong máu. Chúng sẽ kích thích trực tiếp (hoặc gián tiếp) các dây thần kinh cảm giác dưới da gây ra triệu chứng ngứa âm ỉ, dai dẳng đặc biệt là vào ban đêm.
Một số bệnh gan thường gây ngứa bao gồm như xơ gan mật nguyên phát (PBC), viêm đường mật xơ hóa nguyên phát (PSC), viêm gan mạn, gan nhiễm mỡ và các hội chứng rối loạn chuyển hóa bilirubin như Dubin - Johnson hoặc Rotor. Theo nghiên cứu trên Tạp chí Gan học - Journal of Hepatology (EASL, 2021) có đến 69% bệnh nhân mắc xơ gan mật nguyên phát bị ngứa da mạn tính (1). Nhiều người bệnh mô tả mức độ ngứa ở mức trung bình đến nặng làm suy giảm rõ rệt chất lượng sống. Quỹ Gan Mỹ - American Liver Foundation cũng cảnh báo ngứa da không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu sớm của bệnh gan nhưng lại thường bị bỏ qua.
Ngoài cơ chế bệnh lý do rối loạn chức năng gan, một số yếu tố môi trường và lối sống cũng góp phần thúc đẩy tình trạng sẩn ngứa. Chẳng hạn như mùa hè - thời điểm mà thời tiết nắng nóng, ô nhiễm môi trường và hoạt động tuyến mồ hôi tăng cao làm nặng thêm cảm giác ngứa ở người có chức năng gan suy giảm.
Sẩn ngứa do gan có tính chất tái phát dai dẳng, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, giấc ngủ và chất lượng sống của người bệnh. Trong một số trường hợp còn là dấu hiệu cảnh báo giai đoạn tiến triển của bệnh lý gan nghiêm trọng như xơ gan mật, viêm gan mạn, hội chứng ứ mật trong gan. Vì vậy khi gặp tình trạng ngứa kéo dài trên hai tuần không đáp ứng với thuốc kháng histamin thông thường hoặc kèm theo các triệu chứng như vàng da, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, người bệnh nên đi khám và kiểm tra chức năng gan để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Nguyên nhân gây ngứa do bệnh gan
Bệnh gan có gây ngứa da không? Mặc dù cơ chế gây ngứa chính xác vẫn chưa được làm rõ nhưng các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thuyết về nguyên nhân gây sẩn ngứa do gan. Dưới đây là thông tin chi tiết về các yếu tố được cho là liên quan.
1. Ứ đọng muối mật
Một trong những cơ chế phổ biến gây ngứa ở bệnh nhân gan là sự ứ đọng muối mật trong tuần hoàn máu và dưới da. Ở trạng thái bình thường gan tổng hợp axit mật và chuyển hóa thành muối mật - thành phần thiết yếu trong quá trình tiêu hóa chất béo. Tuy nhiên ở những người mắc bệnh gan (đặc biệt là xơ gan ứ mật nguyên phát, viêm đường mật xơ hóa…), chức năng bài tiết mật bị đình trệ khiến muối mật tích tụ lại trong cơ thể đặc biệt là dưới da.
Theo một bài báo đánh giá năm 2022 bệnh gan có thể làm tăng muối mật, những chất này tích tụ dưới da và gây ngứa (2). Một số nghiên cứu khác gợi ý rằng nồng độ bilirubin (một sắc tố mật) tăng cao bất thường trong máu cũng có thể kích thích các tế bào thần kinh cảm giác ngứa ngoại vi, làm tăng cảm giác ngứa ở người bệnh gan. Tuy nhiên cần lưu ý rằng không phải tất cả người bệnh có mức muối mật cao đều xuất hiện ngứa; và mức độ ngứa không tỷ lệ thuận với nồng độ muối mật trong máu.
