Thiếu sắt gây rụng tóc không? Sắt là một khoáng chất thiết yếu cho nhiều quá trình trao đổi chất khác nhau trong cơ thể. Thiếu hụt sắt có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe bao gồm cả rụng tóc. Cùng ECO Pharma tìm hiểu cụ thể trong bài viết sau.
Vai trò của sắt đối với cơ thể
Cơ thể cần sắt để tổng hợp các protein vận chuyển oxy, đặc biệt là hemoglobin, myoglobin. Cơ thể cũng cần sắt để hình thành các enzyme heme và các enzyme chứa sắt khác tham gia vào quá trình truyền electron và oxy hóa - khử.
Gần hai phần ba lượng sắt trong cơ thể được tìm thấy trong hemoglobin của hồng cầu lưu thông, 25% chứa trong kho dự trữ sắt dễ huy động và 15% còn lại liên kết với myoglobin trong mô cơ và trong nhiều loại enzyme tham gia vào quá trình chuyển hóa oxy hóa cũng như nhiều chức năng khác của tế bào.
Sắt đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe con người, nó mang lại nhiều lợi ích như:
- Hỗ trợ sản xuất hemoglobin: Sắt là thành phần chính trong hemoglobin, giúp vận chuyển oxy đến các tế bào và mô trong cơ thể, đảm bảo các chức năng sống hoạt động hiệu quả.
- Tăng cường hệ miễn dịch: Bằng cách hỗ trợ sản xuất các tế bào máu khỏe mạnh, sắt giúp cơ thể chống lại bệnh tật và cải thiện khả năng phục hồi sau khi mắc bệnh.
- Duy trì làn da khỏe mạnh: Sắt thúc đẩy quá trình tuần hoàn máu, từ đó cung cấp dưỡng chất cần thiết để nuôi dưỡng da, giúp da sáng khỏe, hồng hào.
- Hỗ trợ giảm quầng thâm mắt: Cơ thể đủ sắt sẽ tránh bị thiếu máu, nguyên nhân chính gây ra quầng thâm dưới mắt.
- Cải thiện giấc ngủ: Sắt giúp điều chỉnh chức năng thần kinh, hỗ trợ giấc ngủ.
- Tăng cường trí nhớ: Sắt góp phần tăng cường lưu lượng máu lên não, cải thiện khả năng tập trung và ghi nhớ, hỗ trợ tốt cho các hoạt động trí óc.
- Giảm cảm giác mệt mỏi: Lượng sắt đầy đủ giúp cơ thể chống lại sự suy nhược và mệt mỏi kéo dài.
- Tăng hiệu suất vận động thể thao: Với vai trò cung cấp oxy cho cơ bắp, sắt giúp nâng cao sức bền và khả năng chịu đựng trong các hoạt động thể chất.
- Hỗ trợ sức khỏe mái tóc: Cung cấp đủ sắt giúp kích thích nang tóc phát triển, giảm nguy cơ rụng tóc và duy trì mái tóc khỏe mạnh.
- Đảm bảo sức khỏe thai kỳ: Đối với phụ nữ mang thai, sắt là vi chất cần thiết để cung cấp máu cho cả mẹ và thai nhi. Thiếu sắt thường gây thiếu máu, có thể dẫn đến trẻ sinh ra nhẹ cân và các biến chứng trong thai kỳ. [1]
Thiếu sắt có gây rụng tóc không?
Thiếu máu do thiếu sắt có gây rụng tóc. Một số nghiên cứu phát hiện người bị rụng tóc có hàm lượng sắt trong máu thấp, điều này không đồng nghĩa với việc thiếu sắt là "thủ phạm" duy nhất gây rụng tóc. Rụng tóc có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm di truyền, thay đổi nội tiết tố, stress, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, sử dụng thuốc hoặc các bệnh lý về da đầu.
Nhưng nếu rụng tóc thực sự do thiếu sắt, thường không gây tổn thương vĩnh viễn đến nang tóc. Nói cách khác, nang tóc vẫn duy trì sự sống và hoàn toàn có khả năng sản sinh ra những sợi tóc mới khỏe mạnh khi cơ thể được cung cấp đủ sắt và các chất dinh dưỡng cần thiết khác. [2]
Vì sao thiếu sắt gây rụng tóc?
Vậy chính xác thì thiếu sắt gây rụng tóc như thế nào? Để hiểu rõ hơn chúng ta cần đi sâu vào cơ chế cụ thể gây ra rụng tóc.
