Suy tim ở trẻ em là một tình trạng nghiêm trọng, với tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao. Trên thế giới, cứ 0,8% trẻ mắc tim bẩm sinh chào đời thì có đến 70% bị suy tim. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về các dấu hiệu, nguyên nhân cũng như cách nhận biết và kiểm soát suy tim ở trẻ em qua bài viết sau. [1]

Suy tim ở trẻ em là gì?
Bệnh suy tim ở trẻ em xảy ra khi tim gặp vấn đề về cấu trúc, chức năng, không đủ khả năng bơm oxy cho cơ thể. Các nghiên cứu mô tả suy tim ở trẻ em là hội chứng tiến triển, xuất phát từ các bất thường ở tim, gây phù nề, khó thở, chậm phát triển và giảm khả năng chịu đựng.
Dị tật tim bẩm sinh xảy ra ở 8/1000 trẻ sơ sinh, trong đó 20% tiến triển thành suy tim. Nghiên cứu đã ghi nhận chỉ 10% trẻ bị suy tim có triệu chứng rõ ràng khi điều trị tại các bệnh viện tim mạch. Bệnh cơ tim cũng khiến 10.000 - 14.000 trẻ nhập viện vì suy tim mỗi năm ở Mỹ. Trẻ dưới 1 tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cơ tim cao gấp 10 lần, trong đó 90% là bệnh cơ tim giãn nở ở trẻ.
Tỷ lệ trẻ em mắc suy tim
Suy tim ở trẻ em có nhiều điểm khác biệt so với người lớn, chủ yếu do bệnh cơ tim, bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh tim mắc phải. Tỷ lệ trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh là khoảng 0,8%, trong đó 70% có nguy cơ phát triển thành suy tim.
Tỷ lệ trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh trong các trường hợp suy tim nặng chiếm khoảng 25% - 75%, tùy vào từng khu vực. Một số dạng bệnh tim bẩm sinh dễ gây suy tim ở trẻ nhỏ như động mạch vành trái bất thường, hẹp động mạch chủ nghiêm trọng, hẹp eo động mạch chủ, bệnh tâm thất độc nhất.
Ở trẻ lớn hơn, bệnh cơ tim giãn nở là nguyên nhân chính gây suy tim, cũng là lý do phổ biến khiến trẻ cần ghép tim. Tỷ lệ mắc bệnh này là từ 0,58 - 0,73 trên 1.000.000 trẻ mỗi năm, nhưng ở thanh thiếu niên, tỷ lệ này tăng lên khoảng 4,4 - 4,8 trên 100.000 trẻ.
Nguyên nhân suy tim ở trẻ em phổ biến
Suy tim ở trẻ em chủ yếu do những nguyên nhân sau:
1. Bệnh tim bẩm sinh
Tim là một cơ quan phức tạp, phát triển qua nhiều giai đoạn trong thai kỳ. Dị tật tim xảy ra khi các thành tim, vách ngăn hình thành không hoàn chỉnh, tạo ra các bất thường trong tim hoặc đại động mạch. Điều này khiến máu giàu oxy và máu thiếu oxy bị trộn lẫn, làm giảm khả năng cung cấp oxy cho cơ thể.
Ngoài ra, các đường thông bất thường dễ làm tim phải hoạt động quá sức, gây suy tim. Một số dị tật bẩm sinh cũng khiến tình trạng suy tim gia tăng như thông liên nhĩ, thông liên thất, chuyển vị đại động mạch, tứ chứng Fallot (thông liên thất lớn, tắc nghẽn đường ra thất phải, hẹp van động mạch phổi, phì đại thất phải, động mạch cưỡi ngựa vách liên thất), bệnh Ebstein, hẹp eo động mạch chủ.
2. Rối loạn nhịp tim
Rối loạn nhịp tim cũng gây suy tim ở trẻ. Nhịp tim nhanh kéo dài làm cơ tim yếu đi, trong khi nhịp tim chậm như block tim hoàn toàn sẽ gây ra suy tim.