2. Tăng nồng độ histamin
Bệnh sẩn ngứa do gan có liên quan đến nồng độ histamin trong máu tăng cao. Đây là một amin sinh học tự nhiên tham gia điều hòa miễn dịch và phản ứng viêm. Khi gan suy yếu khả năng chuyển hóa và đào thải histamin bị rối loạn làm chất này tích tụ trong máu kích thích các thụ thể cảm giác trên da gây cảm giác ngứa mạn tính dai dẳng. Theo nghiên cứu trên Tạp chí khoa học Molecular Pain (2008) histamin là tác nhân nội sinh gây ngứa chủ yếu mặc dù cơ chế chi tiết vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu (3). Tạp chí Liver International (11/2024) cũng dẫn một nghiên cứu cho rằng các bệnh nhân gan mạn giai đoạn tiến triển thường có nồng độ histamin huyết tương tăng cao; đồng thời mức histamin cao còn có liên quan độc lập đến nguy cơ suy gan cấp hoặc tử vong. Ngoài ra histamin cũng gây giãn mạch ngoại vi mạnh, làm rối loạn tuần hoàn máu - một đặc điểm thường gặp ở bệnh gan giai đoạn cuối. (4)
Đặc điểm của cơn ngứa do tăng histamin là thường xuất hiện nhiều vào chiều tối hoặc ban đêm; lan rộng toàn thân; gây ngứa sâu dưới da mà không kèm ban đỏ hay mề đay, khó xác định vị trí rõ ràng và thường đáp ứng kém hoặc kháng trị đối với thuốc kháng histamin thông thường.
3. Tăng enzyme ALP
Một nguyên nhân gây sẩn ngứa ở người mắc bệnh gan là sự gia tăng của enzyme ALP trong máu. Chỉ số xét nghiệm nồng độ ALP tăng cao đặc biệt trong bệnh gan có thể là dấu hiệu cho thấy tình trạng ứ mật - tức là dòng chảy của mật từ gan ra ruột bị tắc nghẽn. Như đã đề cập ứ mật gây ra cảm giác ngứa ở lòng bàn tay, bàn chân, ngực, lưng và kèm theo các dấu hiệu khác như vàng da, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, mệt mỏi kéo dài.
Nồng độ ALP bình thường ở người trưởng thành dao động khoảng 20 IU/L - 140 IU/L (tùy phòng xét nghiệm). Do đó một giá trị ALP cao hơn bình thường cần được diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể và so sánh với các chỉ số gan mật liên quan khác. Cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp tăng ALP đều do gan. Một số bệnh lý về xương như còi xương, bệnh Paget xương hoặc một số tình trạng hiếm gặp khác cũng có thể làm mèn ALP tăng cao. Vì vậy để xác định được đúng nguyên nhân gây ngứa, không có cách nào khác là làm các xét nghiệm đặc biệt là xét nghiệm chẩn đoán phân biệt. (5)
4. Tích tụ độc tố trong cơ thể
Tích tụ độc tố là một cơ chế quan trọng gây ngứa ở người bệnh gan. Do gan suy giảm chức năng thải độc tự nhiên các chất độc hại như ammoniac, bilirubin và sản phẩm chuyển hóa từ vi khuẩn đường ruột không được lọc bỏ hiệu quả, tích tụ trong máu, kích thích các thụ thể cảm giác dưới da gây ra cảm giác ngứa âm ỉ, khó chịu và thường không khu trú rõ ràng.
Ngoài ra độc tố còn làm tổn thương hàng rào bảo vệ da gây khô sần dễ kích ứng, tăng cảm giác nóng rát, làm tình trạng ngứa kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh.
Triệu chứng sẩn ngứa do gan
Sẩn ngứa do gan thường có biểu hiện đặc trưng là các nốt sẩn hoặc mảng mẩn đỏ nổi trên bề mặt da có giới hạn rõ. Ở giai đoạn đầu các nốt mẩn thường nhỏ li ti khu trú ở một vùng nhất định; sau đó có thể lan rộng và kết hợp thành các mảng lớn với mật độ dày, bề mặt cứng. Tình trạng này thường được gọi là nổi mề đay hoặc mày đay.