1. Ảnh hưởng đến quá trình sản xuất hemoglobin
Sắt là thành phần quan trọng cấu tạo nên hemoglobin - một loại protein trong tế bào hồng cầu có chức năng vận chuyển oxy từ phổi đến khắp các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả da đầu và nang tóc. Khi cơ thể thiếu sắt, quá trình sản xuất hemoglobin bị gián đoạn dẫn đến khả năng vận chuyển oxy kém đi, khiến các tế bào nang tóc không nhận đủ oxy cần thiết để duy trì hoạt động, điều này làm tóc mọc chậm, yếu, dễ gãy rụng và khó mọc lại.
2. Không cung cấp đủ oxy cho tóc
Nang tóc cũng cần được nuôi dưỡng bằng nguồn oxy dồi dào để duy trì sự sống và sản sinh ra những sợi tóc chắc khỏe. Thiếu sắt gây thiếu hụt oxy làm cho các tế bào nang tóc không thể thực hiện quá trình trao đổi chất và sản sinh năng lượng, dần dần trở nên suy yếu và hoạt động kém hiệu quả. Lúc này nang tóc sẽ dễ bị tổn thương bởi các tác nhân bên ngoài như hóa chất, nhiệt độ cao hay tia UV từ ánh nắng mặt trời. Kết quả là tóc dễ gãy rụng, chẻ ngọn, xơ rối và khó phục hồi.
3. Ảnh hưởng trực tiếp đến chu trình phát triển của tóc
Thiếu sắt ảnh hưởng đến chu kỳ phát triển của sợi tóc và rụng tóc do thiếu sắt theo từng giai đoạn của chu trình phát triển tóc diễn ra như sau:
- Giai đoạn Anagen: Đây là giai đoạn tóc phát triển tích cực, kéo dài từ 2 đến 8 năm. Tế bào nang tóc phân chia nhanh chóng, tạo ra sợi tóc mới. Thiếu sắt có thể rút ngắn giai đoạn này, khiến tóc không đạt được độ dài tối đa và dễ rụng sớm.
- Giai đoạn Catagen: Giai đoạn này kéo dài khoảng 2 tuần, nang tóc ngừng phát triển và co lại. Tình trạng thiếu sắt sẽ khiến nang tóc bước vào giai đoạn Catagen sớm hơn làm tăng lượng tóc rụng.
- Giai đoạn Telogen: Giai đoạn này kéo dài khoảng 3 tháng, tóc cũ ngừng phát triển và rụng đi để nhường chỗ cho tóc mới. Cơ thể thiếu sắt sẽ không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, có thể khiến tóc cũ rụng nhiều nhưng tóc mới lại mọc chậm, hậu quả là mái tóc trở nên thưa thớt. [3]
Dấu hiệu nhận biết rụng tóc do thiếu sắt
Rụng tóc do thiếu sắt thường đi kèm với các dấu hiệu khác. Nhận biết những dấu hiệu này sẽ giúp bạn chủ động cải thiện và ngăn ngừa tình trạng rụng tóc nặng hơn.
- Mệt mỏi, da xanh xao: Đây là những dấu hiệu phổ biến nhất của thiếu sắt. Mệt mỏi, thiếu năng lượng, da xanh xao, nhợt nhạt là do cơ thể không có đủ hồng cầu khỏe mạnh để vận chuyển oxy đến các tế bào và mô.
- Khó thở, tim đập nhanh: Khi thiếu sắt thì tim phải làm việc tích cực hơn để bơm máu đưa oxy đi khắp cơ thể. Điều này có thể dẫn đến khó thở, đặc biệt là khi gắng sức và tim đập nhanh ngay cả khi nghỉ ngơi.
- Đau đầu, chóng mặt: Thiếu sắt là nguyên nhân gây thiếu oxy lên não làm bạn thấy đau đầu, chóng mặt, thậm chí là ngất xỉu. Tình trạng này có thể xảy ra khi đứng dậy đột ngột hoặc khi tập thể dục.
- Móng tay giòn, dễ gãy: Thiếu oxy đến các mô móng làm móng tay giòn, dễ gãy, có hình dạng lõm như thìa. Đây cũng là một dấu hiệu khác của thiếu sắt.
Các nguyên nhân làm cho cơ thể thiếu sắt
Thiếu sắt là một tình trạng phổ biến, ảnh hưởng hầu hết mọi lứa tuổi. Nhận biết các nguyên nhân gây thiếu sắt sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa và cải thiện.