3. Bệnh cơ tim
Bệnh cơ tim xảy ra khi cơ tim gặp bất thường, không thể co bóp, bơm máu hiệu quả, gây suy tim ở trẻ em. Bệnh cơ tim nguyên phát (bệnh cơ tim phì đại, bệnh cơ tim chưa biệt hóa, thất phải loạn nhịp) do đột biến di truyền, rối loạn chuyển hóa hoặc các bệnh loạn dưỡng cơ cũng là nguyên nhân khiến trẻ bị suy tim.
4. Bệnh Kawasaki
Bệnh Kawasaki đặc trưng bởi tình trạng viêm sưng ở các mạch máu nhỏ - vừa, thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi, có thể gây tổn thương cơ tim và động mạch vành, dẫn đến suy tim.
5. Thiếu máu
Thiếu máu là tình trạng phổ biến ở trẻ mắc suy tim, nhất là với bệnh cơ tim giãn. Thiếu hemoglobin ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy, gây mệt mỏi, khó thở, nhịp tim nhanh. Tỷ lệ thiếu máu ở trẻ mắc bệnh giãn cơ tim lên tới 64%, khiến trẻ có nguy cơ nhập viện thường xuyên. [2]
6. Nhiễm trùng
Các loại nhiễm trùng như viêm cơ tim do virus, ký sinh trùng dễ gây ra suy tim cấp tính ở trẻ. Bệnh Chagas phổ biến ở Trung - Nam Mỹ, sốt thấp khớp do vi khuẩn Streptococcus là những nguyên nhân chính gây suy tim ở các khu vực này. Một số loại thuốc như anthracycline dùng trong điều trị ung thư cũng có thể gây tổn thương cơ tim, tăng nguy cơ suy tim ở trẻ em.
7. Huyết áp cao
Tăng huyết áp ở trẻ em là yếu tố nguy cơ quan trọng gây suy tim. Tình trạng này dễ dẫn đến các biến chứng như phì đại thất trái, xơ vữa động mạch, giảm độ đàn hồi của động mạch.
8. Tác dụng phụ của thuốc điều trị
Cho trẻ uống kháng sinh dễ khiến tim bị tổn thương nặng, gây ra tình trạng viêm nội tâm mạc nhiễm trùng. Tình trạng này có thể làm cho tim yếu đi, dẫn đến suy tim.
9. Biến chứng sau phẫu thuật
Sau phẫu thuật tim, nhiều trẻ em có nguy cơ gặp phải biến chứng suy tim. Ở trẻ tim yếu bẩm sinh phải trải qua phẫu thuật kéo dài, có chỉ số trong máu không tốt thường dễ bị suy tim hơn.
10. Thiếu dưỡng chất
Thiếu hụt vitamin B1 (thiamine), protein, carnitine cũng gây bệnh suy tim ở trẻ em, nhưng trường hợp này rất hiếm gặp. Tuy nhiên, suy dinh dưỡng lại phổ biến hơn ở trẻ bị suy tim do cơ thể bé khó hấp thụ chất dinh dưỡng.

Dấu hiệu bệnh tim ở trẻ em thường gặp
Dấu hiệu suy tim ở trẻ em như thế nào? Đối với bé sơ sinh, suy tim khiến trẻ thở nhanh, khó bú, đổ mồ hôi nhiều. Biểu hiện suy tim ở trẻ em sơ sinh còn có thể là bú lâu hơn 20 phút nhưng nuốt ít, dễ nôn, thậm chí không bú. Nếu tình trạng suy tim nặng hơn, trẻ sẽ khó tăng cân, chậm phát triển chiều cao.
Các triệu chứng suy tim ở trẻ em thường khó nhận biết, đôi khi nhịp tim sẽ lên đến 150 lần/phút, nhịp thở trên 50 lần/phút, gan to, có tiếng thổi tim bất thường. Khi tuần hoàn phổi bị ảnh hưởng do ống động mạch, trẻ sẽ bị tím tái, nếu tuần hoàn toàn thân bị tác động, trẻ có thể bị sốc. [3]
Ở trẻ lớn hơn, triệu chứng suy tim ở trẻ em là mệt mỏi, khó thở khi hoạt động, đau bụng, phù nề, báng bụng. Lúc này, mạch đập của trẻ không đều giữa tay - chân, xuất hiện tiếng thổi tim, huyết áp không ổn định.