Khác với mề đay do dị ứng cơn ngứa trong bệnh gan thường âm ỉ, kéo dài và có xu hướng tăng lên vào chiều tối hoặc ban đêm. Người bệnh mô tả cảm giác ngứa như “ngứa sâu dưới da” kèm theo cảm giác nóng rát, khó xác định vị trí rõ ràng. Những vùng da thường bị ảnh hưởng bao gồm lòng bàn tay, bàn chân, ngực và lưng. Mức độ ngứa thường tăng cao khi trời lạnh, gió nhiều hoặc sau khi tắm nước lạnh.
Tuy nhiên chỉ dựa vào các triệu chứng trên là chưa đủ để xác định bị ngứa có phải bệnh gan không. Nếu là ngứa thông thường thì các triệu chứng sẽ thuyên giảm sau vài giờ hoặc biến mất khi yếu tố kích thích không còn; nếu ngứa da do bệnh gan thì sẽ kéo dài, tái đi tái lại và không đáp ứng tốt với thuốc kháng histamin thông thường. Tốt nhất người bệnh nên đi khám chuyên khoa.
Ngoài các biểu hiện trên da người bệnh gan còn có thể gặp phải các triệu chứng toàn thân khác như:
- Mệt mỏi, khó chịu.
- Giảm cảm giác ngon miệng, ăn uống kém, khó tiêu.
- Đau tức âm ỉ vùng hạ sườn phải, đôi khi lan lên vai phải.
- Vàng da và vàng mắt, nước tiểu đậm màu, có thể kèm theo phân bạc màu.
- Dễ chảy máu chân răng, xuất hiện các mảng bầm tím trên da khi va chạm nhẹ.
Các bệnh lý gan thường gây ngứa da
Bệnh gan có gây ngứa da không? Như đã phân tích ngứa da là một biểu hiện phản ánh tình trạng tổn thương chức năng gan hoặc rối loạn dẫn lưu mật. Dưới đây là một số bệnh lý gan phổ biến nhất có thể gây ngứa kéo dài, khó chịu cho người bệnh:
1. Viêm gan mạn tính
Viêm gan virus B hoặc C mạn tính là nguyên nhân gây tổn thương gan kéo dài. Khi virus tồn tại lâu ngày trong cơ thể làm tổn thương nhu mô gan sẽ gây viêm dai dẳng, xơ hóa mô gan và rối loạn chức năng bài tiết mật.
Ngứa da trong viêm gan mạn tính thường xuất hiện ở giai đoạn virus hoạt động mạnh hoặc khi gan bắt đầu chuyển sang giai đoạn xơ hóa. Người bệnh cảm thấy ngứa âm ỉ, không khu trú rõ ràng thường là vào buổi tối. Mức độ ngứa tăng lên khi axit mật, bilirubin hoặc histamin bị tích tụ trong máu do gan không đào thải được kịp thời.
2. Xơ gan
Xơ gan là giai đoạn cuối của nhiều bệnh gan mạn tính, cấu trúc gan đã bị thay thế bằng mô sẹo; chức năng gan bị suy giảm nghiêm trọng nhất là khả năng dẫn lưu mật. Ở giai đoạn xơ gan mật nguyên phát hoặc xơ gan do viêm gan virus ứ mật nặng khiến axit mật tích tụ trong máu gây ngứa toàn thân dữ dội; đôi khi còn khiến người bệnh mất ngủ hoặc gãi đến chảy máu. Ngứa da ở giai đoạn này cảnh báo gan đã bị suy giảm chức năng nghiêm trọng cần được điều trị để phòng ngừa biến chứng như xuất huyết tiêu hóa, hôn mê gan hoặc suy gan cấp.
3. Ứ mật
Ứ mật là tình trạng dòng chảy của mật từ gan đến ruột bị cản trở gây tích tụ muối mật và bilirubin trong máu. Ứ mật có thể do bệnh lý trong gan (như viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, viêm gan ứ mật) hoặc ngoài gan (như sỏi đường mật, u đầu tụy, u gan chèn ép).
Triệu chứng ngứa thường lan rộng toàn thân đặc biệt ở lòng bàn tay, bàn chân và lưng; kèm theo đó là các dấu hiệu vàng da, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu. Ở trường hợp nặng ngứa do ứ mật có thể khó điều trị bằng thuốc thông thường và chỉ cải thiện khi giải quyết được nguyên nhân nền (như phẫu thuật lấy sỏi, đặt stent dẫn lưu mật...).
4. Gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ (đặc biệt là thể không do rượu) làm suy giảm chức năng gan khiến độc tố và axit mật tích tụ trong cơ thể gây ngứa nhẹ nhưng kéo dài. Ngứa trong gan nhiễm mỡ thường không quá dữ dội nhưng âm ỉ, tái đi tái lại, nhất là ở người béo phì, ít vận động, ăn nhiều đồ ngọt hoặc uống rượu.
Điều trị sẩn ngứa do bệnh gan
Mặc dù cơ chế chính xác gây ra ngứa ở bệnh nhân gan vẫn chưa được biết rõ hoàn toàn nhưng các bác sĩ vẫn áp dụng một số phương pháp điều trị phổ biến để giúp bệnh nhân giảm bớt sự khó chịu.
Dưới đây là các phương pháp điều trị sẩn ngứa do bệnh gan thường được sử dụng:
1. Điều trị nguyên nhân gây ngứa
Ngứa da do gan là biểu hiện thứ phát xảy ra khi chức năng gan bị suy giảm. Để điều trị dứt điểm tình trạng này, bác sĩ cần chẩn đoán chính xác bệnh lý gan nền và đưa ra phác đồ điều trị tập trung xử lý nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ điều trị triệu chứng.
Dưới đây là một số hướng điều trị theo nguyên nhân cụ thể:
- Viêm gan virus B hoặc C: Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kháng virus đặc hiệu (như tenofovir, entecavir cho viêm gan B hoặc sofosbuvir cho viêm gan C) với tác dụng ức chế sự nhân lên của virus, giảm viêm gan, cải thiện hoạt động gan và làm thuyên giảm triệu chứng ngứa da.
- Xơ gan mật nguyên phát hoặc ứ mật do bệnh lý đường mật: Phác đồ điều trị thường bao gồm thuốc như axit ursodeoxycholic (UDCA) để cải thiện dòng chảy mật. Nếu có sỏi mật hoặc khối u chèn ép đường mật có thể cần can thiệp phẫu thuật hoặc dẫn lưu mật để tái thông dòng mật giúp giảm kích ứng thần kinh cảm giác dưới da và cải thiện triệu chứng ngứa.
- Gan nhiễm mỡ, xơ gan do rượu hoặc béo phì: Hướng điều trị ở trường hợp này là thay đổi lối sống (giảm cân, kiêng rượu bia, ăn ít chất béo) kết hợp thuốc hỗ trợ tế bào gan. Khi giảm áp lực chuyển hóa cho gan triệu chứng ngứa sẽ thuyên giảm rõ rệt.
- Ung thư gan hoặc khối u trong gan: Các khối u gan gây tắc nghẽn đường mật trong gan cần được can thiệp sớm bằng hóa trị, nút mạch hoặc phẫu thuật nếu có chỉ định để giải phóng dòng mật giúp cải thiện chức năng gan và kiểm soát ngứa.
2. Dùng thuốc
Khi tình trạng ngứa kéo dài gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày bác sĩ có thể chỉ định người bệnh một số loại thuốc để cải thiện triệu chứng. Bao gồm như :
Thuốc uống kê đơn:
- Cholestyramine (Prevalite): Đây là thuốc hoạt động bằng cách gắn kết muối mật ở ruột và giảm hấp thu chúng trở lại vào máu giúp ngăn chặn cơ chế gây ngứa do muối mật. Người bệnh cần dùng thuốc Cholestyramine cách với các thuốc khác vài giờ để tránh giảm hiệu quả hấp thu.
- Rifampicin (Rifadin): Đây là loại thuốc kháng sinh có khả năng điều hòa enzyme gan được dùng trong một số trường hợp ngứa nặng không đáp ứng với điều trị cơ bản. Tuy nhiên việc dùng Rifampicin cần được bác sĩ theo dõi thường xuyên do nguy cơ gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng như viêm gan hoặc suy thận.