1. Chế độ ăn uống thiếu sắt
Chế độ ăn uống thiếu các loại thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, hải sản, rau lá xanh đậm, các loại đậu là nguyên nhân phổ biến gây thiếu sắt. Người ăn chay trường hoặc ăn kiêng quá mức có nguy cơ thiếu sắt cao hơn do hạn chế nguồn thực phẩm giàu sắt từ động vật. Chế độ ăn kiêng không khoa học, thiếu cân bằng dinh dưỡng cũng khiến cơ thể không hấp thụ đủ sắt.
2. Các vấn đề sức khỏe
Một số vấn đề sức khỏe phổ biến có thể gây thiếu sắt như tình trạng mất máu trong các kỳ kinh nguyệt. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt là những người có kinh nguyệt ra nhiều hoặc thường gặp tình trạng rong kinh dễ bị thiếu sắt. Tình trạng xuất huyết tiêu hóa mạn tính ở người viêm loét dạ dày tá tràng, viêm đại tràng, trĩ cũng có thể dẫn đến thiếu sắt.
Giai đoạn mang thai và cho con bú cũng thường bị thiếu hụt sắt. Phụ nữ trong các giai đoạn này cần nhiều sắt hơn bình thường để cung cấp máu nuôi dưỡng thai nhi, hoặc bù đắp lượng sắt bị thiếu hụt do mất máu trong sinh nở.
3. Một số yếu tố khác khiến cơ thể thiếu sắt
Một số yếu tố tạm thời có thể gây thiếu sắt như tập luyện thể thao quá sức hoặc lạm dụng thuốc. Thiếu sắt do các yếu tố này thường dễ cải thiện.
Tập luyện thể thao cường độ cao có thể gây mất sắt qua mồ hôi, và làm cho cơ thể có nhu cầu về sắt nhiều hơn. Các vận động viên vì vậy dễ bị thiếu sắt và cần bổ sung chất này nhiều hơn những người khác. Tình trạng lạm dụng một số loại thuốc như kháng sinh, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) cũng có thể làm giảm khả năng hấp thu sắt của cơ thể.
Chẩn đoán thiếu sắt gây rụng tóc
Để biết chính xác thiếu sắt có gây rụng tóc cần kết hợp cả xét nghiệm máu và thăm khám lâm sàng, bởi rụng tóc có thể do các nguyên nhân khác gây ra.
1. Khám lâm sàng
Ngoài xét nghiệm máu, bác sĩ sẽ khám lâm sàng để đánh giá các dấu hiệu bên ngoài:
- Quan sát các triệu chứng: Bạn sẽ được hỏi về các triệu chứng đang gặp phải chẳng hạn như mệt mỏi, da xanh xao, khó thở, tim đập nhanh, rụng tóc. Ngoài ra bác sĩ có thể khám da, niêm mạc, móng tay để tìm kiếm các dấu hiệu của thiếu sắt.
- Đánh giá tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ tìm hiểu về tiền sử bệnh lý của bạn và gia đình, chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt để xác định các yếu tố nguy cơ gây thiếu sắt.
2. Xét nghiệm máu
Để biết được thiếu sắt có gây rụng tóc không, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu để xác định một số chỉ số sau:
- Ferritin huyết thanh: Đây là chỉ số phản ánh lượng sắt dự trữ trong cơ thể, nồng độ ferritin thấp cho thấy cơ thể đang thiếu sắt.
- Sắt huyết thanh: Chỉ số này đo lường lượng sắt đang lưu thông trong máu.
- Tổng khả năng gắn kết sắt (TIBC): TIBC cho thấy khả năng của protein transferrin trong máu gắn kết với sắt. TIBC thường tăng cao khi cơ thể thiếu sắt.
Hướng dẫn khắc phục thiếu sắt bị rụng tóc
Thiếu sắt gây rụng tóc hoàn toàn có thể khắc phục được nếu bạn áp dụng đúng phương pháp. Dưới đây là một số biện pháp giúp cải thiện tình trạng thiếu sắt và rụng tóc:
1. Bổ sung sắt từ thực phẩm
Bạn nên bổ sung vào chế độ ăn uống các loại thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ (thịt bò, thịt cừu), hải sản (hàu, sò, nghêu), gan động vật, rau lá xanh đậm (rau cải bó xôi, cải xoăn), các loại đậu (đậu lăng, đậu đen, đậu đỏ), ngũ cốc nguyên hạt. Bên cạnh đó hãy kết hợp các thực phẩm trên với các loại trái cây giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, dâu tây, kiwi,... vì vitamin C giúp tăng cường hấp thu sắt.