Các giai đoạn và phân loại suy tim trẻ em
Suy tim ở trẻ em được phân loại dựa trên tiến trình bệnh, mức độ nghiêm trọng, chức năng tim, vị trí, cung lượng tim và nguyên nhân gây bệnh, cụ thể:
Theo tiến trình bệnh:
- Suy tim cấp tính do nhịp tim bất thường.
- Suy tim mạn tính liên quan đến bệnh cơ tim giãn nở, phì đại hoặc hạn chế.
Theo mức độ nghiêm trọng:
- Suy tim nhẹ, còn bù do rung nhĩ hoặc nhịp nhanh thất.
- Suy tim nặng, mất bù liên quan đến nhồi máu cơ tim.
Theo chức năng tim:
- Suy tim tâm thu do viêm cơ tim, tăng huyết áp.
- Suy tim tâm trương do bệnh cơ tim hạn chế hoặc chèn ép tim.
Theo vị trí suy tim:
- Suy tim trái do bệnh cơ tim giãn, phì đại hoặc hạn chế.
- Suy tim phải thường gặp trong hội chứng suy hô hấp cấp, thuyên tắc phổi.
- Suy cả hai thất do bệnh cơ tim, các vấn đề về phổi.
Theo lưu lượng tim:
- Lưu lượng tim thấp do vấn đề co bóp tim, viêm cơ tim hoặc tim quá tải.
- Lưu lượng tim cao gặp trong các trường hợp thiếu máu, loạn nhịp tim hoặc dị dạng mạch máu.
Theo nguyên nhân gây bệnh:
- Suy tim do rối loạn di truyền như bệnh cơ tim giãn, phì đại, hạn chế.
- Suy tim do còn ống động mạch, khuyết vách liên thất; quá tải áp lực do hẹp van động mạch chủ, động mạch phổi; các dị tật như hội chứng thiểu sản tim trái.
- Suy tim do bệnh tim mắc phải như viêm cơ tim do virus, bệnh Kawasaki; bệnh cơ tim nhiễm độc do thuốc như anthracyclines; bệnh cơ tim do loạn nhịp (nhịp tim nhanh bất thường); bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ (viêm mạch vành hoặc bất thường động mạch vành); bệnh van tim mắc phải do bệnh tim thấp khớp, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng).
Suy tim ở trẻ em có nguy hiểm không?
Suy tim ở trẻ em là tình trạng nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời, đúng cách. Bệnh làm giảm khả năng cung cấp oxy, dưỡng chất cho các cơ quan, khiến trẻ chậm phát triển về thể chất - trí tuệ, xuất hiện triệu chứng mệt mỏi, khó thở, dễ nhiễm trùng, hạn chế trong sinh hoạt, vui chơi. Nếu không được điều trị, suy tim sẽ gây những biến chứng nặng nề như phù phổi cấp, rối loạn nhịp tim, suy thận, tăng áp phổi, suy dinh dưỡng, suy đa tạng, thậm chí tử vong.

Xem thêm: Bệnh suy tim ở trẻ em có nguy hiểm không? Biến chứng có sao không?
Biến chứng suy tim ở trẻ em
Suy tim ở trẻ em dễ dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:
- Chậm phát triển thể chất, trí tuệ.
- Tăng áp phổi (huyết áp cao trong mạch máu phổi).
- Rối loạn nhịp tim.
- Cục máu đông, gây đột quỵ nếu dòng máu lên não bị chặn.
- Tổn thương các cơ quan như thận, gan.
- Thiếu máu (số lượng hồng cầu, mức hemoglobin thấp).
Khi nào cần điều trị y tế?
Việc theo dõi sức khỏe của trẻ tại nhà là rất quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu suy tim ở trẻ em. Tăng cân nhanh là biểu hiện dễ thấy khi cơ thể trẻ bị trữ nước, vì vậy bố mẹ cần cho trẻ cân thường xuyên để theo dõi các thay đổi thất thường.
Hãy liên hệ với bác sĩ khi trẻ có các triệu chứng xấu đi như khó thở, phù nề, mệt mỏi, chán ăn, đổ mồ hôi nhiều, đau tức ngực.