- Naltrexone (Vivitrol): Đây là một chất đối kháng opioid giúp giảm ngứa do bệnh gan được cân nhắc dùng trong trường hợp đặc biệt dưới sự theo dõi sát sao bởi bác sĩ
- Sertraline (Zoloft): Thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) có thể giúp giảm ngứa mãn tính thông qua việc điều hòa các tín hiệu thần kinh liên quan đến cảm giác ngứa. Một số thuốc SSRI khác như Fluoxetine (Prozac) cũng có thể được xem xét.
Thuốc bôi ngoài da: Nếu ngứa ở mức độ nhẹ và khu trú người bệnh có thể thử dùng một số sản phẩm thuốc bôi ngoài da, chẳng hạn như kem dưỡng ẩm chứa 1% menthol có tác dụng làm mát và dịu da; hoặc các sản phẩm không kê đơn khác như kem chứa corticosteroid hoặc chất ức chế calcineurin. Người bệnh nên hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm bôi ngoài da nào.
Thuốc kháng histamin (cho giấc ngủ): Mặc dù các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thuốc kháng histamin không thực sự hiệu quả trong việc điều trị nguyên nhân gây ngứa do bệnh gan nhưng loại thuốc này có thể được kê đơn giúp người bệnh dễ ngủ hơn bằng cách gây buồn ngủ, đặc biệt là khi ngứa làm mất ngủ.
3. Thay đổi lối sống
Nhiều bệnh lý gan như gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu, xơ gan thường do lối sống không lành mạnh. Vì vậy việc điều chỉnh lối sống cũng là yếu tố quan trọng giúp cải thiện chức năng gan và giảm triệu chứng ngứa da. Người bệnh cần kiêng rượu bia hoàn toàn vì ethanol là chất gây độc trực tiếp lên tế bào gan và làm tăng phản ứng viêm mạn tính. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, ưu tiên tiêu thụ các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa từ rau xanh, trái cây và các loại hạt giúp hỗ trợ quá trình tái tạo gan; Hạn chế tiêu thụ đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực ăn chế biến sẵn, đường và tinh bột tinh luyện.
Nếu thừa cân người bệnh cần thực hiện giảm cân khoa học bằng cách tập luyện thể thao mỗi ngày giúp giảm nguy cơ viêm và xơ hóa gan. Ngoài ra ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái, giảm căng thẳng cũng giúp phục hồi chức năng gan và hạn chế ngứa da tái phát. (6)
4. Chăm sóc da
Để giúp giảm triệu chứng ngứa da do bệnh gan người bệnh cũng cần điều chỉnh một số thói quen chăm sóc da. Cụ thể là cần tránh gãi tại vị trí ngứa vì làm trầy xước da gây nhiễm trùng. Bạn nên cắt ngắn móng tay, mặc quần áo dài tay hoặc đeo găng tay để hạn chế làm tổn thương da khi gãi trong vô thức lúc ngủ.
Người bệnh cũng cần duy trì độ ẩm cho da bằng cách thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không mùi, không chứa corticoid hoặc các thành phần dễ gây kích ứng. Trong sinh hoạt hàng ngày bạn nên tắm bằng nước ấm hoặc mát thay vì nước nóng; Khi cảm giác ngứa bùng phát có thể đắp khăn lạnh để làm dịu cơn ngứa tức thời. Quần áo nên rộng, thoáng mát, tránh chất liệu thô ráp để giảm ma sát lên da; Trong điều kiện thời tiết hanh khô nên sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng để giữ da không bị mất nước; Đồng thời khi tiếp xúc với hóa chất hoặc chất tẩy rửa nên đeo găng tay bảo hộ để tránh làm da bị tổn thương thêm.