2. Sử dụng viên uống bổ sung sắt
Sử dụng viên uống bổ sung sắt thường cần thiết khi chế độ ăn uống thông thường không cung cấp đủ vi chất này cho cơ thể. Viên uống bổ sung sắt thường thấy dưới dạng thuốc viên hoặc vitamin tổng hợp. Quá liều sắt gây ngộ độc sắt với các triệu chứng kích ứng dạ dày và đường tiêu hóa, đôi khi gây chảy máu, sau đó có thể tổn thương gan. Ngộ độc sắt nghiêm trọng có thể gây sẹo gan và đường tiêu hóa. [4]
Vì vậy, bạn luôn dùng viên uống bổ sung sắt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ. Đặc biệt phụ nữ mang thai và phụ nữ cho con bú. Ngoài ra, trong thời gian dùng các viên uống bổ sung sắt, bạn nên uống nhiều nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây để ngăn ngừa táo bón - một tác dụng phụ do sắt gây ra.
3. Điều trị rụng tóc
Nếu rụng tóc do thiếu sắt, bổ sung sắt là thiết yếu. Nhưng nếu rụng tóc quá nhiều bạn nên điều trị bằng thuốc để ngăn ngừa hói đầu.
- Điều trị bằng Minoxidil: Đây là một loại thuốc bôi ngoài da được sử dụng để điều trị rụng tóc. Thuốc có tác dụng kích thích mọc tóc và làm chậm quá trình rụng tóc. Mặc dù là thuốc không kê đơn nhưng nên dùng theo tư vấn của bác sĩ.
- Thuốc Finasteride: Finasteride là thuốc uống thường được dùng chữa rụng tóc androgenetic (hói đầu kiểu nam). Thuốc có tác dụng ức chế hormone DHT, một trong những nguyên nhân khác gây rụng tóc. Đây là thuốc kê đơn cần thăm khám và kê đơn bởi bác sĩ chuyên khoa.
Bạn cần duy trì các biện pháp chăm sóc từ bên ngoài tốt như sử dụng các sản phẩm dầu gội, dầu xả chiết xuất từ thiên nhiên lành tính. Các chiết xuất từ dầu dừa, trà xanh chứa nhiều chất chống oxy hóa, kháng khuẩn thường tốt cho tình trạng rụng tóc nhiều.
Quản lý stress, ngủ đủ giấc là cần thiết để ngăn ngừa tóc rụng thêm. Một số biện pháp thư giãn như yoga, thiền định, nghe nhạc giúp giảm stress, an thần và ngủ ngon giấc. Bạn nên ngủ đủ giấc 7 - 8 tiếng mỗi đêm.
⇒ Ngoài thiếu sắt gây rụng tóc bạn có thể tìm hiểu thêm: Bị rụng tóc thiếu chất gì? Cần bổ sung thực phẩm nào để khắc phục?
Làm thế nào để phòng ngừa rụng tóc do thiếu sắt?
Mặc dù thiếu sắt có gây rụng tóc, nhưng bạn có thể chủ động phòng ngừa được bằng cách áp dụng những biện pháp đơn giản sau:
- Bổ sung các thực phẩm giàu sắt, vitamin C trong chế độ ăn uống hàng ngày: Nên phối hợp các thực phẩm giàu sắt với nguồn vitamin C dồi dào để tăng cường hấp thu sắt. Hạn chế uống trà, cà phê trong bữa ăn vì chúng có thể gây cản trở cơ thể hấp thu chất sắt.
- Khám sức khỏe định kỳ: Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm tình trạng thiếu sắt rụng tóc, ngoài ra còn giúp bạn theo dõi sức khỏe tổng quát, phát hiện và điều trị các bệnh lý tiềm ẩn có thể gây thiếu máu. Đặc biệt phụ nữ sau sinh nở, phụ nữ có kinh nguyệt nhiều và dài ngày, người sau phẫu thuật, người mắc bệnh trĩ, dạ dày.
Thiếu sắt gây rụng tóc nhưng thường cải thiện được bằng cách bổ sung đầy đủ sắt cho cơ thể. Nhưng nếu rụng tóc quá nhiều bạn nên đi thăm khám và điều trị để ngăn hói đầu. Bên cạnh bổ sung sắt qua viên uống hoặc vitamin tổng hợp, bạn nên tăng cường thực phẩm giàu sắt, rau xanh, trái cây trong các bữa ăn hàng ngày, uống nhiều nước.