Phương pháp chẩn đoán suy tim ở trẻ em
Chẩn đoán biểu hiện suy tim ở trẻ em bắt đầu bằng các xét nghiệm lâm sàng không xâm lấn như:
- Chụp X-quang ngực (CXR): Đánh giá kích thước tim với tỷ lệ tim/ngực >60% ở trẻ sơ sinh, >55% ở trẻ lớn. CXR còn giúp nhận diện bệnh tim bẩm sinh như hình ảnh trứng treo dây trong trường hợp chuyển vị đại động mạch (TGA) hoặc hình ảnh một bóng tròn thứ hai trên tim trông giống người tuyết trong tình trạng tắc nghẽn tĩnh mạch phổi toàn phần (TAPVC).
- Điện tâm đồ (ECG): Phát hiện nhịp nhanh xoang, phì đại thất trái, thay đổi ST-T, block dẫn truyền giúp xác định nguyên nhân suy tim do loạn nhịp hoặc bệnh cơ tim.
- Siêu âm tim: Phương pháp này để loại trừ bệnh lý về cấu trúc tim. Rối loạn chức năng tâm thu thất trái được chẩn đoán khi phân suất tống máu (EF) <55%. Siêu âm tim còn được dùng để theo dõi tiến triển bệnh.
- Xét nghiệm cận lâm sàng:
- Công thức máu được thực hiện để kiểm tra tình trạng thiếu máu, phát hiện nhiễm trùng tiềm ẩn.
- Chất điện giải giúp phát hiện hạ natri, hạ hoặc tăng kali máu, cho thấy suy giảm chức năng thận hoặc tác dụng phụ của thuốc lợi tiểu.
- Chức năng thận kiểm tra chỉ số BUN, tỉ lệ BUN/creatinine, thường tăng cao ở trẻ bị suy tim nặng.
- Chức năng gan giúp kiểm tra tình trạng gan to do ứ máu, khi đó các chỉ số AST, ALT, LDH, bilirubin có thể tăng cao.
- Peptide natriuretic (NT-proBNP/BNP) giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của suy tim.
- Xét nghiệm CPK-MB, troponin I và T giúp kiểm tra tình trạng thiếu máu cục bộ, viêm cơ tim.
- Mức lactat tăng cao cho thấy mô đang bị thiếu máu.
- Xét nghiệm chức năng tuyến giáp giúp phát hiện cường giáp, suy giáp, cả hai đều gây suy tim.
- Xét nghiệm khí máu động mạch để kiểm tra tình trạng thiếu oxy trong máu.
- Chụp cộng hưởng từ tim (MRI): Dùng để nghiên cứu các bệnh tim bẩm sinh phức tạp, đánh giá mô, quản lý bệnh cơ tim ở trẻ em.
- Thông tim: Mặc dù các phương pháp không xâm lấn đã phát triển, thông tim vẫn cần thiết để đo áp suất chính xác trong các trường hợp bệnh van tim phức tạp, đánh giá huyết động.
- Sinh thiết nội tâm mạc: Đây là thủ thuật xâm lấn, chỉ thực hiện khi cần xác nhận chẩn đoán viêm cơ tim, từ đó đưa ra định hướng điều trị phù hợp.
Cách điều trị suy tim ở trẻ em
Điều trị suy tim ở trẻ em phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguyên nhân gây bệnh, mức độ triệu chứng, tuổi tác, tiền sử bệnh, tình trạng sức khỏe, khả năng đáp ứng với thuốc.
1. Thuốc điều trị
Bác sĩ thường kê đơn các loại thuốc sau để điều trị suy tim ở trẻ em:
- Thuốc lợi tiểu giúp giảm tình trạng tụ dịch phổi và phù nề, loại phổ biến là thuốc lợi tiểu quai như frusemide dùng dưới dạng tiêm tĩnh mạch hoặc truyền liên tục. Spironolactone thường được kết hợp để duy trì nồng độ kali máu ổn định.
- Digoxin giúp cải thiện chất lượng sống, giảm số lần nhập viện cho trẻ. Thuốc cần được dùng cẩn thận, nhất là với trẻ sinh non hoặc suy thận.
- Thuốc ức chế men chuyển (ACEI) hỗ trợ giảm triệu chứng, cải thiện chức năng tim, thường dùng captopril cho trẻ sơ sinh, enalapril cho trẻ lớn hơn. Khi dùng thuốc này, trẻ cần được bác sĩ theo dõi chức năng thận, huyết áp thường xuyên để đảm bảo an toàn.