Phân biệt ngứa do bệnh gan với nguyên nhân khác
Mặc dù ngứa da do bệnh gan thường có đặc điểm riêng biệt nhưng người bệnh lại dễ nhầm lẫn với các nguyên nhân thường gặp như dị ứng, viêm da hay khô da. Dưới đây là bảng thông tin giúp người bệnh có thể tự nhận biết sơ về tình trạng này.
| Tiêu chí | Ngứa do bệnh gan | Ngứa do dị ứng | Ngứa do bệnh da liễu | Ngứa do bệnh thận |
| Vị trí ngứa | Lòng bàn tay, bàn chân, ngứa toàn thân | Bất kỳ vị trí nào tiếp xúc dị nguyên | Khu trú, có thể đối xứng hoặc lan rộng | Toàn thân, thường về đêm |
| Mức độ ngứa | Dữ dội, dai dẳng, đặc biệt về đêm | Ngứa rát, xuất hiện nhanh sau tiếp xúc | Ngứa nhiều, kèm rát, khó chịu | Ngứa âm ỉ, kéo dài |
| Biểu hiện da | Không có tổn thương da rõ rệt | Có mẩn đỏ, sưng, phát ban, nổi mề đay | Có vảy, bong tróc, viêm đỏ, nốt nước | Da khô, có thể có dấu hiệu chàm |
| Kèm triệu chứng khác | Vàng da, nước tiểu sẫm, mệt mỏi, buồn nôn | Hắt hơi, chảy nước mũi, khó thở, ngứa hoặc phù mí mắt | Da dày sừng, nứt nẻ, có thể nhiễm trùng phụ | Phù, tiểu ít, buồn nôn, chán ăn |
| Thời điểm xuất hiện | Ban đêm nhiều hơn, kéo dài | Ngay sau tiếp xúc với dị nguyên; có thể có tính chất lặp lại theo mùa | Theo từng đợt hoặc mãn tính | Ban đêm, khi suy thận nặng hơn |
| Đáp ứng thuốc kháng histamin | Kém hoặc không cải thiện rõ rệt | Cải thiện nhanh sau dùng thuốc | Có thể cải thiện tùy mức độ viêm | Kém hiệu quả, cần điều trị nguyên nhân |
Phòng ngừa bệnh về gan gây sẩn ngứa cơ thể
Để tránh tình trạng sẩn ngứa dai dẳng do các bệnh lý ở gan người bệnh cần chủ động bảo vệ và chăm sóc gan từ sớm thông qua lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Cụ thể là:
1. Bảo vệ gan bằng lối sống lành mạnh
Lối sống lành mạnh là việc cần làm để đảm bảo sức khỏe tổng thể và bảo vệ sức khỏe gan. Bạn cần bỏ hẳn rượu bia, hút thuốc lá để giảm gánh nặng cho gan; đảm bảo ngủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm và tránh thức khuya, tránh ăn đêm. Hãy duy trì tập thể dục đều đặn, nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc quá sức và kiểm soát căng thẳng để hạn chế phản ứng viêm toàn thân.
2. Ăn uống khoa học hỗ trợ chức năng gan
Bạn cần hạn chế sử dụng các thực phẩm không tốt cho gan như đồ ăn đóng gói sẵn, nhiều chất bảo quản, thức ăn chiên xào nhiều dầu mỡ, nội tạng động vật hoặc thịt đỏ giàu mỡ; Thay vào đó nên tăng cường bổ sung thực phẩm mát gan như sâm đất, rau má, râu ngô, khổ qua, lá sen, bạc hà, rau diếp cá… đồng thời duy trì nạp đủ nước mỗi ngày (2 lít nước) đặc biệt trong những ngày nắng nóng. Chế độ ăn nên giàu chất xơ, vitamin C, E và các polyphenol thực vật từ rau xanh, trái cây tươi, cá, dầu thực vật và các loại hạt như óc chó, hạt lanh cần thiết để giúp hạn chế tổn thương oxy hóa lên tế bào gan, hỗ trợ phục hồi chức năng gan và giảm triệu chứng ngứa hiệu quả hơn.
3. Kiểm soát nhiễm khuẩn và viêm gan virus
Bạn cần chủ động tiêm vắc xin viêm gan A, B tại các cơ sở tiêm chủng uy tín như Trung tâm Tiêm chủng VNVC ngay từ giai đoạn đầu đời; đồng thời tiêm bù (hoặc tiêm nhắc) khi trưởng thành nếu chưa có miễn dịch hoặc miễn dịch đang suy yếu. Đối với nhóm người thuộc nguy cơ cao như nhân viên y tế hoặc sống chung với người nhiễm virus viêm gan, nên theo dõi chức năng gan định kỳ. Nếu đã mắc viêm gan, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị để kiểm soát tải lượng virus và ngăn bệnh tiến triển sang xơ gan.