- Thuốc đối kháng aldosterone như spironolactone giúp duy trì kali máu, cải thiện chức năng tim, thường dùng với liều 1 - 2 mg/kg/ngày.
- Thuốc chẹn beta như carvedilol khá phổ biến, bắt đầu dùng với liều thấp rồi tăng dần.
- Thuốc tăng co bóp như dopamine, dobutamine, milrinone được dùng trong các trường hợp suy tim cấp, giúp tăng cung lượng tim.
2. Phẫu thuật
Khi thuốc không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể đề xuất các thủ thuật phẫu thuật như dùng máy tạo nhịp tim, thiết bị đồng bộ hóa tim (CRT), hỗ trợ tuần hoàn cơ học như ECMO. Máy tạo nhịp tim thường dùng cho trẻ bị block nhĩ thất nặng. ECMO hỗ trợ trẻ suy tim có khả năng hồi phục, đặc biệt là trong các trường hợp viêm cơ tim cấp.
3. Cấy ghép tim
Cấy ghép tim là phương án cuối cùng cho trẻ suy tim giai đoạn nặng không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Tỷ lệ sống sót sau một năm cấy ghép đạt khoảng 80% ở trẻ em, 90% ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, ghép tim tiềm ẩn rủi ro biến chứng như nhiễm trùng, thải ghép và các vấn đề về huyết áp cũng như chức năng thận.

Tiên lượng điều trị suy tim ở trẻ em
Khả năng sống sót sau suy tim ở trẻ sơ sinh phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Trong trường hợp nghiêm trọng xuất phát từ bệnh tim bẩm sinh nguy kịch, trẻ sơ sinh cần phẫu thuật, can thiệp sâu trong vòng một năm sau sinh.
Mặc dù tiên lượng của trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh đã được cải thiện nhờ tiến bộ của y học, tỷ lệ tử vong vẫn cao. Từ năm 1994 - 2005, tỷ lệ sống sót sau một năm đạt 82,5%, tức là hơn 80% trẻ sơ sinh sống được qua năm đầu. Tiên lượng của trẻ bị suy tim do bệnh cơ tim thường xấu hơn. Khoảng 50% trẻ mắc bệnh cơ tim giãn có nguy cơ tử vong hoặc cần ghép tim trong vòng 5 năm đầu tiên. [4]
Cách chăm sóc trẻ bị suy tim
Chăm sóc trẻ bị suy tim thường khó khăn, nhưng bố mẹ có thể áp dụng các gợi ý sau để con cảm thấy thoải mái hơn cho dù ở nhà hay bệnh viện:
- Chăm sóc tại nhà: Việc chăm sóc tại nhà rất quan trọng, bố mẹ cần:
- Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ: Trẻ bị suy tim thường gặp khó khăn trong việc ăn uống vì mệt mỏi. Đảm bảo trẻ nhận đủ dinh dưỡng, bác sĩ có thể khuyên dùng sữa công thức giàu calo hoặc dưỡng chất bổ sung qua ống nuôi ăn. Bố mẹ cũng cần hạn chế cho trẻ ăn thực phẩm chứa nhiều muối, chế biến nhiều gia vị, đồ uống có ga như nước ngọt, thịt mỡ, da gà, phủ tạng, bơ, mỡ động vật,...
- Dùng thuốc đúng chỉ định: Thuốc điều trị suy tim thường rất mạnh, cần được dùng cẩn thận. Hãy tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, hỏi rõ khi có thắc mắc. Nếu con uống thuốc làm loãng máu, bố mẹ cần chú ý theo dõi vì thuốc này dễ khiến trẻ bị xuất huyết trong.
- Phòng ngừa nhiễm trùng: Hãy đảm bảo trẻ được tiêm đủ các loại vắc xin, chăm sóc răng miệng cho con cẩn thận. Đôi khi, trẻ cần uống kháng sinh trước khi làm một số thủ thuật nha khoa để ngăn ngừa nhiễm trùng tim.
- Theo dõi các dấu hiệu suy tim xấu đi: Theo dõi cân nặng, mức năng lượng, dấu hiệu khó thở cùng các triệu chứng khác của trẻ mỗi ngày. Ghi lại các kết quả này để trao đổi với bác sĩ.
- Sử dụng oxy tại nhà: Nếu trẻ cần oxy tại nhà, hãy học cách bảo quản, dùng oxy đúng cách. Lên kế hoạch trước khi di chuyển, đảm bảo an toàn khi dùng oxy.
- Hỗ trợ tinh thần cho trẻ: Khi trẻ cần nhập viện, mang theo đồ vật quen thuộc như đồ chơi, chăn yêu thích để giúp trẻ cảm thấy an tâm hơn. Hãy trao đổi với y tá về các thói quen hàng ngày, cách trẻ diễn đạt nhu cầu để nhân viên bệnh viện chăm sóc tốt hơn.
- Chuẩn bị kỹ năng cho tình huống khẩn cấp: Học cách thực hiện cấp cứu, hô hấp nhân tạo để ứng phó trong trường hợp khẩn cấp. Tìm hiểu về tình trạng xanh xao khi trẻ bị thiếu oxy, nếu thấy trẻ có dấu hiệu này, hãy báo ngay cho bác sĩ.
- Giúp trẻ sống tốt hơn: Dạy trẻ cách tự chăm sóc bản thân khi lớn lên như uống thuốc đúng cách, tham gia các hoạt động thể chất phù hợp. Hãy hỗ trợ trẻ trong việc xây dựng lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, tránh xa các thói quen xấu như hút thuốc, thuốc khuya.
Biện pháp phòng ngừa suy tim trẻ em
Suy tim ở trẻ em thường do bệnh tim mạch bẩm sinh hoặc mắc phải. Để bảo vệ sức khỏe tim mạch của trẻ, hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh, bố mẹ nên:
- Khám thai định kỳ: Việc này giúp phát hiện sớm các dị tật tim bẩm sinh ở thai nhi. Phụ nữ mang thai nên thực hiện siêu âm ít nhất 3 lần, tuần 11 - 14 để kiểm tra dị tật bẩm sinh, tuần 20 để kiểm tra cấu trúc tim, tuần 30 - 34 để đánh giá sự phát triển của thai nhi. Theo đó, bà bầu cần kiểm tra huyết áp, đường huyết định kỳ, tuân thủ chế độ ăn uống hợp lý theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Tiêm chủng đầy đủ: Tiêm đủ vắc xin giúp ngăn ngừa các bệnh nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến tim, từ đó giảm nguy cơ suy tim. Bố mẹ cần tuân thủ lịch tiêm chủng cho trẻ, gồm các vắc xin bắt buộc như sởi, quai bị, rubella, bạch hầu, ho gà, uốn ván, cúm hàng năm từ 6 tháng tuổi. Sau mỗi lần tiêm, cần theo dõi trẻ trong vòng 24 giờ để phát hiện, xử lý kịp thời các phản ứng bất thường.
- Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tim mạch. Bữa ăn của trẻ cần cân đối giữa chất đạm (25 - 30% từ thịt nạc, cá, trứng, đậu), carbohydrate (50 - 60% từ ngũ cốc, khoai tây, rau củ) và chất béo lành mạnh. Khuyến khích trẻ ăn nhiều rau củ, trái cây, để cung cấp đủ vitamin - khoáng chất, đồng thời hướng dẫn trẻ cách chọn thực phẩm lành mạnh.
- Tập luyện thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất giúp tăng cường sức khỏe tim mạch. Trẻ nên tham gia các hoạt động thể chất ít nhất 60 phút mỗi ngày như chạy bộ, bơi lội, đạp xe, chơi bóng đá. Bố mẹ có thể tổ chức các hoạt động thể thao gia đình vào cuối tuần, khuyến khích trẻ đi bộ, đạp xe đến trường để hình thành thói quen vận động.
- Khám sức khỏe định kỳ: Điều này giúp phát hiện sớm các vấn đề tim mạch. Bố mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra sức khỏe tổng quát hàng năm, bao gồm khám tim mạch, đo nhịp tim, huyết áp, đo điện tâm đồ (ECG) nếu cần thiết. Theo dõi chiều cao, cân nặng cũng giúp đánh giá sự phát triển của trẻ.