4. Thận trọng khi dùng thuốc và thảo dược
Một số loại thuốc và thảo dược chứa alcaloid hoặc flavonoid liều cao có thể gây viêm gan do thuốc nếu dùng kéo dài. Ví dụ các thuốc điều trị bệnh mạn tính như hạ mỡ máu, hạ huyết áp, kháng viêm không steroid. Vì vậy nếu có nhu cầu sử dụng thuốc hay các sản phẩm hỗ trợ gan, người bệnh nên hỏi ý kiến của bác sĩ.
5. Tập thể dục hàng ngày
Người bệnh nên duy trì hoạt động thể lực tối thiểu 150 phút mỗi tuần, ưu tiên các bài tập phù hợp thể trạng như đi bộ nhanh, đạp xe, yoga giúp kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ. Thói quen vận động đều đặn còn giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, chuyển hóa tốt hơn, giảm stress và ổn định hệ miễn dịch - gián tiếp giúp giảm viêm gan và tình trạng sẩn ngứa trên da.
6. Khám sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ là giải pháp cần thiết để phát hiện sớm các tổn thương gan. Bạn nên duy trì kiểm tra sức khỏe tổng quát ít nhất mỗi 6 tháng, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ cao như thừa cân, từng nhiễm viêm gan virus hoặc đang sử dụng thuốc điều trị kéo dài.
Thắc mắc thường gặp
Khi tìm hiểu về tình trạng sẩn ngứa do gan, bị ngứa có phải do gan không nhiều người vẫn còn một số thắc mắc chung cần được giải đáp. Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến đã được giải đáp mà người bệnh có thể tham khảo để hiểu rõ hơn.
1. Khi nào nên đi khám nếu bị sẩn ngứa kéo dài?
Người bệnh cần đi khám nếu tình trạng ngứa dai dẳng không cải thiện sau khi đã thử các biện pháp chăm sóc tại nhà; đặc biệt nếu tình trạng ngứa lan rộng toàn thân hoặc tập trung ở lòng bàn tay, bàn chân gây mất ngủ và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Nếu ngứa đi kèm các triệu chứng như vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, buồn nôn người bệnh càng cần đi khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan.
2. Vùng nào thường bị sẩn ngứa do gan?
Sẩn ngứa do gan có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể nhưng thường gặp nhất ở lòng bàn tay và lòng bàn chân. Đây là những vùng tập trung nhiều đầu mút thần kinh cảm giác nên dễ bị kích thích khi chức năng gan suy giảm. Tình trạng ngứa thường tăng vào ban đêm, lan rộng toàn thân và gây khó chịu kéo dài.
3. Ngứa do bệnh gan có chữa được không?
Tình trạng ngứa này sẽ biến mất khi khỏi bệnh gan hoặc sẽ thuyên giảm khi bệnh gan được kiểm soát tốt.
4. Ngứa da do bệnh gan có nguy hiểm không?
Ngứa da do bệnh gan không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng đến chất lượng sống và thẩm mỹ da. Vì vậy cần có biện pháp làm giảm ngứa và mờ sẹo thâm cho người bệnh.
Sẩn ngứa do gan là dấu hiệu dễ bị bỏ sót vì thường nhầm lẫn với dị ứng ngoài da. Tình trạng này xảy ra khi chức năng gan suy giảm gây ứ mật và tích tụ độc chất trong máu từ đó kích thích các đầu mút thần kinh dưới da và gây ngứa âm ỉ kéo dài nhất là về đêm. Nếu ngứa dai dẳng kèm vàng da, mệt mỏi, chán ăn người bệnh nên nghĩ đến nguyên nhân từ gan và chủ động kiểm tra sớm. Điều trị cần kết hợp kiểm soát nguyên nhân, thay đổi lối sống và theo dõi định kỳ để cải thiện triệu chứng, ngăn biến chứng nguy hiểm.