- Giáo dục sức khỏe: Bố mẹ cần chia sẻ về tầm quan trọng của việc duy trì sức khỏe tim mạch để trẻ hiểu rõ, đồng thời khuyến khích lối sống lành mạnh. Hướng dẫn trẻ ăn uống đúng cách, tránh thức ăn nhanh, tham gia hoạt động thể chất đều đặn.
- Điều trị kịp thời các bệnh lý kèm theo: Điều trị sớm các bệnh như hen suyễn, tiểu đường, cao huyết áp để bảo vệ sức khỏe tim mạch cho con. Bố mẹ nên đưa trẻ đi khám định kỳ từ 3 - 6 tháng/lần, tùy theo tình trạng sức khỏe của trẻ, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ để duy trì sức khỏe tim mạch ổn định.
Hiện nay, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Hệ thống Phòng khám Đa khoa Tâm Anh đã có dịch vụ khám tim bẩm sinh toàn diện, giúp phát hiện sớm các vấn đề về tim ngay cả khi chưa có triệu chứng. Bạn có thể đưa con đến khám, đánh giá mức độ nặng của bệnh, điều trị, phục hồi chức năng sau phẫu thuật, can thiệp tim, cũng như tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt, cách theo dõi tại nhà cho trẻ bị tim bẩm sinh.

Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến liên quan đến suy tim ở trẻ em:
1. Trẻ em bị suy tim có cần hạn chế hoạt động thể chất không?
Trước đây, bác sĩ thường khuyên hạn chế vận động cho trẻ bị suy tim hoặc bệnh tim bẩm sinh. Tuy nhiên, hiện nay các chuyên gia nhận thấy rằng tập thể dục nhẹ lại có lợi cho sức khỏe của trẻ. Mặc dù bố mẹ thường lo lắng về việc vận động sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của con, nhưng hoạt động thể chất giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, ngăn ngừa các bệnh mãn tính như béo phì, cao huyết áp, tiểu đường. Các chuyên gia khuyến nghị trẻ nên tham gia hoạt động nhẹ nhàng ít nhất 60 phút mỗi ngày.
2. Những hoạt động nào phù hợp cho trẻ bị suy tim?
Trẻ bị suy tim có thể tham gia các hoạt động thể chất nhẹ, vừa phải, nhưng cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo an toàn. Các hoạt động như đi bộ, bơi lội, chạy đạp xe chậm thường phù hợp hơn vì chúng giúp cải thiện tuần hoàn, không gây áp lực lớn lên tim.
3. Suy tim ở trẻ em có ảnh hưởng đến sự phát triển không?
Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh thường phát triển chậm hơn so với trẻ khỏe mạnh, nhất là những trẻ bị tím tái hoặc suy tim sung huyết. Các vấn đề về ăn uống, hấp thụ dinh dưỡng kém, nhu cầu calo cao khi mắc bệnh suy tim bị hạn chế dễ khiến trẻ thiếu năng lượng, làm chậm tăng chiều cao và cân nặng.
4. Có cần phải phẫu thuật cho trẻ bị suy tim không?
Điều trị suy tim ở trẻ em phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ bệnh, khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị của trẻ. Nếu suy tim xuất phát từ khuyết tật tim bẩm sinh, bệnh lý mắc phải như thấp tim, phẫu thuật là cần thiết.
5. Suy tim ở trẻ em có thể chữa khỏi hoàn toàn không?
Khả năng hồi phục hoàn toàn sau suy tim phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Một số trẻ có thể phục hồi hoàn toàn chức năng tim sau điều trị, trong khi nhiều trường hợp khác phải sống chung với bệnh tim mãn tính.
6. Làm thế nào để phát hiện sớm suy tim ở trẻ?
Bố mẹ có thể thấy các dấu hiệu suy tim sớm ở trẻ như khó tăng cân, khó thở khi hoạt động, hồi hộp, thậm chí ngất xỉu khi hoạt động mạnh. Nếu bệnh không có triệu chứng rõ ràng, cần đưa trẻ đi khám sức khỏe định kỳ ít nhất 3 - 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bất thường ở tim.
Suy tim ở trẻ em là vấn đề nghiêm trọng, cần được theo dõi, điều trị cẩn thận. Nhận biết sớm nguyên nhân, triệu chứng, kết hợp với các biện pháp chăm sóc, điều trị thích hợp sẽ giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch cho trẻ.





